Qua tuổi 40 cần chuẩn bị gì để tuổi già không phụ thuộc vào con cháu?
VOV.VN - Để chuẩn bị cho tuổi già, mỗi người cần đồng thời xây dựng ba nền tảng quan trọng là tài chính, sức khỏe và kết nối xã hội. Trong đó, sức khỏe là điều kiện để duy trì cuộc sống độc lập, tiếp tục tham gia các hoạt động kinh tế, xã hội, giảm nguy cơ phụ thuộc và không làm ảnh hưởng đến mọi người xung quanh.
Người dân từ 40 tuổi trở lên sẽ được hướng dẫn, cung cấp kiến thức, kỹ năng chuẩn bị cho tuổi già như lối sống lành mạnh, rèn luyện sức khỏe, chuẩn bị tài chính, việc làm. Đề xuất này được Bộ Y tế đưa ra trong dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện một số nội dung Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035.
Cục Thống kê cho biết, hiện Việt Nam có khoảng 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên (chiếm 14,1% dân số). Dự báo đến năm 2030, con số này sẽ tăng lên gần 18 triệu người và đến năm 2034, số người cao tuổi sẽ vượt số trẻ em, đánh dấu Việt Nam bước vào giai đoạn dân số già.
Chia sẻ với phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam, GS.TS Giang Thanh Long, Trường Kinh tế và Quản lý công, Đại học Kinh tế quốc dân cho rằng tuổi 40 không chỉ là thời điểm phù hợp mà còn là giai đoạn "vàng" để mỗi người chuẩn bị cho một tuổi già khỏe mạnh, chủ động trong bối cảnh Việt Nam đang già hóa dân số với tốc độ rất nhanh.
Vì sao lại là tuổi 40?
Theo GS.TS Giang Thanh Long, dữ liệu từ các khảo sát quốc gia cho thấy nhóm lao động ở mốc tuổi 40 là nhóm có việc làm ổn định và tốc độ tăng thu nhập cao nhất. Đồng thời, đây cũng là giai đoạn cơ thể bắt đầu xuất hiện những thay đổi rõ nét về sức khỏe. Vì vậy, nếu được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng chăm sóc sức khỏe, người ở độ tuổi này hoàn toàn có thể thay đổi hành vi để duy trì sức khỏe tốt hơn khi bước vào tuổi già.
Bên cạnh đó, tuổi 40 cũng là thời điểm nhiều người đã xây dựng được mạng lưới quan hệ xã hội. Những kết nối này không chỉ hỗ trợ trong công việc mà còn góp phần nâng cao sức khỏe tinh thần, giảm bớt khó khăn khi bước vào tuổi già.
Theo chuyên gia, để chuẩn bị cho tuổi già cần đồng thời xây dựng ba nền tảng quan trọng là tài chính, sức khỏe và kết nối xã hội. Về tài chính, người lao động thông qua việc làm ổn định, duy trì thu nhập, có kế hoạch tiết kiệm, đầu tư hợp lý.
Về sức khỏe, mỗi người cần khám sức khỏe định kỳ, duy trì vận động, xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý và chủ động chuẩn bị khả năng chi trả cho các dịch vụ y tế khi cần thiết.
Yếu tố thứ ba là duy trì các hoạt động xã hội tích cực. Đây được xem là "kiềng ba chân" giúp hướng tới già hóa chủ động, khỏe mạnh và thành công.
Việc chuẩn bị tốt cho sức khỏe giúp mỗi người tự tin tham gia được các hoạt động, từ kinh tế cho tới xã hội. Không phải trông chờ vào sự trợ giúp của gia đình, không làm ảnh hưởng tới việc làm, đời sống của con, cháu và những người thân xung quanh. Người khỏe mạnh không cần sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khỏe, vì thế tiết kiệm được cho quỹ bảo hiểm y tế cũng như tiền túi của chính cá nhân và gia đình họ.
"Vì thế, chuẩn bị cho tuổi già thực chất là đầu tư cho giai đoạn dần trở thành người cao tuổi và một khi có tuổi già khỏe, đảm bảo thu nhập và tham gia tích cực các hoạt động xã hội thì gánh nặng với bản thân, gia đình và xã hội sẽ càng ít và khả năng đóng góp lại càng cao", vị chuyên gia nhấn mạnh.
Không phải ai ở tuổi 40 cũng có điều kiện chuẩn bị tốt tuổi già như nhau
Tuy nhiên, theo GS.TS Long, việc chuẩn bị cho tuổi già không thể chỉ dừng lại ở những lời khuyến khích. Dù cùng ở độ tuổi 40 nhưng mỗi người có điều kiện kinh tế, sức khỏe và các mối quan hệ xã hội khác nhau. Vì vậy, bên cạnh sự chủ động của bản thân và gia đình, cần có những chính sách phù hợp để tạo điều kiện, thúc đẩy khả năng chuẩn bị cho tuổi già của từng nhóm đối tượng.
"Ví dụ, một người bước vào tuổi 40 có việc làm, thu nhập ổn định, sức khỏe tốt… thì người đó hoàn toàn có thể tự thân ý thức chuẩn bị cho tuổi già, đồng thời tham gia các hoạt động theo hướng dẫn để cho hiệu quả hơn. Trong khi đó, một người khác ở độ tuổi đó nhưng công việc không ổn định, làm công việc không chính thức, chưa tham gia bảo hiểm xã hội… thì rất cần các chính sách hỗ trợ tham gia BHXH để có thể thụ hưởng cả chế độ ngắn hạn, gắn liền với công việc (như tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp…) cũng như dài hạn (hưu trí và tử tuất). Nếu không có sự hỗ trợ, người này sẽ già đi mà không đảm bảo được thu nhập, sức khỏe do không có điều kiện quan tâm, chăm sóc, từ đó sẽ phụ thuộc vào trợ giúp xã hội khi trở thành người cao tuổi", GS.TS Long lấy dẫn chứng.
Bên cạnh đó, để việc chuẩn bị cho tuổi già trở thành nhu cầu tự thân, điều quan trọng nhất là giúp người dân hiểu đúng và thấy rõ lợi ích của việc chuẩn bị từ sớm, đồng thời cần có hoạt động truyền thông thường xuyên, hiệu quả trên tất cả các khía cạnh liên quan.
Ngoài chuyên môn về chăm sóc sức khỏe và chăm sóc dài hạn, Bộ Y tế cần có sự phối hợp với các bộ, ngành liên quan để bảo đảm đầy đủ ba trụ cột của "kiềng ba chân". Cần có sự phối hợp với Bộ Nội vụ trong việc vừa bảo đảm sức khỏe cho người lao động, vừa thúc đẩy họ tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc để phòng ngừa các rủi ro ngắn hạn như bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp, đồng thời bảo đảm được thụ hưởng các chế độ dài hạn như hưu trí. Bên cạnh đó, cần phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xây dựng các chương trình văn hóa, thể thao nhằm nâng cao sức khỏe tinh thần, tăng cường giao lưu giữa các thế hệ, từ thanh niên, người lao động đến người cao tuổi...
"Để bất kỳ thông điệp nào thực sự phát huy hiệu quả cũng cần có sự đầu tư dài hạn, đủ lớn nhằm thúc đẩy đối tượng đích và các bên liên quan tham gia một cách chủ động, tự thân và hiệu quả", GS.TS Long nhấn mạnh.
Chuyên gia đề xuất 5 nhóm nội dung người từ 40 tuổi cần chuẩn bị cho tuổi già
VOV.VN - Theo bác sĩ Mai Xuân Phương, người từ 40 tuổi cần được trang bị kiến thức và kỹ năng về sức khỏe, tài chính, nghề nghiệp, tự chăm sóc và đời sống tinh thần để chủ động thích ứng với già hóa dân số và có tuổi già khỏe mạnh.
