Vì sao nhiều người nổi mẩn sau khi bơi?
VOV.VN - Clo giúp khử khuẩn bể bơi nhưng cũng có thể làm khô da, gây kích ứng và nổi mẩn. Chuyên gia hướng dẫn cách nhận biết và phòng ngừa hiệu quả.
Theo các chuyên gia dị ứng - miễn dịch, dị ứng clo thực sự rất hiếm gặp. Trong phần lớn trường hợp, tình trạng này chỉ là viêm da kích ứng do clo làm tổn thương hàng rào bảo vệ tự nhiên của da.
Phát ban do clo là gì?
Phát ban do clo là một dạng viêm da kích ứng, xảy ra khi da phản ứng với clo có trong nước bể bơi. Clo đóng vai trò tiêu diệt vi khuẩn, virus và ký sinh trùng, giúp nước bể bơi an toàn hơn. Tuy nhiên, trong quá trình bơi, clo cũng lấy đi lớp dầu tự nhiên (bã nhờn) trên bề mặt da, khiến da trở nên khô, nhạy cảm và dễ bị kích ứng.
Không chỉ da, clo còn có thể gây khó chịu ở:
- Mắt.
- Mũi.
- Đường hô hấp.
- Vùng kín.
Ở những người mắc hen phế quản, tiếp xúc với nước bể bơi chứa clo có thể khiến các triệu chứng hô hấp trở nên nặng hơn. Ngay cả bể bơi nước mặn cũng vẫn sử dụng clo để khử khuẩn.
Dấu hiệu nhận biết
Phát ban do clo thường không có biểu hiện quá đặc hiệu nhưng thường bao gồm:
- Da đỏ.
- Ngứa.
- Sưng viêm nhẹ.
- Xuất hiện trên vùng da tiếp xúc với nước bể bơi.
Mức độ biểu hiện khác nhau ở mỗi người. Nếu đã mắc các bệnh da mạn tính như chàm (eczema), vảy nến hoặc mề đay mạn tính, clo có thể khiến các tổn thương này bùng phát mạnh hơn.
Đặc điểm giúp phân biệt với các nguyên nhân khác là phát ban thường:
- Xuất hiện từ vài phút đến khoảng một ngày sau khi bơi.
- Chỉ xảy ra sau khi xuống bể bơi.
- Không xuất hiện ở những vùng cơ thể không tiếp xúc với nước.
Đa số trường hợp chỉ gây ngứa và khó chịu, hiếm khi gây đau.
Phát ban kéo dài bao lâu?
Thông thường, tình trạng kích ứng sẽ tự cải thiện trong vài giờ đến tối đa 1-2 ngày sau khi tiếp xúc với clo. Nếu phát ban kéo dài nhiều ngày, nặng hơn hoặc không thuyên giảm, người bệnh nên đi khám vì có thể nguyên nhân không phải do clo.
Vì sao clo gây kích ứng?
Da đóng vai trò như một hàng rào bảo vệ cơ thể. Khi hàng rào này bị tổn thương, các chất kích thích sẽ dễ xâm nhập hơn, gây viêm và kích ứng.
Bên cạnh tác động trực tiếp của clo, chất này còn phản ứng với mồ hôi, dầu nhờn và bụi bẩn trên cơ thể để tạo thành chloramine - nhóm hợp chất có khả năng gây kích ứng mạnh hơn clo.
Đó cũng là lý do một bể bơi có mùi clo quá nồng chưa chắc đã sạch. Mùi này thường xuất hiện khi clo đã phản ứng với nhiều chất hữu cơ trong nước và tạo thành chloramine.
Việc duy trì chất lượng nước và vệ sinh bể bơi đúng quy trình đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế kích ứng da.
Ai dễ bị phát ban do clo?
Nguy cơ cao hơn ở những người:
Người mắc bệnh da liễu
Các bệnh như chàm, da khô bẩm sinh, mụn trứng cá ở người lớn hoặc các bệnh làm suy giảm hàng rào bảo vệ da đều khiến da nhạy cảm hơn với clo. Trong đó, chàm là yếu tố nguy cơ phổ biến nhất.
Người thường xuyên bơi lội
Những người tập luyện hoặc thi đấu dưới nước tiếp xúc với clo trong thời gian dài. Đồng thời, đồ bơi ôm sát và ma sát liên tục cũng có thể làm tổn thương da, khiến nguy cơ viêm da kích ứng tăng lên.
Phát ban do clo khác gì dị ứng?
Nhiều người nghĩ rằng nổi mẩn sau khi bơi là dấu hiệu dị ứng clo. Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết hầu hết trường hợp không phải dị ứng.
Dị ứng xảy ra khi hệ miễn dịch phản ứng quá mức với một chất vốn không gây hại như phấn hoa hoặc lông động vật.
Trong khi đó, phát ban do clo là hậu quả của việc hóa chất làm tổn thương trực tiếp hàng rào bảo vệ da, dẫn đến phản ứng viêm, chứ không phải do hệ miễn dịch "nhận nhầm" clo là tác nhân nguy hiểm.
Tuy nhiên, vẫn có khả năng người bệnh bị dị ứng với một yếu tố khác khi ở bể bơi như thực phẩm, kem chống nắng hoặc các chất tiếp xúc khác.
Nếu nổi mề đay hoặc phát ban kèm theo các biểu hiện như:
- Khó thở.
- Khó nuốt.
- Chóng mặt.
- Nôn.
- Sưng môi, lưỡi hoặc mặt.
Người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay vì đây có thể là phản vệ - một tình trạng cấp cứu nguy hiểm.
Điều trị thế nào?
Phần lớn trường hợp phát ban do clo ở mức độ nhẹ và tự khỏi.
Nếu ngứa nhiều, người bệnh nên tránh gãi vì có thể làm tổn thương da và tăng nguy cơ nhiễm trùng.
Có thể sử dụng một số biện pháp giúp giảm triệu chứng như:
- Thuốc kháng histamine không kê đơn để giảm ngứa.
- Kem hydrocortisone bôi ngoài da.
- Gel lô hội hoặc dung dịch calamine giúp làm dịu da.
- Ngâm tắm với yến mạch keo (colloidal oatmeal) thay vì tiếp tục xuống bể bơi.
Nếu các triệu chứng không cải thiện sau khi điều trị thông thường hoặc ngày càng nặng hơn, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân.
Cách phòng ngừa
Không xuống bể bơi là cách duy nhất loại bỏ hoàn toàn nguy cơ, nhưng nếu vẫn muốn bơi lội, các chuyên gia khuyến cáo nên:
- Kiểm tra chất lượng và nồng độ hóa chất của bể bơi.
- Tắm bằng nước sạch trước khi xuống bể để giảm lượng nước chứa clo thấm vào da và rửa sạch mồ hôi, dầu nhờn.
- Tắm ngay sau khi bơi để loại bỏ clo còn bám trên da.
- Thoa kem dưỡng ẩm ngay sau khi tắm nhằm phục hồi hàng rào bảo vệ da.
- Sử dụng sữa tắm dịu nhẹ, không chứa hương liệu.
- Hạn chế tẩy tế bào chết quá mạnh vì có thể làm tổn thương da.
- Kiểm soát tốt các bệnh lý như chàm, đái tháo đường, bệnh thận mạn hoặc rosacea nếu đang mắc.
Không nên vì phát ban mà từ bỏ bơi lội
Theo các chuyên gia, bơi lội vẫn là môn thể thao mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe thể chất và tinh thần. Nếu tình trạng kích ứng da nghiêm trọng hoặc tái diễn nhiều lần, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra nhằm loại trừ các bệnh da liễu hoặc dị ứng khác.
Trong đa số trường hợp, phát ban do clo có thể phòng ngừa và kiểm soát bằng cách chăm sóc da đúng cách. Vì vậy, tình trạng này không nên trở thành lý do khiến bạn từ bỏ môn thể thao yêu thích.