Clo trong nước máy và hồ bơi có phải nguyên nhân gây bệnh tuyến giáp?

Những ngày gần đây, mạng xã hội lan truyền thông tin cho rằng nước máy và nước hồ bơi có chứa clo là "nguyên nhân trực tiếp" gây bệnh tuyến giáp khiến không ít người lo lắng. Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp nhận định clo trong nước sinh hoạt thẩm thấu qua da, đi vào máu rồi tác động đến tuyến giáp là không đúng.

Clo trong nước máy và hồ bơi có phải nguyên nhân gây bệnh tuyến giáp?

Đây không chỉ là sai lệch nhỏ, mà là hiểu sai bản chất sinh học. Clo trong nước sinh hoạt không có cơ chế “đi xuyên qua da rồi vào máu” như nhiều người tưởng tượng. Da người là một cơ quan bảo vệ rất hiệu quả. Lớp ngoài cùng (gọi là lớp sừng) chứa lipid và protein, hoạt động như một “hàng rào sinh học”. Khi nước có clo tiếp xúc với da, clo phản ứng ngay với các thành phần hữu cơ trên bề mặt này và bị trung hòa rất nhanh. Sau phản ứng, nó chuyển thành dạng clorua, một ion bình thường trong cơ thể chứ không còn là clo hoạt tính.

Với đường hô hấp, tình huống cũng tương tự. Khi tắm vòi sen hoặc bơi, có thể có một lượng nhỏ clo bay hơi. Nếu ở không gian kín, nồng độ cao, người nhạy cảm sẽ thấy cay mắt, rát mũi, hơi khó thở. Nhưng đây là phản ứng kích ứng tại chỗ. Clo gặp lớp dịch nhầy của đường hô hấp sẽ phản ứng ngay tại đó, không tồn tại dưới dạng “nguyên vẹn” để đi sâu vào hệ tuần hoàn.

Còn nếu uống nước máy, clo dư cũng nhanh chóng bị trung hòa trong môi trường tiêu hóa. Cơ thể không hấp thu clo theo kiểu “đi thẳng vào máu rồi gây độc tuyến giáp”.

Điểm gây hiểu nhầm lớn nhất là việc đánh đồng clo với perchlorate. Perchlorate là một chất hoàn toàn khác về cấu trúc hóa học. Nó có khả năng cạnh tranh với iodide tại bơm NIS của tuyến giáp. NIS là hệ vận chuyển i-ốt từ máu vào tế bào tuyến giáp để tổng hợp hormone T3 và T4. Nếu quá trình này bị ức chế kéo dài, tuyến giáp có thể thiếu nguyên liệu.

Cho đến nay, không có bằng chứng dịch tễ học đáng tin cậy nào cho thấy việc tắm nước máy hay bơi hồ có clo trong giới hạn an toàn gây bướu giáp hoặc suy giáp. Những gì người dùng có thể cảm nhận, nếu có, thường chỉ là khô da, kích ứng nhẹ, hoặc khó chịu đường hô hấp trong môi trường bí.

THMs có tồn tại nhưng nguy cơ ở mức rất thấp

Bài đăng trên mạng xã hội cũng cảnh báo clo phản ứng với chất hữu cơ tạo thành nhóm phụ phẩm THMs (Trihalomethanes), từ đó gây rối loạn nội tiết.

Theo bác sĩ, THMs là có thật, nhưng cần hiểu đúng bản chất và mức độ. Trihalomethanes là nhóm phụ phẩm sinh ra khi clo phản ứng với chất hữu cơ trong nước. Những chất hữu cơ này có thể đến từ môi trường tự nhiên hoặc từ chính con người: Mồ hôi, dầu da, mỹ phẩm, tế bào chết. Vì vậy, hồ bơi đông người, nước ấm, không gian kín sẽ có xu hướng tạo ra nhiều THMs hơn. Đây là một phản ứng hóa học không thể tránh hoàn toàn khi dùng clo để khử trùng.

Tuy nhiên, điều quan trọng là liều lượng và thời gian phơi nhiễm. Trong nghiên cứu độc tính, để thấy rõ tác động, người ta thường dùng liều rất cao, cao hơn nhiều so với thực tế sinh hoạt. Ở mức đó, có thể ghi nhận ảnh hưởng lên gan, thận hoặc một số thay đổi sinh học.

Nhưng trong đời sống hàng ngày, nước sinh hoạt được kiểm soát theo quy chuẩn. Các ngưỡng an toàn được thiết lập dựa trên dữ liệu dài hạn để bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Ở mức này, nguy cơ từ THMs được đánh giá là rất thấp.

Ngay cả với người bơi thường xuyên, mức phơi nhiễm cũng chưa đủ để kết luận gây rối loạn nội tiết trên lâm sàng. Điều có thể gặp là kích ứng mắt, da, hoặc khó chịu hô hấp nếu hồ bơi vận hành kém.

Một điểm cần nhấn mạnh là clo không phải “kẻ gây hại”, mà là công cụ bảo vệ. Nhờ clo, nước được khử khuẩn, giảm nguy cơ các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Nếu loại bỏ clo chỉ vì sợ phụ phẩm, cái giá phải trả có thể lớn hơn nhiều. Do đó, không nên đánh đồng “nước có clo” với “nước gây rối loạn nội tiết”. Đây là cách suy diễn thiếu cân bằng.

Theo bác sĩ Hoàng, người dân không nên quá lo lắng trước các thông tin lan truyền trên mạng xã hội. Sau khi bơi, người dân nên tắm lại bằng nước sạch, lau khô cơ thể, sử dụng kem dưỡng ẩm nếu cần và đeo kính bơi để giảm kích ứng mắt.

Người bơi thường xuyên nên lựa chọn các hồ bơi có hệ thống xử lý nước tốt, nước trong, không có mùi clo quá nồng và bảo đảm thông thoáng.

Với trẻ em, ưu tiên là bảo vệ da và mắt. Không dùng các mẹo như vắt chanh vào nước tắm. Sau khi bơi, nên tắm lại bằng nước sạch, lau khô, có thể dưỡng ẩm. Đeo kính bơi để giảm kích ứng mắt.

Với người có bệnh tuyến giáp, không cần tránh nước máy hay hồ bơi vì clo. Điều quan trọng hơn là đảm bảo đủ i-ốt, theo dõi chức năng tuyến giáp và tuân thủ điều trị. Không có bằng chứng cho thấy clo trong nước sinh hoạt làm bệnh tuyến giáp nặng hơn.

Vì sao nhiều người nổi mẩn sau khi bơi?

VOV.VN - Clo giúp khử khuẩn bể bơi nhưng cũng có thể làm khô da, gây kích ứng và nổi mẩn. Chuyên gia hướng dẫn cách nhận biết và phòng ngừa hiệu quả.