Ngứa từ bên trong

Tiến sĩ - Bác sĩ (TS.BS) Nguyễn Vĩnh Hưng, Khoa Thận tiết niệu - Lọc máu, Bệnh viện Hữu Nghị cho biết, một bệnh nhân bị bệnh thận mãn tính đang được điều trị tại Khoa Thận tiết niệu - Lọc máu, Bệnh viện Hữu Nghị. Sau điều trị 15 năm, bệnh nhân có dấu hiệu bị suy thận. Mặc dù được lọc máu, nhưng chất độc vẫn tích tụ lại theo thời gian, bệnh nhân bắt đầu có các dấu hiệu liên quan đến các bệnh lý về xương khớp và bệnh lý ngoài da với biểu hiện ngứa rất nhiều, nhất là về đêm, gây mất ngủ.

Một trường hợp khác là nam bệnh nhân hơn 70 tuổi bị suy thận ở giai đoạn cuối. Bệnh nhân này bị ngứa rất nhiều do chất độc lắng đọng ở trên da, mắt và những cơ quan khác.

“Đây là một minh chứng rất rõ của việc ngứa do nguyên nhân suy thận. Ngứa do suy thận có đặc điểm rất riêng. Người bệnh mô tả cảm giác ngứa như xuất phát từ bên trong, âm ỉ, râm ran dưới da, rất khó chịu. Đặc biệt, cơn ngứa thường bùng phát mạnh về đêm, khiến người bệnh mất ngủ kéo dài, cơ thể suy kiệt”, TS.BS Nguyễn Vĩnh Hưng cho biết.

Theo BS Hưng, suy thận gây ngứa bởi 3 lý do. Thứ nhất, tích tụ độc tố trong máu. Khi chức năng của thận bị suy giảm, các chất độc bị ứ lại, urê, phospho không được đào thải, tích tụ trong máu và mô da, kích thích đầu dây thần kinh gây ngứa. Trong trường hợp này, đa số bệnh nhân bị ngứa ở vùng ngoài da, ban đầu ngứa nhiều ở phân thân mình, sau đó ngứa nhiều ở các vùng đầu dây thần kinh (chân tay), vùng lưng, đầu, mặt, cổ,…

Nguyên nhân thứ hai là do da khô nghiêm trọng. Người bệnh suy thận thường giảm tiết mồ hôi, khiến da khô, nứt nẻ và nhạy cảm hơn. Nguyên nhân thứ ba là do rối loạn chuyển hóa canxi - phospho. Bệnh nhân bị suy chức năng chuyển hóa canxi - phospho trong cơ thể khiến canxi bị giảm, nồng độ phospho trong máu tăng lên. Sự mất cân bằng này gây lắng đọng canxi - phospho ở da, mạch máu và hệ thống thần kinh làm tăng cảm giác ngứa, gây ra các bệnh lý về xương. Lúc này, bệnh nhân bị ngứa rất nhiều và đặc biệt liên quan đến các vấn đề ngứa ở trong xương.

TS.BS Nguyễn Vĩnh Hưng khuyến cáo, khi tình trạng ngứa đi kèm các biểu hiện sau thì người bệnh cần kiểm tra chức năng thận sớm. Một là phù: Sưng mí mắt, phù chân, ấn lõm lâu hồi phục. Hai là nước tiểu bất thường: Có bọt lâu tan, màu sẫm, lượng nước tiểu giảm. Ba là hơi thở bất thường: Có mùi khai nhẹ hoặc vị kim loại trong miệng.

Chế độ ăn cải thiện tình trạng ngứa do suy thận

Để điều trị ngứa cho bệnh nhân trong giai đoạn suy thận sớm thì nên kết hợp nhiều phương án để điều trị, trong đó, chế độ ăn giúp cải thiện tình trạng ngứa do bị suy thận. BS Nguyễn Vĩnh Hưng đưa ra lời khuyên: “Chế độ ăn cần hạn chế phospho, bổ sung canxi, hạn chế các gốc axit tự do và bổ sung các axit amin thiết yếu, kiểm soát đạm, giảm muối và uống nước đúng chỉ định. Thận yếu, không thải chất độc ra được một cách bình thường, thì người bệnh phải hạn chế ăn thịt. Việc tuân thủ chế độ ăn này sẽ giúp giảm gánh nặng lọc máu cho thận và cải thiện đáng kể tình trạng ngứa ngáy”.

BS Hưng chia sẻ thêm: “Bệnh nhân suy thận thiếu canxi, thừa phospho. Nhưng nếu bổ sung canxi thì trong đó có cả phospho, vì trong sữa và các chế phẩm của sữa như pho mát, sữa chua,… có phospho. Vì vậy, chúng ta phải chọn loại canxi có thể hấp thu ở ruột”.

Ở giai đoạn bệnh nhẹ, triệu chứng ngứa không nặng, có thể uống một số thuốc chống ngứa, thuốc dị ứng thông thường để giảm ngứa. Còn giai đoạn nặng thì sử dụng thuốc gắp phospho. “Tuy nhiên, những biện pháp này chỉ ngăn chặn được quá trình nhuyễn xương và giúp bớt ngứa. Còn khi bệnh nặng, đến giai đoạn phải lọc máu thì bắt buộc phải thay thế thận, sử dụng các sản phẩm liên quan đến lọc máu cao cấp mới chữa trị được căn nguyên. Cũng có thể sử dụng loại thuốc tác động trực tiếp vào thần kinh trung ương để xóa phản ứng, giúp bệnh nhân quên đi cái ngứa”, TS.BS Nguyễn Vĩnh Hưng cho biết.

Trong quá trình điều trị và kiểm soát triệu chứng ngứa do suy thận, người bệnh cần lưu ý: Nên dưỡng ẩm da hằng ngày bằng các sản phẩm lành tính, không mùi. Duy trì chế độ ăn hợp lý, hạn chế thực phẩm giàu phospho như sữa, hạt, nước ngọt có ga. Xét nghiệm máu định kỳ để theo dõi chức năng thận.

Bên cạnh đó, theo BS Hưng, người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc nam, thuốc lá không rõ nguồn gốc; không nên tắm nước quá nóng vì dễ làm da khô và ngứa nặng hơn; không nên gãi nhiều gây trầy xước, tăng nguy cơ nhiễm trùng da. Nếu bệnh nhân tự điều trị sai cách sẽ khiến bệnh nhanh tiến triển sang giai đoạn nặng.

Ngứa do suy thận là tình trạng gây nhiều khó chịu, ảnh hưởng lớn đến chất lượng sống. Các chuyên gia khuyến cáo, khi xuất hiện tình trạng ngứa kéo dài không rõ nguyên nhân, người dân không nên chủ quan mà cần đi khám sớm để phát hiện và điều trị kịp thời.

Gia tăng bệnh về da mùa nắng nóng

VOV.VN - Thời tiết nắng nóng trong những ngày hè đang trở thành “tác nhân” khiến các bệnh về da gia tăng nhanh chóng. Các bác sĩ cảnh báo, nhiệt độ cao kết hợp với môi trường ẩm ướt và mồ hôi tiết nhiều đã tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, nấm phát triển, khiến làn da dễ bị tổn thương.