Hội nghị do Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao phối hợp với UBND TP Đà Nẵng tổ chức tại TP Đà Nẵng ngày 29/5.

Trong những năm qua, công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính luôn được ngành kiểm sát nhân dân xác định là công tác trọng tâm, mang tính đột phá trong các chỉ thị công tác của ngành hằng năm.

Theo Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao, trong 2 năm 2024 và 2025, ngành kiểm sát nhân dân đã thụ lý, kiểm sát việc giải quyết theo thủ tục sơ thẩm và phúc thẩm hơn 25.500 vụ án hành chính, tăng gần 7.600 vụ so với 2 năm 2022, 2023. Mức tăng này là đáng kể, phản ánh xu hướng các khiếu kiện hành chính ngày càng gia tăng. Tính chất các vụ án hành chính ngày càng phức tạp, các quan hệ pháp luật hành chính phát sinh trong hoạt động quản lý nhà nước ngày càng đa dạng. Nhiều vụ tồn đọng, kéo dài đã được giải quyết qua nhiều cấp, nhiều lần nhưng vẫn chưa dứt điểm.  

Trong tổng số vụ án nêu trên, các vụ án hành chính liên quan đến lĩnh vực quản lý đất đai chiếm hơn 20.600 vụ, tiếp tục chiếm tỷ lệ cao trong tổng số các vụ án hành chính do Tòa án thụ lý giải quyết. Nội dung khiếu kiện tập trung chủ yếu vào các quyết định, hành vi hành chính trong các lĩnh vực như thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Xét về yếu tố địa phương, số lượng vụ án hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai chủ yếu tập trung ở các tỉnh, thành phố có tốc độ phát triển kinh tế - xã hội cao, quá trình đô thị hóa nhanh như TP Hà Nội, TP.HCM, tỉnh Lâm Đồng, tỉnh Đắk Lắk... 

Các tham luận tại hội nghị nêu rõ, nhiều vụ án khiếu kiện phát sinh từ những hạn chế trong công tác quản lý như xác định nguồn gốc đất, quá trình sử dụng đất chưa chính xác, áp dụng chính sách bồi thường chưa thống nhất hoặc chưa bảo đảm đầy đủ quy trình công khai, minh bạch.

Ông Phan Thái Bình, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng cho rằng, cùng với quá trình đô thị hóa nhanh, phát triển hạ tầng và triển khai nhiều dự án đầu tư lớn, lĩnh vực đất đai cũng phát sinh không ít tranh chấp, khiếu nại, khiếu kiện hành chính phức tạp, kéo dài; liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp và trách nhiệm quản lý của cơ quan nhà nước.

“Thời gian qua, UBND thành phố luôn xác định công tác quản lý nhà nước về đất đai là nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa chiến lược đối với quá trình phát triển đô thị và thu hút đầu tư. Thành phố đang tập trung triển khai nhiều chủ trương lớn nhằm khơi thông nguồn lực đất đai, xử lý các dự án tồn đọng, tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn thi hành Luật Đất đai năm 2024; đồng thời chú trọng nâng cao chất lượng công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và thi hành án hành chính”, ông Phan Thái Bình cho biết.

Tại hội nghị, các đại biểu đã thẳng thắn nêu lên những tồn tại, hạn chế. Đó là đối với công tác kháng nghị, vẫn còn một số kháng nghị của Viện Kiểm sát chỉ tập trung vào vi phạm về tố tụng mà chưa đi sâu phân tích kỹ nội dung của quyết định hành chính, hành vi hành chính trong lĩnh vực đất đai. Lập luận trong kháng nghị có trường hợp chưa thật sự chặt chẽ, sắc bén, thiếu tính thuyết phục, dẫn đến phải bổ sung hoặc kháng nghị không được Hội đồng xét xử chấp nhận.

Ngoài ra, tỷ lệ rút kháng nghị ở một số nơi còn tương đối cao, nhiều trường hợp rút kháng nghị do kháng nghị không có căn cứ pháp luật hoặc do nhận thức và áp dụng pháp luật giữa Viện Kiểm sát các cấp không thống nhất trong quan điểm giải quyết án. Việc nắm tình hình, phát hiện và phòng ngừa vi phạm trong hoạt động quản lý nhà nước về đất đai chưa thật sự chủ động. Phần lớn vi phạm chỉ được nhận diện khi vụ việc đã phát sinh khiếu kiện và đưa ra giải quyết tại tòa án, cho thấy việc tham gia phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa chưa thật sự hiệu quả. Chất lượng tham gia phiên tòa và phát biểu quan điểm của Viện Kiểm sát trong một số vụ án hành chính về đất đai đôi khi chưa toàn diện, chưa làm rõ các khía cạnh pháp lý phức tạp của vụ án.

Một số trường hợp chưa phân tích đầy đủ lịch sử quản lý, sử dụng đất qua các thời kỳ, chưa gắn kết chặt chẽ giữa quy định pháp luật và thực tiễn hồ sơ địa chính, dẫn đến phát biểu quan điểm về việc giải quyết vụ án của Viện Kiểm sát chưa thật sự sâu sắc, chưa tạo được sức thuyết phục cao đối với Hội đồng xét xử.

Ông Nguyễn Huy Tiến, Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao cho rằng, các vụ án liên quan đất đai kéo dài cũng gây lãng phí tài nguyên, lãng phí thời gian, ảnh hưởng mục tiêu tăng trưởng 2 con số của các địa phương: “Tôi mong chúng ta tránh tâm lý sợ sai, né tránh, làm ách tắc nguồn lực phát triển, cũng như ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân. Đề nghị Viện Kiểm sát các địa phương chủ động phối hợp với UBND, tòa án, cơ quan quản lý đất đai của địa phương xây dựng cơ chế trao đổi định kỳ, cơ chế tham vấn sớm, nhất là các dạng vi phạm phổ biến, những vụ việc phức tạp kéo dài, chúng ta tránh vướng mắc, hạn chế”.

Chính thức vận hành nền tảng số Thi hành án dân sự

VOV.VN - Việc đưa nền tảng số về thi hành án dân sự vào vận hành không chỉ thể hiện sự đổi mới về tư duy, công nghệ mà còn là sự chuyển đổi căn bản từ phương thức quản lý truyền thống sang phương thức quản trị hiện đại trên dữ liệu số, kết hợp và cập nhật theo thời gian thực.