Để làm rõ thực trạng về tin giả, tin sai sự thật và thông tin xấu độc, cũng như các giải pháp nhằm nâng cao "sức đề kháng" trên không gian mạng, phóng viên Đài TNVN đã có cuộc trao đổi với Thượng tá, PGS.TS Hồ Anh Tuấn, Trưởng khoa An ninh chính trị nội bộ, Học viện An ninh Nhân dân, Bộ Công an.

Tin giả ngụy trang dưới nhiều phương thức tinh vi

PV: Thưa ông, với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin và mạng xã hội hiện nay, ông đánh giá như thế nào về hậu quả của tin giả, tin sai sự thật và thông tin xấu độc đối với đời sống xã hội và công tác tư tưởng?

Thượng tá, PGS.TS Hồ Anh Tuấn: Có thể nói, tin giả, tin sai sự thật và thông tin xấu độc đang trở thành vấn nạn mà nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam phải đối mặt. Với sự phát triển nhanh của khoa học, công nghệ, tin giả, tin sai sự thật xuất hiện ngày càng dày đặc trên không gian mạng và tác động tiêu cực không nhỏ đến nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. 

Trong lĩnh vực chính trị, các thông tin sai lệch, quan điểm sai trái, thù địch về chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước hay về đội ngũ lãnh đạo Đảng, Nhà nước… đã tác động tới nhận thức, niềm tin của một bộ phận cán bộ, đảng viên và nhân dân đối với vai trò lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, cũng như con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của đất nước.

Không chỉ dừng lại ở các tin giả, tin sai sự thật trong lĩnh vực chính trị, còn có nhiều tin giả về kinh tế, xã hội cũng gây ra nhiều hệ lụy như thiệt hại về kinh tế, xâm hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân. Trong đó, có những tin giả, tin sai sự thật về kinh tế gây nên những thiệt hại rất lớn cho các doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế.

Cùng với đó có những tin giả về xã hội gây ra tâm lý bất an và làm rối loạn xã hội. Điều đó cho thấy tin giả, tin sai sự thật đang trở thành vấn nạn mà Việt Nam đang phải đối mặt và cần phải có các giải pháp chủ động để phòng chống vấn nạn này.

PV: Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh, thông tin xấu độc ngày càng tinh vi, ẩn dưới nhiều hình thức, theo ông, đâu là những thách thức lớn hiện nay trong việc nâng cao "sức đề kháng" của người dân trước các thông tin sai lệch trên không gian mạng?

Thượng tá, PGS.TS Hồ Anh Tuấn: Thách thức lớn hiện nay là các tin giả, tin sai sự thật và những quan điểm sai trái, thù địch hiện nay thường được ngụy trang dưới nhiều phương thức, thủ đoạn và danh nghĩa hết sức tinh vi. Có những thông tin được núp bóng dưới danh nghĩa "phản biện xã hội", "góp ý, kiến nghị cho Đảng, Nhà nước", hay "đấu tranh chống tham nhũng", "bảo vệ quyền con người"… Chính điều này khiến các thông tin sai trái, thù địch, tin giả, tin sai sự thật dễ che giấu bản chất chống đối, thù địch và dễ tác động tới tư tưởng của một bộ phận người dùng mạng.

Bên cạnh đó, để gia tăng khả năng tác động, các đối tượng làm ra và phát tán tin giả, tin sai sự thật thường lựa chọn những chủ đề hấp dẫn, gây tò mò và thu hút sự quan tâm của dư luận xã hội. Đặc biệt, vào các thời điểm đất nước diễn ra những sự kiện chính trị quan trọng như là Đại hội Đảng, hay bầu cử Quốc hội, các đối tượng thường tung ra nhiều thông tin sai sự thật liên quan đến công tác nhân sự, gắn với mục đích phá hoại đoàn kết nội bộ.

Những thông tin này thường được các đối tượng gắn mác là "thông tin nội bộ", "nguồn tin từ bên trong nội bộ cung cấp", nhưng thực chất đều là những thông tin do các đối tượng tự dựng lên và phát tán, nhằm phá hoại tư tưởng, tác động đến nhận thức của người dùng mạng.

Ngoài ra, các đối tượng cũng khai thác mạnh thuật toán của các nền tảng mạng xã hội để đo lường, nắm bắt những vấn đề mà người dân, người dùng mạng đang quan tâm. Từ đó, chúng tạo dựng và phát tán tin giả, tin sai sự thật không chỉ trong lĩnh vực chính trị mà còn ở các lĩnh vực kinh tế, xã hội và nhiều vấn đề dư luận chú ý. Điều này khiến người dùng mạng dễ tin, dễ bị dẫn dắt và nghe theo các thông tin sai lệch, cũng như các quan điểm sai trái, thù địch.

Thực hiện đồng bộ giữa "xây" và "chống"

PV: Vậy theo ông, chế tài xử lý đối với hành vi phát tán tin giả hiện nay đã đủ sức răn đe hay chưa?

Thượng tá, PGS.TS Hồ Anh Tuấn: Hiện nay, hệ thống pháp luật của Việt Nam đã có nhiều quy định liên quan đến xử lý hành vi đăng tải, phát tán tin giả, tin sai sự thật và nhìn chung khá đồng bộ. Tuy nhiên, trước mức độ gia tăng và tác động ngày càng lớn của loại tội phạm này, vấn đề đặt ra là cần phải tiếp tục tăng cường tính răn đe trong các chế tài xử lý.

Chính phủ cũng đang giao các bộ, ngành liên quan xây dựng dự thảo Nghị định quy định một số biện pháp trong phòng, chống vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật. Trong dự thảo nghị định này có nhiều biện pháp mạnh gia tăng chế tài trong việc xử lý phát tán tin giả, tin sai sự thật - như tạm dừng hoặc xóa vĩnh viễn tài khoản vi phạm, nâng mức xử phạt hành chính tối đa đối với hành vi phát tán tin giả, tin sai sự thật.

Tôi cho rằng, việc nâng cao chế tài xử lý sẽ góp phần quan trọng trong phòng, chống, ngăn chặn hoạt động phát tán thông tin sai lệch trong thời gian tới.

PV: Theo ông, cần có những giải pháp gì để giúp người dân hình thành "bộ lọc nhận thức", có khả năng tự phân biệt đúng - sai trước các thông tin trên không gian mạng, thay vì chỉ phụ thuộc vào cơ quan quản lý? Đồng thời, làm thế nào để kết hợp hiệu quả giữa "xây" và "chống", trong đó lấy việc lan tỏa thông tin tích cực làm trọng tâm, trong đấu tranh với thông tin xấu độc, sai sự thật?

Thượng tá, PGS.TS Hồ Anh Tuấn: Để phòng chống hiệu quả tin giả, tin sai sự thật và các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng, cần thực hiện đồng bộ giữa "xây" và "chống" theo tinh thần Nghị quyết 35, trong đó lấy "xây" là cơ bản, "chống" phải quyết liệt, hiệu quả là một nội dung vô cùng quan trọng.

Bên cạnh việc áp dụng các giải pháp kỹ thuật để ngăn chặn nguồn phát tán thông tin xấu độc, điều quan trọng nhất là cần phải kết hợp "chống" và "xây" - đó là phải tăng cường tuyên truyền, lan tỏa thông tin chính thống và thông tin tích cực để tạo thành dòng chảy chủ lưu trên không gian mạng, để có thể định hướng được người dân.

Người dân khi tiếp cận thông tin trên không gian mạng cần được định hướng bởi các nguồn tin chính thống, đáng tin cậy, thông tin tích cực. Mục tiêu là phải chủ động dẫn dắt thông tin, lấy cái tích cực đẩy lùi tiêu cực, lấy cái đẹp dẹp cái xấu.

Công tác thông tin, tuyên truyền và công tác tư tưởng hiện nay cần hướng tới yêu cầu chủ động dẫn dắt thông tin, thay vì bị động chạy theo để giải thích hoặc xử lý hậu quả sau khi thông tin xấu độc đã lan rộng.

PV: Vâng, xin trân trọng cảm ơn ông!

Sử dụng rượu, bia rồi đăng tin giả, trả giá 7,5 triệu đồng

VOV.VN - Ngày 7/4, Công an Hà Nội cho biết, trong quá trình nắm tình hình trên không gian mạng, Công an xã Nội Bài đã phát hiện một tài khoản mạng xã hội đăng tải, chia sẻ thông tin sai sự thật về bầu cử.