Những ngày gần đây, trên mạng xã hội xuất hiện nhiều quảng cáo về phương pháp thụt cà phê qua hậu môn (coffee enema) với lời hứa hẹn có thể “thải độc cơ thể”, “làm sạch đại tràng”, “mát gan”, “tăng miễn dịch”, thậm chí hỗ trợ điều trị nhiều bệnh mạn tính, ung thư, đái tháo đường hoặc các rối loạn chuyển hóa thực hiện theo có thể khỏi bệnh. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo đây không phải là phương pháp thải độc hay chữa bệnh được y học chứng cứ công nhận.

Theo bác sĩ Dương Minh Tuấn, Khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, coffee enema không phải là phương pháp thải độc hay điều trị bệnh được y học chứng cứ công nhận.

Lý giải rõ hơn về vấn đề này, bác sĩ Tuấn cho biết: "Trước hết, khái niệm “thải độc” trong các quảng cáo kiểu này thường rất mơ hồ. Trong y học, nếu nói một người bị nhiễm độc hay rối loạn chuyển hóa, chúng ta phải xác định được chất độc là gì, đo bằng xét nghiệm nào, mức độ ra sao, cơ quan nào bị ảnh hưởng và điều trị bằng phương pháp nào. Ví dụ suy gan, suy thận, nhiễm toan ceton, tăng áp lực thẩm thấu, rối loạn điện giải hay ngộ độc thuốc đều có tiêu chuẩn chẩn đoán và xử trí cụ thể. Ngược lại, “độc tố tích tụ trong cơ thể” theo cách nói của nhiều phương pháp detox thường không được định nghĩa rõ, không đo lường được và cũng không có tiêu chí khách quan để đánh giá hiệu quả sau khi “thải độc”.

Theo bác sĩ, cơ thể con người vốn đã có các hệ thống chuyển hóa và đào thải rất phức tạp, trong đó gan, thận, phổi, ruột, da và hệ miễn dịch đều tham gia. Nếu các cơ quan này hoạt động bình thường, cơ thể không cần bơm cà phê qua hậu môn để làm sạch. Nếu các cơ quan này đang có bệnh thật sự, người bệnh càng không nên tự detox, mà cần được thăm khám, xét nghiệm và điều trị đúng chuyên khoa.

Không chỉ thiếu cơ sở khoa học về hiệu quả, phương pháp này còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe. Về mặt sinh lý học, trực tràng và đại tràng không phải là nơi phù hợp để thường xuyên đưa vào các dung dịch tự pha như cà phê.

Niêm mạc đại trực tràng có thể bị kích thích, tổn thương bởi nhiệt độ, nồng độ, thành phần dung dịch, áp lực bơm vào hoặc nguy cơ nhiễm khuẩn nếu quy trình không đảm bảo.

Trên thực tế, y văn đã ghi nhận các tai biến liên quan đến coffee enema, bao gồm viêm trực tràng, viêm đại tràng, đau bụng, tiêu chảy, đi ngoài máu, bỏng niêm mạc, hẹp trực tràng, thủng trực tràng hoặc đại tràng, nhiễm trùng, mất nước và rối loạn điện giải.

Những nguy cơ này đặc biệt đáng lưu ý ở người cao tuổi, người suy kiệt, bệnh nhân có bệnh thận, bệnh tim mạch, bệnh gan, đái tháo đường, bệnh viêm ruột, tiền sử phẫu thuật ổ bụng, rối loạn đông máu hoặc đang dùng thuốc chống đông, lợi tiểu.

"Một số người có thể nói rằng sau khi làm thấy nhẹ bụng, dễ chịu, đi ngoài tốt hơn cơ bản là sau khi thụt tháo, việc tống xuất phân và dịch có thể tạo cảm giác nhẹ bụng tạm thời. Điều này khác hoàn toàn với việc chứng minh gan sạch hơn, máu ít độc hơn, miễn dịch tốt hơn hoặc bệnh mạn tính được cải thiện", BS Tuấn nhấn mạnh.

Ở góc độ chuyên môn, y học cũng có những trường hợp cần làm sạch ruột, chẳng hạn trước nội soi đại tràng, trước một số phẫu thuật hoặc xử trí táo bón/phân ứ trong tình huống phù hợp. Tuy nhiên, đó là chỉ định y khoa, sử dụng dung dịch phù hợp, có chống chỉ định và có hướng dẫn an toàn, hoàn toàn khác với việc tự thụt cà phê tại nhà hoặc tại những cơ sở không đủ điều kiện với mục đích “thải độc”, “làm sạch gan”, “tăng miễn dịch” hay “chữa bệnh”.

Điều đáng lo hơn, theo bác sĩ Tuấn, khi những phương pháp như vậy được quảng bá như một lựa chọn thay thế điều trị chuẩn với các bệnh như ung thư, đái tháo đường, bệnh gan, bệnh thận, bệnh tự miễn hoặc các bệnh mạn tính khác, việc trì hoãn điều trị đúng có thể khiến người bệnh mất cơ hội kiểm soát bệnh tốt nhất.

Nhiều phương pháp không cần trực tiếp gây tổn thương nặng mới trở nên nguy hiểm, chỉ cần làm người bệnh bỏ thuốc, bỏ tái khám, chậm nhập viện hoặc mất niềm tin vào điều trị chuẩn đã là một nguy cơ rất lớn.

Vì vậy, bác sĩ khuyên, nếu đang khỏe mạnh, chúng ta không cần thụt cà phê để thải độc mà cần: Ăn uống hợp lý, vận động phù hợp, ngủ đủ, hạn chế rượu bia, không hút thuốc, kiểm soát cân nặng, khám bệnh khi có triệu chứng bất thường và tuân thủ điều trị khi đã có chẩn đoán.

"Với coffee enema, hiện không có bằng chứng đủ mạnh để khuyến cáo như một phương pháp thải độc hay điều trị bệnh, ngược lại, đã có nhiều báo cáo về tai biến xảy ra. Người bệnh nên thận trọng trước các lời quảng cáo quá mức, đặc biệt khi phương pháp đó được gợi ý để thay thế điều trị y khoa chuẩn", bác sĩ Tuấn chia sẻ thêm.

Tại sao chất tạo tỉnh táo caffeine trong cà phê liên quan tới sản xuất ma túy?

VOV.VN - Từ vụ bắt giữ tiến sĩ dược buôn lậu hơn 50 tấn caffeine khiến nhiều người bất ngờ khi chất tạo tỉnh táo trong cà phê lại trở thành mắt xích trong ma túy tổng hợp. Chuyên gia cảnh báo phía sau “đòn bẩy lợi nhuận” là làn sóng người trẻ rối loạn tâm thần sau những cuộc vui có chất kích thích.