Đàm phán hòa bình Ukraine có thể được khởi động lại?

Đề xuất mới của Ukraine có thể tạo động lực cho ngoại giao

Việc Ukraine chủ động chuyển đề xuất mới cho Mỹ trước hết cho thấy nước này vẫn muốn duy trì kênh ngoại giao và tìm cách đưa vấn đề đàm phán trở lại chương trình nghị sự.

Tiến trình đàm phán giải quyết xung đột ở Ukraine thời gian qua gần như bị đình trệ, các cuộc tiếp xúc chưa tạo được đột phá đủ để hình thành một tiến trình thương lượng liên tục, bao gồm cả vòng đàm phán ba bên giữa Nga, Ukraine và Mỹ tại Geneva hồi tháng 2/2026. Xung đột với Iran cũng phần nào ảnh hưởng đến sự tập trung của Mỹ đối với vấn đề Ukraine. Trong bối cảnh đó, đề xuất mới của Ukraine có thể được xem là một nỗ lực tạo động lực mới cho ngoại giao và tiếp tục tranh thủ vai trò của Mỹ.

Đáng chú ý, trước đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng từng cho rằng tiến trình giải quyết xung đột cần những đề xuất và ý tưởng mới. Vì vậy, việc Ukraine chuyển một đề xuất mới cho Mỹ có thể được xem là sự đáp lại đối với yêu cầu này. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa việc đưa ra một đề xuất mới và việc các bên thực sự tiến gần hơn đến một thỏa thuận.

Nội dung đầy đủ của đề xuất hiện chưa được Ukraine công bố, trong khi Nga chưa đưa ra phản ứng cụ thể về đề xuất lần này.

Về phần mình, Nga cũng chưa bao giờ nói rằng nước này đóng cửa hoàn toàn với đàm phán. Ngày 23/7, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov khẳng định Nga vẫn để ngỏ tiến trình đàm phán hòa bình. Tuy nhiên, ngay sau đó, ông nhấn mạnh Nga vẫn tiếp tục chiến dịch quân sự. Điều này cho thấy trong cách nhìn của Nga, việc sẵn sàng đàm phán và tiếp tục các hoạt động quân sự không phải là hai lựa chọn loại trừ nhau.

Vì vậy, ý nghĩa đáng chú ý nhất của động thái hiện nay là cho thấy kênh ngoại giao vẫn chưa bị đóng hoàn toàn. Tuy nhiên, để đề xuất mới thực sự trở thành một tiến trình đàm phán, các bên vẫn phải vượt qua khoảng cách rất lớn về những điều kiện của một thỏa thuận hòa bình.

Tính toán của Ukraine

Việc Ukraine đồng thời muốn đàm phán và gia tăng sức mạnh trên chiến trường cho thấy quốc gia này đang nỗ lực duy trì và cải thiện vị thế của mình. Đề nghị Mỹ tăng cường năng lực phòng thủ trước hết nhằm giúp Ukraine duy trì khả năng chống đỡ trên thực địa. Nhưng ở góc độ ngoại giao, điều quan trọng hơn là Ukraine không muốn bước vào đàm phán trong một vị thế mà họ cho là quá yếu. Năng lực quân sự vì thế được xem như một yếu tố tạo đòn bẩy cho ngoại giao.

Cùng lúc đó, việc kêu gọi Mỹ gây sức ép với Nga cho thấy Ukraine muốn Mỹ tác động đến tính toán của Nga. Theo logic của Ukraine, nếu Nga phải đối mặt với sức ép lớn hơn khi tiếp tục xung đột, nước này có thể có thêm động lực để cân nhắc một giải pháp trên bàn đàm phán.

Tuy nhiên, đây cũng là một bài toán khá phức tạp. Sức ép càng lớn không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với khả năng đàm phán càng cao. Vì vậy, hiệu quả của cách tiếp cận này phụ thuộc rất nhiều vào việc Mỹ có thể kết hợp sức ép với ngoại giao ra sao.

Mỹ vừa phải hỗ trợ Ukraine duy trì khả năng phòng thủ, vừa phải tạo điều kiện để các bên có thể quay lại bàn đàm phán. Ukraine tin rằng Mỹ không chỉ có đủ khả năng cung cấp hỗ trợ quân sự mà còn có các công cụ kinh tế, ngoại giao và chính trị để tác động đến các bên liên quan.

Tựu trung lại, Ukraine đang cố gắng tạo ra một thế cân bằng: không để năng lực trên chiến trường suy giảm quá mức, đồng thời thúc đẩy Mỹ sử dụng ảnh hưởng của mình để tạo thêm sức ép và mở không gian cho ngoại giao. Nói cách khác, Ukraine đang tìm cách sử dụng diễn biến trên chiến trường để cải thiện vị thế ngoại giao, đồng thời sử dụng ngoại giao để duy trì sự hỗ trợ cần thiết trên thực địa.

Đâu là bài toán khó nhất với Mỹ khi muốn khởi động lại đàm phán?

Bài toán khó nhất đối với Mỹ không đơn thuần là đưa Nga và Ukraine trở lại bàn đàm phán, mà là tìm được một công thức để hai bên có thể tiếp tục thương lượng trong khi những yêu cầu cốt lõi hiện vẫn rất khác nhau.

Vấn đề lãnh thổ chắc chắn là trở ngại trực tiếp nhất. Nga tiếp tục nhấn mạnh việc giải quyết những vấn đề mà nước này gọi là “nguyên nhân gốc rễ” của xung đột. Thứ trưởng Ngoại giao Nga Mikhail Galuzin gần đây cũng nhấn mạnh rằng Nga sẵn sàng xem xét những đề xuất mà nước này cho là mang tính xây dựng, nhưng đồng thời phải tính đến những lợi ích chính đáng. Điều này cho thấy vấn đề hiện nay không đơn giản là Nga có chấp nhận đàm phán hay không. Nga nói vẫn để ngỏ đối thoại, nhưng đồng thời gắn tiến trình đó với những điều kiện cụ thể.

Có thể thấy, vấn đề lãnh thổ là một trong những điểm khác biệt lớn nhất. Nga yêu cầu Ukraine từ bỏ hoàn toàn bốn khu vực mà Nga đã tuyên bố chủ quyền. Trong khi đó, Ukraine rất khó đưa ra những nhượng bộ lớn liên quan đến vấn đề lãnh thổ.

Nhưng phía sau vấn đề lãnh thổ còn có một bài toán lớn hơn, đó là bảo đảm an ninh cho Ukraine sau khi xung đột kết thúc. Ukraine muốn có những bảo đảm đủ mạnh để tránh nguy cơ xung đột tái diễn. Trong khi đó, từ góc nhìn của Nga, bất kỳ cơ chế an ninh nào làm thay đổi căn bản cán cân an ninh ở khu vực cũng có thể trở thành vấn đề cần được xem xét.

Vì vậy, nếu Mỹ chỉ thúc đẩy được một thỏa thuận ngừng bắn mà chưa xử lý được câu hỏi về lãnh thổ, an ninh và cơ chế thực thi, thì rất khó nói rằng xung đột đã được giải quyết một cách bền vững.

Mỹ cũng phải cân bằng lợi ích của nhiều bên: yêu cầu của Ukraine, lập trường của Nga, cũng như quan điểm của các đồng minh châu Âu. Mỹ có thể đóng vai trò thúc đẩy các cuộc tiếp xúc, nhưng cuối cùng một thỏa thuận chỉ có thể hình thành nếu cả Nga và Ukraine đều nhìn thấy lợi ích trong việc tiếp tục thương lượng.

Vì vậy, đề xuất mới của Ukraine có thể tạo thêm một cơ hội để đưa ngoại giao trở lại, nhưng chưa đủ để nói rằng tiến trình hòa bình đã thực sự được khởi động. Thách thức thực sự đối với Mỹ không chỉ là đưa các bên trở lại bàn đàm phán, mà là tạo ra một khuôn khổ mà cả hai bên đều có lý do để ở lại bàn đàm phán và từng bước thu hẹp những khác biệt về lãnh thổ, an ninh và các điều kiện của một giải pháp chính trị.

Nếu làm được điều đó, đề xuất mới của Ukraine có thể trở thành điểm khởi đầu cho một vòng đàm phán mới. Nếu các bên vẫn giữ nguyên những yêu cầu mà phía kia coi là không thể chấp nhận, nguy cơ tiến trình tiếp tục đình trệ sẽ vẫn còn rất lớn.

Tiêm kích MiG-29 Ukraine bốc cháy, phi công thoát nạn

VOV.VN - Một tiêm kích MiG-29 của Ukraine đã bốc cháy trong khi thực hiện nhiệm vụ chiến đấu tại tỉnh Odessa vào tối 10/8. Không quân Ukraine cho biết phi công đã phóng ghế thoát hiểm an toàn trước khi máy bay rơi.