Điều gì giúp S-400 của Nga đánh chặn được tên lửa đạn đạo Ukraine?

Khác với các hệ thống chuyên trách đánh chặn tên lửa đạn đạo như A-235 hay S-500 của Nga, S-400 được thiết kế là một tổ hợp phòng không đa nhiệm, có khả năng đối phó nhiều loại mục tiêu trên không, từ máy bay, tên lửa hành trình đến tên lửa đạn đạo.

Mặc dù S-400 đã được sử dụng trong thực chiến tại xung đột Nga - Ukraine, vụ đánh chặn diễn ra vào đầu tháng 7 được cho là lần đầu tiên hệ thống này được sử dụng để đối phó một cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo nhằm vào một mục tiêu chiến lược. Đây được xem là một dấu mốc đáng chú ý trong gần hai thập kỷ S-400 được đưa vào biên chế.

Khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo

Một trong những ưu thế nổi bật của S-400 trong nhiệm vụ phòng thủ tên lửa nằm ở các tên lửa đánh chặn 48N6DM và đặc biệt là 40N6 thế hệ mới. Hai loại tên lửa này được thiết kế để có thể đánh chặn mục tiêu ở tốc độ trên Mach 14, cho phép nhanh chóng vươn tới độ cao lớn để đánh chặn các tên lửa đạn đạo đang lao xuống với tốc độ rất lớn.

Tốc độ đánh chặn lớn giúp rút ngắn thời gian phản ứng và tăng khả năng tiêu diệt đầu đạn trước khi chúng chạm mục tiêu. Trong các cuộc thử nghiệm, tên lửa 40N6 đã chứng minh khả năng đánh chặn các tên lửa đạn đạo có khả năng cơ động bay ở tốc độ khoảng Mach 8 - mức được đánh giá cao hơn khả năng của các loại tên lửa đạn đạo mà Ukraine đang sử dụng.

Theo Military Watch, S-400 có thể đối phó với hầu hết các loại tên lửa đạn đạo đang được triển khai trên thế giới, ngoại trừ tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM).

Một ưu điểm khác của S-400 là khả năng đánh chặn ở độ cao lớn, khoảng 30-35 km. Điều này cho phép hệ thống tấn công mục tiêu trong phần lớn giai đoạn cuối của quỹ đạo bay khi tên lửa đạn đạo từ tầng khí quyển trên lao xuống.

Việc đánh chặn ở độ cao và cự ly lớn hơn giúp lực lượng phòng thủ có thêm thời gian để thực hiện nhiều lần đánh chặn nếu cần thiết. Đồng thời, tiêu diệt mục tiêu sớm trong giai đoạn cuối của quỹ đạo cũng góp phần giảm nguy cơ các mảnh vỡ hoặc đầu đạn chưa phát nổ rơi xuống khu vực cần bảo vệ.

Điểm khác biệt của tên lửa 40N6

Tên lửa 40N6 được trang bị động cơ rocket nhiên liệu rắn cỡ lớn, giúp duy trì năng lượng cao trong suốt quá trình bay. Nhờ đó, tên lửa vừa có thể đạt độ cao lớn, vừa giữ được khả năng cơ động ở giai đoạn cuối để đối phó với các mục tiêu có thể thực hiện động tác né tránh hoặc sử dụng các biện pháp xuyên thủng phòng thủ khi quay trở lại khí quyển.

Mặc dù S-400 đã có khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo với tên lửa 48N6DM, việc tích hợp tên lửa 40N6 từ cuối những năm 2010 đã mở rộng đáng kể phạm vi bảo vệ, vùng đánh chặn và tính linh hoạt của hệ thống trước các mối đe dọa từ tên lửa đạn đạo.

Tầm bắn của S-400 được nâng từ khoảng 250 km lên 400 km, đồng thời độ cao đánh chặn cũng tăng lên. Ngoài ra, 40N6 còn được trang bị đầu dò radar chủ động hiện đại hơn đáng kể.

Không giống nhiều tên lửa phòng không tầm xa đời cũ của Nga vốn phụ thuộc chủ yếu vào radar mặt đất để dẫn đường liên tục, 40N6 có thể nhận dữ liệu hiệu chỉnh ở giai đoạn giữa hành trình trước khi tự khóa mục tiêu ở pha cuối. Điều này giúp giảm sự phụ thuộc vào việc radar mặt đất phải chiếu xạ liên tục, tăng khả năng chống tác chiến điện tử và cho phép một khẩu đội S-400 đồng thời xử lý nhiều mục tiêu trong các cuộc tập kích tên lửa quy mô lớn, phức tạp.

Vai trò của S-400 trong mạng lưới phòng thủ của Nga

Mặc dù được xếp dưới hệ thống A-235 - vốn được thiết kế để bảo vệ Moscow trước các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo xuyên lục địa và các phương tiện bay hoạt động trong không gian – nhưng S-400 vẫn là một trong những hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo tiên tiến nhất thế giới.

Bên cạnh khả năng đối phó máy bay tàng hình và phát hiện, tiêu diệt mục tiêu ở cự ly rất xa vốn thường được nhắc đến, xung đột Nga - Ukraine được cho là đang tiếp tục chứng minh giá trị của S-400 như một hệ thống phòng không chiến lược. Một trong những ưu điểm lớn nhất của S-400 so với nhiều hệ thống phòng không phương Tây là khả năng đa nhiệm. Chỉ với một khẩu đội, S-400 có thể đồng thời đối phó nhiều loại mục tiêu khác nhau như tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình, máy bay tàng hình, trực thăng và máy bay không người lái bằng các loại tên lửa đánh chặn phù hợp.

Chính năng lực xử lý đồng thời nhiều mối đe dọa trên không khiến S-400 trở thành một trong những hệ thống phòng không phù hợp nhất để đối phó với các đòn tập kích hỗn hợp mà Ukraine được cho là đang ngày càng gia tăng nhằm vào các thành phố của Nga.

Su-57 lộ cấu hình vũ khí mới, săn UAV và tên lửa Ukraine?

VOV.VN - Su-57 xuất hiện với cấu hình vũ khí mới làm dấy lên khả năng Nga dùng tiêm kích thế hệ 5 để săn UAV, tên lửa Ukraine.