Chiến lược Bắc Cực: EU không muốn đứng ngoài cuộc chơi địa chính trị mới
VOV.VN - EU công bố chiến lược Bắc Cực mới trong bối cảnh băng tan mở ra các tuyến hàng hải và cơ hội khai thác tài nguyên, đồng thời làm gia tăng cạnh tranh địa chính trị. Động thái này cho thấy EU muốn nâng cao vai trò tại khu vực có ý nghĩa chiến lược ngày càng lớn.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen mô tả Bắc Cực là nơi các “mảng kiến tạo địa chính trị đang va chạm”. Theo bà, việc Nga tăng cường hiện diện quân sự, cùng những thay đổi về an ninh khu vực đang tác động trực tiếp tới châu Âu.
“Bắc Cực là nơi các mảng kiến tạo địa chính trị đang va chạm với nhau. Đây không phải là vùng biên giới của ai khác, mà là một phần của Liên minh châu Âu. Ba quốc gia thành viên của chúng tôi là các quốc gia Bắc Cực, và hơn nửa triệu công dân EU đang sinh sống tại khu vực này. Đối với châu Âu, đây chính là 'láng giềng phương bắc', một khu vực gần gũi, có mối liên hệ mật thiết và đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với tương lai của chúng tôi”, bà Leyen nói.
Đây chính là điểm khác biệt đáng chú ý trong chiến lược mới của EU. So với cách tiếp cận trước đây, EU đặt “an ninh và khả năng chống chịu” lên vị trí ưu tiên hàng đầu, cùng với ứng phó biến đổi khí hậu, thúc đẩy thịnh vượng và hỗ trợ cộng đồng Bắc Cực. EU dự kiến xây dựng một trung tâm an ninh hàng hải, tăng khả năng giám sát, bảo vệ các tuyến cáp ngầm, mở rộng năng lực tàu phá băng và đầu tư vào các hệ thống vệ tinh, cảm biến.
Những động thái này cho thấy Bắc Cực đang được EU nhìn nhận không chỉ như một vấn đề môi trường, mà ngày càng là một phần của an ninh và kết nối kinh tế châu Âu. Khu vực này hiện ấm lên gần gấp 4 lần mức trung bình toàn cầu, trong khi băng tan đang tạo điều kiện cho những tuyến vận tải biển mới và mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn tài nguyên.
Sự thay đổi đó diễn ra trong một môi trường địa chính trị phức tạp. Nga sở hữu đường bờ biển Bắc Cực dài nhất và đã củng cố đáng kể năng lực tại khu vực. Trung Quốc cũng gia tăng hoạt động thương mại và đầu tư. Trong khi đó, Mỹ đặc biệt quan tâm tới Greenland - vùng lãnh thổ tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch, nằm ở vị trí chiến lược giữa Bắc Mỹ và châu Âu.
Tháng 9 vừa qua, Mỹ, Đan Mạch và Greenland đã ký thỏa thuận cho phép Mỹ tăng cường hiện diện quân sự tại Greenland. Tổng thống Donald Trump khi đó nhấn mạnh mục tiêu xây dựng một quan hệ an ninh chặt chẽ hơn với Đan Mạch và Greenland.
“Chúng ta sẽ xây dựng một mối quan hệ tuyệt vời, một mối quan hệ an ninh vững chắc. Hai bên sẽ nỗ lực làm việc chặt chẽ với nhau. Chúng ta đã hiện thực hóa được điều đó”, Tổng thống Trump nhấn mạnh.
Với Greenland, vấn đề không chỉ là ai hiện diện tại Bắc Cực, mà còn là họ lựa chọn cấu trúc an ninh nào trong bối cảnh khu vực đang thay đổi. Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen cũng nhấn mạnh vai trò của NATO và cho rằng thỏa thuận mới giúp làm rõ cam kết của Greenland đối với liên minh.
Theo ông Nielsen: “NATO rất quan trọng. Chúng tôi tin rằng việc duy trì một NATO vững mạnh là điều thiết yếu, đặc biệt là tại khu vực Bắc Cực, nơi liên minh này đóng vai trò then chốt. Thỏa thuận này sẽ xóa bỏ mọi nghi ngờ về việc Greenland đặt lòng trung thành của mình ở đâu”.
Từ những diễn biến này, có thể thấy Bắc Cực đang dần chuyển từ một không gian ngoại vi thành một địa bàn có ý nghĩa chiến lược đối với cả châu Âu và Bắc Mỹ. Với EU, phản ứng không chỉ là tăng hợp tác với NATO hay các đồng minh, mà còn là xây dựng thêm năng lực và mạng lưới đối tác của riêng mình. EU dự kiến tăng cường hợp tác với Na Uy, Iceland, Canada, Anh và các cộng đồng tại Bắc Cực; đồng thời thúc đẩy tuyến cáp ngầm kết nối trực tiếp Greenland với châu Âu và tăng cường kết nối hạ tầng. Theo giới phân tích, chiến lược Bắc Cực mới cho thấy một EU chủ động hơn trong một khu vực mà lợi ích về an ninh, thương mại, hạ tầng và tài nguyên đang ngày càng đan xen.
Nga diễn tập đổ bộ chiến thuật sâu trong Bắc Cực
VOV.VN - Hạm đội phương Bắc của Nga diễn tập đổ bộ và tấn công mục tiêu giả định trên đảo ở biển Kara, sử dụng trực thăng Ka-29 và xe địa hình DT-10PN Vityaz.
