Trong cả môi trường trên cạn lẫn dưới đại dương, thủy lôi và bom mìn từ lâu đã là một trong những mối đe dọa nguy hiểm nhất đối với an toàn và an ninh hàng hải. Không chỉ gây tổn thất nặng nề về người và phương tiện, việc phát hiện và vô hiệu hóa các thiết bị này còn là một nhiệm vụ vô cùng phức tạp, đòi hỏi kỹ thuật cao, độ chính xác tuyệt đối và không ít rủi ro cho lực lượng thực thi. Chỉ một sai sót nhỏ trong quá trình tiếp cận cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Trong bối cảnh đó, sự phát triển của công nghệ không người lái đang mở ra những hướng đi mới, giúp giảm thiểu tối đa sự hiện diện trực tiếp của con người trong các nhiệm vụ nguy hiểm. Đặc biệt, các thiết bị không người lái và phương tiện tự hành dưới nước đang dần trở thành “trợ thủ đắc lực” trong công tác rà phá bom mìn, góp phần thay đổi cách thức tiếp cận truyền thống vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Thách thức đặc biệt từ thủy lôi dưới đáy biển

Không giống như bom mìn trên đất liền, thủy lôi dưới nước mang đến một cấp độ khó khăn hoàn toàn khác. Nguyên nhân nằm ở tính chất khó lường của chúng: các thiết bị này có thể trôi dạt theo dòng chảy, thay đổi vị trí theo thủy triều, đồng thời được triển khai ở nhiều độ sâu khác nhau.

Ngoài ra, môi trường nước biển với tầm nhìn hạn chế, áp suất lớn và điều kiện địa hình phức tạp cũng khiến việc phát hiện thủy lôi trở nên khó khăn hơn rất nhiều so với trên cạn. Những yếu tố này đòi hỏi các giải pháp công nghệ phải không chỉ chính xác mà còn linh hoạt và thích ứng cao.

Trong nỗ lực giải quyết bài toán này, công ty công nghệ biển Ulysses Maritime Technologies đã phát triển một thiết bị không người lái dưới nước mang tên Mako. Đây được xem là một trong những nền tảng công nghệ tiên tiến, có khả năng tự hành và được thiết kế theo dạng mô-đun, cho phép tùy biến linh hoạt theo từng nhiệm vụ cụ thể.

Điểm đáng chú ý của Mako không chỉ nằm ở khả năng rà phá thủy lôi, mà còn ở phạm vi ứng dụng đa dạng. Theo nhà phát triển, thiết bị này có thể được sử dụng để hỗ trợ phục hồi hệ sinh thái biển, chẳng hạn như trồng và chăm sóc cỏ biển thông qua việc định vị và triển khai chính xác. Đồng thời, với hệ thống cảm biến và liên lạc hiện đại, Mako còn có thể phát hiện các hoạt động đánh bắt cá trái phép, xác định vị trí và cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng.

Tuy nhiên, trong số các ứng dụng tiềm năng, khả năng phát hiện và xử lý thủy lôi vẫn là lĩnh vực nhận được nhiều kỳ vọng nhất, đặc biệt trong bối cảnh các xung đột và căng thẳng hàng hải vẫn diễn biến phức tạp ở nhiều khu vực trên thế giới.

Drone Mako: Chìa khóa công nghệ trong rà phá thủy lôi dưới biển

Một trong những ưu điểm nổi bật của Mako là thiết kế mô-đun, cho phép người vận hành dễ dàng thay đổi cấu hình tùy theo yêu cầu nhiệm vụ. Điều này giúp thiết bị có thể thích nghi với nhiều môi trường và mục tiêu khác nhau, từ khảo sát đáy biển đến rà phá thủy lôi.

Theo chia sẻ của Akhil Voorakkara – đồng sáng lập công ty, Mako có thể được cấu hình ở chế độ “Agility Configuration” (cấu hình linh hoạt), cho phép thiết bị giữ ổn định ở mọi góc độ ngay cả trong điều kiện dòng chảy mạnh. Không chỉ vậy, drone này còn có khả năng di chuyển cực kỳ chính xác, xoay trục linh hoạt và thay đổi hướng gần như tức thì.

Những đặc tính này đặc biệt quan trọng trong nhiệm vụ rà phá thủy lôi, nơi từng chuyển động nhỏ đều cần được kiểm soát chặt chẽ để tránh kích hoạt thiết bị nổ.

Bên cạnh khả năng cơ động, Mako còn được trang bị hệ thống camera chất lượng cao, hỗ trợ quan sát cận cảnh và nhận diện loại thủy lôi. Tuy nhiên, trong môi trường nước sâu và thiếu ánh sáng, camera truyền thống thường bị hạn chế về hiệu quả.

Để khắc phục điều này, thiết bị được tích hợp thêm các cảm biến tiên tiến như radar và hệ thống lập bản đồ 2D, 3D, cho phép tái tạo môi trường xung quanh một cách chi tiết. Nhờ đó, drone có thể “nhìn thấy” những gì mắt thường không thể, từ đó nâng cao độ chính xác trong việc phát hiện mục tiêu.

Ngoài ra, Mako còn có cấu hình “Endurance” (bền bỉ), giúp tăng tốc độ và phạm vi hoạt động. Dù đánh đổi một phần độ linh hoạt, cấu hình này lại phù hợp với các nhiệm vụ cần bao phủ diện tích rộng – một yếu tố quan trọng khi rà soát các khu vực biển lớn.

Không chỉ dừng lại ở việc phát hiện, Mako còn được thiết kế để tham gia trực tiếp vào quá trình vô hiệu hóa thủy lôi. Một trong những ý tưởng đang được phát triển là gắn thêm tải trọng nhỏ ở phần dưới thiết bị, cho phép triển khai thuốc nổ hoặc công cụ phá hủy sau khi mục tiêu được xác định.

Sự kết hợp giữa trí tuệ nhân tạo, cảm biến và khả năng điều khiển từ xa giúp tạo ra một quy trình khép kín: từ phát hiện, xác minh đến xử lý – tất cả đều được thực hiện mà không cần con người tiếp cận trực tiếp khu vực nguy hiểm.

Tương lai của chiến tranh hiện đại và an ninh hàng hải

Thực tế, việc sử dụng thiết bị không người lái để rà phá thủy lôi không phải là ý tưởng mới. Hải quân Mỹ đã triển khai các hệ thống như Mk 18 Mod 2 Kingfish kết hợp với SeaFish Neutralizer trong nhiều năm qua, đặc biệt tại khu vực eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, hạn chế lớn của các giải pháp hiện tại là chi phí cao. Mỗi thiết bị vô hiệu hóa SeaFish chỉ sử dụng được một lần, với giá khoảng 100.000 USD, khiến việc triển khai trên quy mô lớn trở nên tốn kém.

Trong khi đó, đại diện Ulysses cho biết Mako có thể cung cấp năng lực tương đương nhưng với chi phí thấp hơn đáng kể. Nhờ quy trình sản xuất nội bộ và thiết kế mô-đun, công ty có thể nhanh chóng mở rộng quy mô, thậm chí triển khai hàng nghìn thiết bị trong thời gian ngắn.

Dù hiện tại chưa có thỏa thuận chính thức nào giữa Ulysses và quân đội Mỹ, tiềm năng của Mako là điều khó có thể phủ nhận. Trong bối cảnh các quốc gia ngày càng chú trọng đến tự động hóa và trí tuệ nhân tạo trong quốc phòng, những hệ thống như Mako có thể trở thành một phần quan trọng trong chiến lược an ninh biển.

Không chỉ giúp giảm chi phí, các thiết bị này còn góp phần bảo vệ tính mạng con người – yếu tố luôn được đặt lên hàng đầu trong mọi hoạt động quân sự và dân sự.

Đáng chú ý, Ulysses còn đang phát triển một nền tảng lớn hơn mang tên Leviathan, được xem như “tàu mẹ” hỗ trợ vận hành và bảo trì các drone nhỏ. Nếu được triển khai, hệ sinh thái này có thể tạo ra một mạng lưới tự hành dưới biển, hoạt động liên tục và hiệu quả trên diện rộng.

Dù sở hữu nhiều ưu điểm, việc đưa Mako vào thực tế vẫn còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, từ thử nghiệm kỹ thuật, độ tin cậy đến khung pháp lý và hợp tác quốc tế. Ngoài ra, các vấn đề liên quan đến an ninh dữ liệu, kiểm soát hệ thống tự động và nguy cơ bị khai thác sai mục đích cũng cần được xem xét kỹ lưỡng.

Tuy vậy, không thể phủ nhận rằng sự xuất hiện của những công nghệ như Mako đang mở ra một chương mới trong lĩnh vực rà phá bom mìn và an ninh hàng hải. Khi đại dương vẫn còn ẩn chứa nhiều hiểm họa chưa được giải quyết, các giải pháp tự động hóa thông minh có thể chính là chìa khóa để con người tiến gần hơn tới một môi trường biển an toàn và bền vững.

Ông Trump ra lệnh cho Hải quân Mỹ mạnh tay với tàu rải thuỷ lôi ở eo biển Hormuz

VOV.VN - Ngày 23/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đã ra lệnh cho Hải quân Mỹ bắn hạ bất kỳ tàu thuyền nào bị phát hiện đang rải thủy lôi tại eo biển Hormuz, đồng thời khẳng định quân đội Mỹ đang tăng cường chiến dịch rà phá bom mìn và siết chặt kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này.