Phật giáo gắn bó sâu sắc với đời sống tâm linh của người Việt. Vì vậy, trong quá trình di cư sang Thái Lan từ hàng trăm năm trước, cộng đồng người Việt đã sớm dựng xây các ngôi chùa làm nơi sinh hoạt tín ngưỡng. Trải qua nhiều thăng trầm lịch sử, hệ thống chùa Việt tại “xứ Chùa Vàng” không chỉ duy trì đời sống tôn giáo mà còn trở thành không gian lưu giữ, lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời kết nối cộng đồng. Trong bức tranh văn hóa đa dạng ấy có chùa Khánh Thọ - một trong những ngôi chùa Việt cổ đầu tiên được công nhận chính thức tại Thái Lan.

Tọa lạc tại tỉnh Kanchanaburi, Chùa Khánh Thọ, tên tiếng Thái là Wat Thavorn Wararam được hình thành từ gần hai thế kỷ trước, gắn với hành trình di cư và định cư của người Việt trên đất Thái. Ngay từ những ngày đầu, khi cộng đồng còn phải dựng chùa bằng gỗ, lợp mái tranh, nơi đây đã là điểm tựa tinh thần - một “mái nhà chung” gìn giữ bản sắc trong hành trình xa xứ.

Theo Hòa thượng Thích Quốc Sanh (Phra Samananamrajavachirachan) - trụ trì đời thứ 6 của chùa, việc chùa được gắn biển tên Việt mang ý nghĩa đặc biệt. Đó không chỉ là một tên gọi, đó còn là sự thừa nhận về lịch sử, về cội nguồn và về đóng góp của cộng đồng người Việt trong đời sống văn hóa - tôn giáo tại địa phương.

“Trong ngày khánh thành biển tên và trao chuông mang biểu tượng Việt Nam, hàng ngàn người Việt từ khắp nơi đã trở về tham dự. Có cả Đại sứ Việt Nam tại Thái Lan, đại diện Bộ Ngoại giao Việt Nam, chính quyền các tỉnh của Thái Lan. Sự kiện không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn thể hiện sự quan tâm của quê hương đối với cộng đồng người Việt tại đây, tạo nên niềm xúc động và tự hào sâu sắc”, Hòa thượng Thích Quốc Sanh cho biết.

Chùa Khánh Thọ được xây dựng từ năm 1834, dưới thời Vua Rama III, khi người Việt được phép định cư để hỗ trợ quản lý vùng sông nước và bảo vệ biên giới. Đến năm 1896, Vua Rama V đã ban tên chính thức Wat Thavorn Wararam, mang ý nghĩa “bền vững, vĩnh cửu”.

Trải qua nhiều lần trùng tu, ngôi chùa ngày nay là sự kết hợp hài hòa giữa kiến trúc Việt, Thái và Hán. Chính điện gần 200 năm tuổi vẫn giữ được vẻ cổ kính, cùng hệ thống tượng Phật được đánh giá là đẹp bậc nhất trong khu vực. Đặc biệt, trong chùa còn lưu giữ chiếc chuông đồng lớn với họa tiết bản đồ Việt Nam, một biểu tượng giàu tính kết nối.

Không chỉ dừng lại ở giá trị vật thể, Chùa Khánh Thọ còn là nơi lưu giữ những thực hành văn hóa phi vật thể. Từ các nghi lễ tụng kinh theo lối An Nam tông cổ, đến những phong tục truyền thống như làm bánh cốm, bánh ít trong các dịp lễ, tất cả tạo nên một không gian văn hóa Việt sống động ở “xứ Chùa Vàng”.

Theo Hòa thượng Thích Quốc Sanh, “Chùa Khánh Thọ giữ vai trò quan trọng trong đời sống tâm linh của cộng đồng người Việt Nam tại đây. Ngôi chùa được xây dựng trên phần đất do chính cộng đồng hiến tặng, đồng thời được người dân chung tay gìn giữ, chăm sóc để có diện mạo khang trang như ngày nay. Không chỉ có cảnh quan thanh tịnh, nhà chùa còn duy trì đều đặn các nghi lễ và hoạt động Phật giáo, trong đó có việc tụng kinh, đánh chuông. Chính những giá trị đó đã góp phần tạo nên sự tôn trọng và tin tưởng từ người dân địa phương, khi chùa vẫn gìn giữ được những nét văn hóa truyền thống của Việt Nam qua nhiều thế hệ”.

Trong khuôn viên Chùa Khánh Thọ hiện có một ngôi trường với khoảng 1.600 học sinh, nơi con em người Thái, người Việt và nhiều dân tộc khác cùng học tập, giao lưu. Nhà chùa mong muốn trong thời gian tới sẽ có thêm giáo viên dạy tiếng Việt cho các em, góp phần gìn giữ những giá trị, truyền thống văn hóa cội nguồn, đồng thời thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết giữa hai dân tộc Việt Nam - Thái Lan.

Cùng với hoạt động giáo dục, chùa còn tích cực tham gia công tác xã hội. Từ việc hỗ trợ hàng nghìn bao gạo trong các đợt thiên tai đến giúp đỡ học sinh nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn, mọi hoạt động đều được thực hiện không phân biệt nguồn gốc, thể hiện sâu sắc tinh thần từ bi và sự gắn kết bền chặt trong cộng đồng.

Không chỉ là nơi tu tập, Chùa Khánh Thọ còn là trung tâm gắn kết cộng đồng. Theo ông Somphop Thirasan - người quản lý tài sản của chùa và giám sát các công việc chung, các hoạt động lễ hội truyền thống vẫn được duy trì đều đặn qua nhiều thế hệ.

"Chùa Khánh Thọ là một trong số ít những ngôi chùa tại Thái Lan vẫn gìn giữ đầy đủ các nghi thức cầu nguyện truyền thống của Việt Nam. Cộng đồng người Việt tại đây, dù đã sinh sống nhiều thế hệ trên đất Thái, vẫn luôn tự hào khi được chứng kiến những nghi lễ đặc sắc như lễ tắm Phật vào dịp Songkran  hay các bài kinh được tụng bằng tiếng Việt cổ. Việc bảo tồn các giá trị này nhằm củng cố bản sắc văn hóa và tăng cường sự gắn kết trong cộng đồng. Bên cạnh đó, sư trụ trì còn trực tiếp hướng dẫn phật tử và học sinh học, tụng các bài kinh bằng tiếng Việt để sử dụng trong những dịp lễ quan trọng. Ví dụ, khi có đại sứ hoặc khách quý đến thăm, các em nhỏ sẽ xếp hàng và đọc kinh bằng tiếng Việt để chào đón. Đó là cách nhà chùa nuôi dưỡng và truyền lại cội nguồn cho thế hệ trẻ”, ông Somphop Thirasan chia sẻ.

Mỗi buổi chiều, tiếng tụng kinh bằng tiếng Việt lại vang lên. Tà áo dài trong các dịp lễ không chỉ là trang phục, mà còn là biểu tượng của niềm tự hào cội nguồn. Một Phật tử chia sẻ: “Tôi cảm thấy rất tự hào. Là một đệ tử tu tập tại chùa Việt, khi ở đây và đón tiếp khách, chúng tôi thường mặc trang phục truyền thống Việt Nam như áo dài. Điều đó vừa thể hiện sự trang trọng, vừa giúp gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt”.

Từ một ngôi chùa nhỏ do người Việt dựng gần 200 năm trước, Chùa Khánh Thọ hôm nay đã trở thành biểu tượng văn hóa, nơi hội tụ lịch sử, tín ngưỡng và giao lưu giữa các dân tộc. Việc Hoàng gia Thái Lan từng đến chùa cầu phúc, cùng các nghi lễ An Nam tông được thực hiện trong Hoàng cung, khẳng định vị thế đặc biệt của cộng đồng người Việt và văn hóa Việt tại Thái Lan.

Gắn biển tên Việt cho những ngôi chùa lâu đời tại Thái Lan

VOV.VN - Sáng 8/5, tại chùa Tam Bảo Công và chùa Ngọc Thành là hai trong số những ngôi chùa Việt lâu đời nhất tại Thái Lan, đã diễn ra lễ gắn biển tên chùa bằng tiếng Việt.