Hành trình tìm đồng đội nơi điểm cao biên giới

Từ trên cao nhìn xuống, điểm cao 350B, xã Bát Xát, tỉnh Lào Cai hôm nay phủ màu xanh của rừng cây trên núi đá. Ít ai biết, nơi đây từng là chiến trường ác liệt trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc. Gần nửa thế kỷ trôi qua, nhiều cán bộ, chiến sĩ vẫn còn nằm lại giữa núi rừng.

Với mong muốn tìm kiếm, quy tập được nhiều hài cốt liệt sĩ nhất và sớm nhất có thể để đưa đồng đội trở về với quê hương, gia đình, chỉ từ vài dòng chữ đã nhòe trên tấm bia cũ và nguồn tin do cựu chiến binh Trung đoàn 192, Sư đoàn 355 cung cấp, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Lào Cai đã tổ chức xác minh, khoanh vùng, mở rộng khu vực tìm kiếm trên diện tích hơn một hecta. 

Mỗi nhát cuốc trên diện tích này đều được lực lượng tìm kiếm cẩn trọng hạ xuống; mọi thông tin, hồ sơ, lời kể của nhân chứng đều được rà soát, đối chiếu kỹ lưỡng.

Tại khu vực tìm kiếm, Đại tá Nguyễn Văn Chính, Trưởng phòng Chính sách, Cục Chính trị Quân khu 2 chỉ đạo các khâu, các công việc đều phải khẩn trương, chi tiết.

"Giao luôn cho trợ lý chính sách của sư đoàn tra cứu xem ngày 17/2/1979, Trung đoàn 192 hy sinh bao nhiêu đồng chí; trong đó có đồng chí nào tên Công Tuấn hoặc Công Tuyên, quê Thái Bình hoặc Hà Sơn Bình cũ", Đại tá Nguyễn Văn Chính yêu cầu.

Giữa núi rừng tĩnh lặng, tiếng cuốc, tiếng xẻng, tiếng máy khoan đều đều hòa vào nhau vang cả một vùng. Dưới cái nắng hầm hập của mùa hè vùng biên Tây Bắc, từng cán bộ, chiến sĩ cẩn trọng bóc tách từng lớp đất, nhặt từng mẩu xương, từng di vật nhỏ còn sót lại. Có vị trí vừa đào xuống đã gặp tầng đá cứng; có nơi cây rừng, dây leo phủ kín, phải phát quang mới xác định được vị trí cần tìm kiếm.

Mỗi dấu vết khả nghi đều khiến tổ công tác dừng tay, nhẹ nhàng kiểm tra, đối chiếu. Bởi với những người làm nhiệm vụ, mỗi di vật còn sót lại đều có thể mở ra hy vọng tìm thấy đồng đội. Sau nhiều ngày kiên trì rà soát, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Lào Cai đã quy tập được 9 hài cốt liệt sĩ tại điểm cao 350B, thôn Đồng Quang, xã Bát Xát.

Những kết quả bước đầu là minh chứng cho sự nỗ lực và quyết tâm của cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ. Tuy nhiên, hành trình tìm đồng đội ở Lào Cai vẫn còn không ít khó khăn. Nhiều khu vực có địa hình hiểm trở chưa thể tiếp cận, nhiều nguồn tin vẫn đang được lực lượng chức năng tiếp tục xác minh, kiểm chứng. 

"Địa hình Lào Cai hiểm trở, thời tiết khắc nghiệt, thường xuyên xảy ra lũ ống, lũ quét. Nhiều vị trí mộ theo thông tin có thể đã bị cuốn trôi nên việc tìm kiếm rất khó khăn", Đại tá Hoàng Văn Toàn, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Lào Cai cho biết.

Không chỉ ở vùng biên Lào Cai, tại điểm cao 685, xã Thanh Thủy, tỉnh Tuyên Quang, hành trình tìm đồng đội cũng chưa một ngày dừng lại.

Để tiếp cận khu vực có thông tin về hài cốt liệt sĩ, cán bộ, chiến sĩ phải men theo những vách đá dựng đứng, đu dây, bắc thang vượt qua các mỏm đá tai mèo sắc nhọn. Có những đoạn đường chỉ vừa đủ một bàn chân đặt xuống, một bên là vách đá, một bên là vực sâu. Khi xuất hiện dấu tích còn lại của những trận pháo kích ác liệt gần nửa thế kỷ trước, nghi có hài cốt liệt sĩ, các tổ công tác phải dùng máy khoan, xà beng, nêm sắt tách từng khối đá lớn rồi cẩn trọng bóc từng lớp đất đá vụn phía dưới.

Có vị trí phải mất nhiều ngày mới mở được một khoảng tìm kiếm. Có nơi vừa đào xuống lại gặp đá gốc, buộc lực lượng làm nhiệm vụ phải thay đổi phương án thi công. Không chỉ vậy, dưới cái nắng bỏng rát của mùa hè, mồ hôi thấm ướt quân phục. Rồi những cơn mưa rừng bất chợt đổ xuống khiến việc tìm kiếm càng thêm vất vả. Thế nhưng, không một tổ công tác nào rời vị trí khi công việc còn dang dở.

Sự bền bỉ ấy đã được đền đáp. Giữa tháng 6 vừa qua, những hài cốt liệt sĩ đầu tiên đã được tìm thấy tại điểm cao 685. Khoảnh khắc từng mẩu xương, từng di vật được nâng niu đưa lên khỏi lòng đất, mọi thao tác đều chậm lại. Không ai bảo ai, tất cả đều lặng người trong niềm xúc động và sự thành kính trước những đồng đội đã nằm lại nơi chiến trường xưa.

Giữa những triền núi lởm chởm đá tai mèo, các tổ công tác tiếp tục tỏa đi theo những vị trí đã được đánh dấu trên bản đồ. Người cầm máy định vị xác định tọa độ; người phát quang mở lối; người dùng cuốc, xẻng bóc tách từng lớp đất; người khoan, nêm tách từng phiến đá để tiếp cận các hang, hốc đá nghi có hài cốt liệt sĩ. Mỗi dấu vết, dù chỉ là một chiếc cúc áo, một đoạn dây võng hay vài mẩu xương nhỏ cũng đều được nâng niu, kiểm tra, đối chiếu hết sức cẩn trọng.

Cứ như vậy, từng khu vực được khảo sát, từng nguồn tin được kiểm chứng, từng mét vuông đất được rà soát với quyết tâm không bỏ sót bất cứ dấu tích nào theo phương châm: "Làm đến đâu gọn địa bàn, sạch hài cốt đến đó". Đó không chỉ là nhiệm vụ được giao, mà còn là trách nhiệm, là lời hứa của những người lính hôm nay với các anh hùng liệt sĩ vẫn còn nằm lại nơi chiến trường xưa, những người đã ngã xuống để bảo vệ từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc.

"Hiện nay trên điểm cao 685 còn thông tin về một hang sập ở mỏm E2. Chúng tôi đang tổ chức khoan, nêm để mở cửa hang tìm kiếm theo thông tin cựu chiến binh cung cấp. Các khu vực khác tiếp tục được khảo sát, rà soát với phương châm đào sâu, bới kỹ đến nền thổ để tìm được nhiều hài cốt liệt sĩ nhất, đưa các anh trở về nhà quàn, nghĩa trang và về với đất mẹ", Thượng tá Nguyễn Hữu Tiệp, Phó Đội trưởng Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang cho biết thêm.

Không chỉ mở rộng phạm vi tìm kiếm, các lực lượng còn tiếp tục thu thập, đối chiếu thông tin từ cựu chiến binh, nhân dân và hồ sơ lưu trữ; khảo sát từng điểm cao, từng hang đá, từng hố bom, đạn với quyết tâm không bỏ sót bất cứ dấu tích nào của đồng đội. Từ những điểm cao biên giới của Lào Cai, Tuyên Quang đến các địa bàn trọng điểm trong Quân khu 2, từng nguồn tin được xác minh, mét vuông đất được rà soát bằng trách nhiệm và nghĩa tình của người lính hôm nay.

Đến nay, Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trên địa bàn Quân khu 2 đã tìm kiếm, quy tập được 68 ngôi mộ với 84 hài cốt liệt sĩ; tổ chức truy điệu, an táng 56 hài cốt liệt sĩ trang trọng, chu đáo, nghĩa tình; đồng thời lấy mẫu ADN hơn 4.200 trong tổng số 11.266 mộ liệt sĩ, trong đó các tỉnh Tuyên Quang, Lai Châu và Sơn La đã hoàn thành việc lấy mẫu ADN.

Đồng hành cùng lực lượng làm nhiệm vụ trên các điểm cao, Đại tá Khổng Đình Tám, Chủ nhiệm Chính trị Quân khu 2 nhiều lần nhấn mạnh quyết tâm của Chiến dịch 500 ngày đêm.

"Thời gian ngày một ngắn lại. Với quyết tâm cao nhất, với trách nhiệm, với tình đồng chí, đồng đội và mệnh lệnh từ trái tim, mong các đồng chí tranh thủ từng ngày, từng giờ, vượt nắng, thắng mưa, tìm kiếm ở tất cả các khu vực đã xác định có đồng đội hy sinh để đưa các anh trở về", Đại tá Khổng Đình Tám nói.

Phía trước vẫn còn những điểm cao chưa được khai mở, những hang đá chưa thể tiếp cận. Nhưng với trách nhiệm trước Đảng, Nhà nước, Quân đội và Nhân dân; với đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" cùng nghĩa tình đồng chí, đồng đội, những bước chân của cán bộ, chiến sĩ Quân khu 2 sẽ vẫn tiếp tục vượt núi, băng rừng, kiên trì tìm kiếm. Để mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy không chỉ là kết quả của một cuộc quy tập, mà còn là sự trở về sau nhiều năm tháng đợi chờ; để những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc được trở về trong vòng tay gia đình, quê hương và đất mẹ.

Tăng tốc chiến dịch 500 ngày đêm quy tập hài cốt liệt sĩ xác định danh tính

VOV.VN - Đến nay cả nước đã tìm kiếm, quy tập được trên 1.075.000 mộ liệt sĩ; còn khoảng hơn 175.000 hài cốt liệt sĩ cần tiếp tục tìm kiếm, quy tập; gần 300.000 mộ liệt sĩ trong các nghĩa trang chưa xác định được thông tin.