Muốn khỏe mạnh khi về già, đừng bỏ qua 8 chỉ số kiểm tra sức khỏe từ tuổi 40

40 tuổi không phải bắt đầu già, mà là lúc cần chủ động hơn

Từ tuổi 40, hàng loạt bệnh im lặng hình thành như béo phì, viêm khớp, suy tim, thận, trầm cảm, Alzheimer, bệnh tự miễn, viêm gan virus, đều là nguyên nhân gây tử vong và tàn tật hàng đầu hiện nay. Tuy nhiên, tâm lý "vẫn còn ổn" khiến nhiều người bỏ qua thời điểm vàng để can thiệp.

Người Việt thường "có bệnh mới chữa". Cách tiếp cận này phù hợp y tế điều trị nhưng không phù hợp với xã hội già hóa nhanh. Khi chỉ chạy theo bệnh sau khi bệnh xuất hiện, chi phí y tế tăng, còn chất lượng sống giảm mạnh. Nhiều người còn coi chuẩn bị cho tuổi già là tiêu cực, như đang "tự nhận mình sắp già".

Thực tế, 40 tuổi vẫn sớm để thay đổi quỹ đạo sức khỏe cho 20-30 năm tiếp theo. Can thiệp đúng lúc giúp trì hoãn, kiểm soát hoặc làm chậm nhiều bệnh mạn tính. Vì lý do đó, tuổi 40 không phải cột mốc đáng sợ mà là mốc để chủ động. Nếu làm tốt từ giai đoạn này, chúng ta có thể giảm nguy cơ bệnh mạn tính về sau, đồng thời giữ được khả năng lao động, vận động và tự chăm sóc bản thân khi về già. 

Sau đó là xây một lối sống đủ bền. Ăn vừa phải, vận động đều, ngủ đúng giờ, hạn chế rượu bia, giữ cân nặng hợp lý và kiểm tra sức khỏe định kỳ. Đây không phải những lời khuyên mới. Nhưng ở tuổi 40, chúng bắt đầu có giá trị rất thực tế. Mỗi việc nhỏ làm đều hôm nay sẽ bớt đi một việc lớn phải trả giá ngày mai.

8 "lá chắn" sức khỏe cần xây dựng từ tuổi 40

Điều đầu tiên cần theo dõi là huyết áp. Đây là chỉ số tưởng đơn giản nhưng lại liên quan trực tiếp đến đột quỵ, nhồi máu cơ tim và suy thận. Nhiều người tăng huyết áp nhiều năm mà không hề có triệu chứng. Chỉ đến khi biến cố xảy ra mới biết mình đã mang bệnh từ lâu. Vì vậy, người ở tuổi 40 nên đo huyết áp định kỳ, ít nhất mỗi năm một lần, và thường xuyên hơn nếu có huyết áp ở vùng ranh giới hoặc có yếu tố nguy cơ đi kèm.

Tiếp theo là đường huyết. Không ít người vẫn nghĩ đái tháo đường là chuyện của người lớn tuổi hơn. Thực tế, tiền đái tháo đường và đái tháo đường type 2 đang xuất hiện ngày càng sớm, nhất là ở người thừa cân, ít vận động, ngủ kém hoặc ăn uống thất thường. Đây là xét nghiệm rất hữu ích vì cho biết bức tranh dài hơi, chứ không chỉ một thời điểm đơn lẻ.

Mỡ máu cũng là một chỉ số không thể bỏ qua. Cholesterol toàn phần, LDL-C, HDL-C và triglyceride đều cần được nhìn cùng nhau. Trong thực hành, nhiều người thấy mình không béo nên chủ quan. Nhưng mỡ máu xấu và mỡ nội tạng có thể tăng âm thầm dù cân nặng chưa thay đổi nhiều. Đó là lý do người châu Á cần nhìn thêm vòng eo, không chỉ nhìn chỉ số cân nặng. Vòng eo tăng là một tín hiệu rất sớm của nguy cơ chuyển hóa.

Ở lứa tuổi 40, gan nhiễm mỡ không còn là chuyện hiếm. Người ăn nhiều tinh bột, uống rượu bia, tăng cân hoặc có kháng insulin thường dễ gặp tình trạng này. Creatinine máu, eGFR (mức lọc cầu thận), men gan và siêu âm bụng là những xét nghiệm cơ bản nhưng có giá trị. Chúng giúp phát hiện tổn thương trước khi cơ thể lên tiếng.

Đặc biệt phụ nữ, chụp nhũ ảnh là một trong những việc nên nghĩ tới từ tuổi 40. Ung thư vú là bệnh có thể điều trị hiệu quả hơn nhiều nếu phát hiện sớm. Vấn đề là giai đoạn đầu thường không đau, không sờ thấy gì rõ ràng và cũng không gây bất thường đáng kể. Khi khối u đã biểu hiện rõ, đôi khi bệnh đã đi xa hơn chúng ta tưởng.

Ung thư cổ tử cung cũng cần được nhắc lại. Đây là bệnh có thể phòng và phát hiện sớm khá tốt nếu tầm soát đúng lịch. Xét nghiệm Pap smear hoặc HPV có vai trò rất rõ trong phát hiện tổn thương tiền ung thư. Với những người có nguy cơ cao, tiền sử gia đình đặc biệt hoặc đã có bất thường trước đó, lịch theo dõi cần chặt hơn và cá thể hóa hơn.

Từ tuổi 40, nhiều người bắt đầu thấy đọc gần kém hơn. Đó có thể là lão thị sinh lý, nhưng cũng là thời điểm thích hợp để khám mắt nền. Khám sớm giúp phát hiện glôcôm, đục thủy tinh thể sớm, thoái hóa hoàng điểm và cả các tổn thương võng mạc khác. Glôcôm đặc biệt đáng chú ý vì thường tiến triển âm thầm, không đau, không đỏ mắt, nhưng có thể gây mất thị lực không hồi phục.

Người trưởng thành nên rà soát lại các mũi cơ bản như uốn ván, cúm hằng năm và các vắc xin cần thiết khác theo tuổi và bệnh nền. Đến mốc 50 tuổi, vaccine phòng zona thần kinh là một phần quan trọng của chăm sóc dự phòng. Nhiều người chỉ nghĩ đến vắc xin ở trẻ em. Thực ra, ở tuổi trung niên và cao tuổi, tiêm phòng đúng còn quan trọng hơn.

Đề xuất chuẩn bị tuổi già từ tuổi 40: Quá sớm hay thật sự cấp thiết?

VOV.VN - Đề xuất của Bộ Y tế về trang bị kiến thức, kỹ năng chuẩn bị cho tuổi già từ tuổi 40 đang thu hút sự chú ý của dư luận và tạo ra những luồng ý kiến trái chiều về căn cứ chọn tuổi 40?