Thài lài tím có tác dụng gì? Những điều không phải ai cũng biết
VOV.VN - Thài lài tím có màu tím đặc trưng, dễ trồng và thường được dùng làm cây cảnh. Bên cạnh đó, thân và lá cây còn được sử dụng trong một số bài thuốc dân gian và đang được nghiên cứu về các hợp chất thực vật.
Thài lài tím là gì?
Thài lài tím còn gọi là thài lài tía, thài lài bướm hoặc trai tía, thuộc họ Thài lài. Cây có nguồn gốc từ Trung Mỹ, hiện được trồng phổ biến ở nhiều vùng nhiệt đới, trong đó có Việt Nam. Đây là cây thân thảo sống lâu năm, phát triển nhanh, dễ chăm sóc, thường được trồng làm cảnh nhờ thân và lá màu tím đặc trưng. Thân mọng nước, nhiều nhánh; lá thuôn dài, màu tím sẫm, hoa nhỏ màu hồng tím với nhị vàng. Cây có rễ chùm khỏe, thích nghi với nhiều điều kiện. Trong dân gian, thân và lá thường được thu hái để sử dụng.
Tác dụng chính của thài lài tím
Thài lài tím đã được sử dụng trong một số bài thuốc dân gian từ lâu. Bên cạnh đó, các nghiên cứu hiện đại đang tập trung tìm hiểu những hợp chất có hoạt tính sinh học trong loài cây này. Tuy nhiên, nhiều kết quả hiện mới dừng ở nghiên cứu trong phòng thí nghiệm hoặc trên mô hình thực nghiệm, chưa đủ cơ sở để xem đây là phương pháp điều trị bệnh.
Theo y học hiện đại
Ngoài giá trị làm cảnh, thài lài tím chứa một số hợp chất thực vật được quan tâm như anthocyanin và flavonoid có đặc tính chống oxy hóa, saponin có nhiều hoạt tính sinh học, cùng một số khoáng chất vi lượng và chất nhầy tự nhiên. Tuy nhiên, tác dụng cụ thể của các thành phần này đối với sức khỏe vẫn cần được nghiên cứu thêm.
Theo y học cổ truyền
Theo kinh nghiệm dân gian, thài lài tím có vị ngọt, tính mát, thường được dùng để thanh nhiệt, làm dịu mụn nhọt, sưng đỏ, ngứa ngoài da và hỗ trợ giảm ho, khàn tiếng, viêm họng, tiểu buốt, tiểu rắt hoặc một số rối loạn tiêu hóa nhẹ. Tuy nhiên, các công dụng này chủ yếu dựa trên kinh nghiệm dân gian, chưa có đủ bằng chứng khoa học, nên không dùng cây thay thế thuốc điều trị do bác sĩ kê đơn.
Cân nhắc khi sử dụng cây thài lài tím
Thài lài tím chủ yếu được trồng làm cảnh và dùng trong một số bài thuốc dân gian, nhưng độ an toàn và hiệu quả khi dùng đường uống chưa được nghiên cứu đầy đủ. Khi sử dụng, cần xác định đúng loại cây, rửa sạch và tránh cây có nguy cơ nhiễm hóa chất; nên đeo găng khi sơ chế vì nhựa cây có thể gây kích ứng. Phụ nữ mang thai và người có bệnh không nên tự ý dùng kéo dài hoặc thay thế thuốc điều trị. Nếu xuất hiện ngứa, nổi mẩn, kích ứng hay khó chịu, cần ngừng sử dụng và đi khám khi triệu chứng nghiêm trọng hoặc kéo dài.