Khủng hoảng Patriot: Bài toán phòng thủ của Ukraine

VOV.VN - Ukraine đang đẩy mạnh các nỗ lực ngoại giao nhằm tìm kiếm thêm tên lửa đánh chặn Patriot từ Mỹ và các đồng minh châu Âu, trong bối cảnh cuộc xung đột kéo dài với Nga tiếp tục gây sức ép lên hệ thống phòng thủ của nước này.

Các ước tính cho thấy Ukraine cần hàng trăm tên lửa đánh chặn Patriot trước mùa đông, nhưng nguồn cung từ Mỹ chưa thể tăng ngay, trong khi các nước châu Âu cũng không còn nhiều dự trữ để chia sẻ.

khung hoang patriot bai toan phong thu cua ukraine va phep thu voi chau Au hinh anh 1 — Tên lửa Patriot. Ảnh: Lục quân Mỹ.

Tổng thống Volodymyr Zelenskyy cho biết Ukraine đang chuẩn bị những điều chỉnh trong hoạt động ngoại giao nhằm đẩy nhanh việc thực hiện các thỏa thuận cung cấp vũ khí, đồng thời thúc đẩy kế hoạch sản xuất Patriot theo giấy phép và phát triển các hệ thống phòng thủ tên lửa do châu Âu sản xuất.

Sức ép đối với hệ thống phòng không Ukraine ngày càng rõ rệt. Theo Bộ Quốc phòng nước này, trong tháng 7, lực lượng phòng không Ukraine đánh chặn được 29 trong số 195 tên lửa đạn đạo của Nga, trong khi 40 tên lửa khác không tới được mục tiêu. Patriot hiện là một trong số ít hệ thống có khả năng đối phó hiệu quả với tên lửa đạn đạo tốc độ cao, trong khi các hệ thống khác chủ yếu đảm nhiệm nhiệm vụ đánh chặn máy bay không người lái và tên lửa hành trình.

Tuy nhiên, việc bổ sung Patriot không chỉ phụ thuộc vào nhu cầu của Ukraine mà còn vào khả năng sản xuất. Mỹ hiện là nhà sản xuất chủ yếu các tên lửa đánh chặn PAC-3, trong khi việc mở rộng năng lực sản xuất cần thời gian. Ngay cả phương án cho phép Ukraine sản xuất Patriot theo giấy phép cũng khó tạo ra nguồn cung đáng kể trong ngắn hạn.

Chuyên gia quốc phòng Thomas Withington tại Anh cho rằng: “Rất khó đưa ra con số chính xác về thời gian cần thiết để Ukraine chuyển từ tình hình hiện nay sang giai đoạn có thể sản xuất và sử dụng rộng rãi các tên lửa Patriot tự chế để đối phó với cuộc xung đột với Nga. Tôi cho rằng ít nhất cũng phải mất 18 tháng, thậm chí có thể lâu hơn. Điều này sẽ không giải quyết được bài toán vũ khí trước mắt, cũng không thể loại bỏ những mối đe dọa mà Ukraine có thể phải đối mặt trong tương lai”.

Trong ngắn hạn, Ukraine vẫn phải dựa vào nguồn cung từ các đối tác, trong khi khả năng bổ sung từ Mỹ chưa thể tăng nhanh. Sức ép vì thế chuyển sang châu Âu, nơi các nước sở hữu Patriot cũng phải cân đối giữa hỗ trợ Ukraine, duy trì năng lực phòng thủ và thực hiện các cam kết trong NATO. Đức đã chuyển giao nhiều hệ thống Patriot, nhưng nguồn dự trữ của nước này đang hạn chế. Ba Lan đã chuyển một số tên lửa PAC-3, trong khi Ukraine được cho là đã đề nghị Hy Lạp cung cấp thêm PAC-2.

Đây không phải lần đầu các đồng minh châu Âu phải rà soát kho dự trữ để tìm nguồn Patriot cho Ukraine. Hồi tháng 2, Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine khi đó là Fedorov cho biết ông và Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã cùng rà soát số tên lửa đánh chặn mà các đồng minh đang sở hữu và đề nghị các nước chia sẻ trong khả năng có thể.

Tuy nhiên, nguồn cung tiếp tục chịu sức ép từ nhiều phía. Mỹ vừa phải đáp ứng nhu cầu hỗ trợ Ukraine, vừa bổ sung kho dự trữ trong bối cảnh nhu cầu PAC-3 tại Trung Đông gia tăng và các nước châu Âu cũng phải duy trì năng lực phòng không cần thiết cho an ninh của chính mình. Khi nguồn cung mới chưa thể tăng nhanh, việc tìm thêm Patriot cho Ukraine vì thế trở thành bài toán khó đối với cả Ukraine và các đồng minh.