Năng lực tăng nhưng thị phần vẫn “lép vế”

Trong bối cảnh dịch bệnh trên đàn gia súc, gia cầm diễn biến phức tạp, Việt Nam đã từng bước làm chủ công nghệ sản xuất và mở rộng xuất khẩu thuốc thú y, vắc-xin. Tuy nhiên, ngay trên thị trường nội địa, vắc xin sản xuất trong nước vẫn đang ở thế yếu khi chỉ chiếm khoảng 30 - 35% thị phần, trong khi sản phẩm nhập khẩu tiếp tục áp đảo với 65 - 70%. Khoảng cách này đặt ra nhiều thách thức đối với mục tiêu tự chủ nguồn vắc xin và phát triển bền vững ngành chăn nuôi.

Theo báo cáo, năm 2025, Cục Chăn nuôi và Thú y đã tiếp nhận, thẩm định và cấp 4.237 giấy chứng nhận lưu hành tự do (CFS, CPP, HC, MA) phục vụ xuất khẩu, tăng 2,6 lần so với năm 2024. Đồng thời, cơ quan này cũng đã cấp giấy chứng nhận xuất khẩu thuốc thú y cho 30 doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất.

Hiện Việt Nam đã xuất khẩu được 2.409 loại thuốc thú y và 7 loại vắc-xin sang hơn 46 quốc gia và vùng lãnh thổ, với kim ngạch đạt trên 42,8 triệu USD/năm, tăng 1,5 lần so với cùng kỳ.

Cục Chăn nuôi và Thú y cũng đã thẩm định và cấp quyết định khảo nghiệm đối với 21 loại vắc xin, kháng thể thú y mới; đồng thời cấp gần 4.000 giấy chứng nhận lưu hành thuốc thú y, tăng 13,7% so với năm 2024. Bên cạnh đó, khoảng 2.000 hồ sơ công bố hợp quy thuốc thú y cũng được tiếp nhận và xử lý.

Cùng thời điểm, Việt Nam tiếp tục nhập khẩu quy mô lớn thuốc thú y và vắc-xin. Cơ quan chức năng đã thẩm định gần 7.300 đơn hàng nhập khẩu thuốc thú y, nguyên liệu và vắc-xin, tăng 3,5 lần so với năm 2024; đồng thời xử lý hơn 7.000 hồ sơ kiểm tra chất lượng hàng nhập khẩu.

TS. Nguyễn Thị Hương - Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật Thú y Việt Nam cho biết, năng lực sản xuất vắc-xin của Việt Nam hiện nay đã có bước phát triển mạnh, nhiều loại vắc-xin, kể cả đối với các bệnh khó, đã được nghiên cứu và sản xuất thành công. Chất lượng sản phẩm khi đưa vào sử dụng cũng được thị trường ghi nhận tích cực. Tuy nhiên, thực tế cho thấy thị trường vắc-xin trong nước vẫn đang ở thế “lép vế” trước các sản phẩm ngoại nhập.

Theo bà Hương, tâm lý "sính" hàng nhập khẩu của người chăn nuôi vẫn là rào cản lớn. Điều này khiến vắc-xin nội dù đã đạt chuẩn chất lượng nhưng khó mở rộng thị phần tương xứng với năng lực sản xuất.

Bên cạnh đó, Việt Nam đang rất chú trọng thực hiện Nghị định 57, thúc đẩy đầu tư vào khoa học công nghệ, nhưng hiện nay vẫn chưa có chính sách tín dụng thực sự ưu tiên cho doanh nghiệp khoa học công nghệ trong tiếp cận vốn vay. Chính sách thuế cũng chưa có sự tách bạch rõ ràng giữa sản phẩm khoa học công nghệ với các sản phẩm thông thường, trong khi một số cơ chế, định mức hỗ trợ khác vẫn còn thiếu. Trong khi đó, để xây dựng một nhà máy sản xuất đạt chuẩn GMP-WHO, doanh nghiệp sản xuất vắc-xin phải đầu tư hàng trăm tỷ đồng, cùng đội ngũ nhân lực trình độ cao và thời gian nghiên cứu kéo dài.

Từ chính sách ưu tiên đến “niềm tin thị trường”

TS. Nguyễn Thị Hương cho rằng, để thu hẹp khoảng cách thị phần giữa vắc-xin nội và ngoại, cần đồng thời tác động vào cả chính sách, thị trường và truyền thông.

Cần có cơ chế tín dụng ưu tiên cho doanh nghiệp khoa học công nghệ, đồng thời tách bạch rõ sản phẩm công nghệ cao với hàng hóa thông thường trong chính sách thuế và hỗ trợ đầu tư.

Cần đẩy mạnh truyền thông trong việc khẳng định chất lượng vắc-xin nội, không chỉ qua quảng bá sản phẩm mà cần công khai kết quả khảo nghiệm, hiệu quả thực tế và quy trình kiểm nghiệm để củng cố niềm tin người chăn nuôi.

Một hướng đi quan trọng khác là ưu tiên sử dụng vắc-xin nội trong các chương trình phòng chống dịch bệnh sử dụng ngân sách Nhà nước, qua đó tạo “đòn bẩy thị trường” cho doanh nghiệp trong nước.

Đồng quan điểm, TS. Nguyễn Xuân Dương, Chủ tịch Hội Chăn nuôi Việt Nam cho rằng, cần sớm xây dựng quy hoạch tổng thể phát triển vắc-xin chăn nuôi, coi đây là ngành chiến lược dài hạn.

Ông Dương nêu rõ: Yrong các chương trình sử dụng ngân sách nhà nước, việc ưu tiên vắc xin nội không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp mà còn mang lại hiệu quả phòng bệnh cao hơn, do nhiều sản phẩm được nghiên cứu từ chủng virus, vi khuẩn trong nước nên phù hợp với điều kiện dịch tễ Việt Nam. “Đây là hướng đi vừa bảo đảm an ninh dịch bệnh, vừa giúp doanh nghiệp trong nước phát triển bền vững”, ông Dương nhấn mạnh.

Bắc Kạn, Cao Bằng đảm bảo cung ứng vắc-xin tiêm phòng sởi

VOV.VN - Các tỉnh Bắc Kạn, Cao Bằng đã nhận đủ số vắc-xin phòng bệnh sởi theo nhu cầu đăng ký từ Trung ương cấp cho đợt cao điểm tiêm chủng và đang khẩn trương rà soát, tổ chức tiêm chủng để bảo đảm mục tiêu bao phủ vắc-xin đạt ít nhất 95% số trẻ trong độ tuổi.