Israel cáo buộc Syria phá vỡ hiện trạng an ninh, phớt lờ cảnh báo

Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tối 18/8 lần đầu xác nhận lý do tiến hành cuộc tấn công, cáo buộc chính quyền Syria đang chuẩn bị phá vỡ “hiện trạng” về an ninh đã được hai bên thống nhất, thông qua việc cho phép lực lượng Thổ Nhĩ Kỳ triển khai tại một căn cứ không quân gần thành phố Aleppo. Chính quyền Israel cho biết đã nhiều lần cảnh báo Syria rằng sự hiện diện quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ sẽ bị coi là mối đe dọa đối với an ninh Israel, song nước này đã “phớt lờ” những cảnh báo.

Tuyên bố trên được đưa ra sau khi căn cứ không quân Abu al-Duhur, nằm ở vùng nông thôn tỉnh Idlib, bị tấn công vào rạng sáng 18/8. Theo truyền thông nhà nước Syria, ít nhất 8 đợt không kích do Israel tiến hành đã đánh trúng đường băng và một số khu vực kho chứa, gây thiệt hại cơ sở hạ tầng nhưng không ghi nhận thương vong. Căn cứ này nằm cách biên giới Thổ Nhĩ Kỳ khoảng 70 km và đã ngừng hoạt động trong nhiều năm sau khi nội chiến Syria nổ ra. Đây cũng là vụ tấn công đầu tiên nhằm vào cơ sở này kể từ khi chính quyền cựu Tổng thống Bashar al-Assad sụp đổ vào cuối năm 2024.

Syria lập tức lên án mạnh mẽ cuộc không kích. Bộ Ngoại giao Syria gọi đây là hành động “gây hấn vô lý”, vi phạm nghiêm trọng chủ quyền quốc gia và là bước leo thang nguy hiểm đe dọa an ninh khu vực. Ngoại trưởng Syria Asaad al-Shibani khẳng định Damascus sẽ tiếp tục bảo vệ các quyền và lợi ích quốc gia bằng những biện pháp hợp pháp. Syria cho rằng các cuộc tấn công liên tiếp của Israel kể từ khi chính quyền al-Assad sụp đổ đang cản trở những nỗ lực ổn định và tái thiết đất nước, đồng thời kêu gọi Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc và cộng đồng quốc tế có lập trường cứng rắn hơn trước những hành động xâm phạm chủ quyền từ phía Israel.

Trong tuyên bố chính thức ngày 18/8, Thổ Nhĩ Kỳ cũng đưa ra phản ứng quyết liệt. Văn phòng Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ bác bỏ cáo buộc của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu rằng Ankara đang chuẩn bị triển khai quân đội đến một căn cứ không quân của Syria, đồng thời gọi đây là “những tuyên bố sai sự thật” nhằm hợp thức hóa những cuộc không kích của Israel, vốn xâm phạm chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ Syria. Thổ Nhĩ Kỳ kêu gọi cộng đồng quốc tế có hành động quyết đoán hơn, chấm dứt các cuộc tấn công và buộc Israel chịu trách nhiệm về những hành động vi phạm luật pháp quốc tế.

Đáng chú ý, Mỹ công khai chỉ trích cuộc tấn công của Israel. Đại sứ Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời là đặc phái viên Mỹ về Syria, Tom Barrack, mô tả các cuộc không kích là một “sự leo thang không cần thiết”, không góp phần thúc đẩy ổn định khu vực. Ông nhấn mạnh chính quyền Syria hiện nay không theo đuổi lập trường đối đầu, thù địch với các nước láng giềng, ngược lại nhiều lần bày tỏ mong muốn giảm căng thẳng với Israel.

Theo ông Barrack, Thổ Nhĩ Kỳ không được báo trước về cuộc không kích. Khi phát hiện máy bay Israel di chuyển về phía bắc, Ankara hoàn toàn có thể xác định đây là một nguy cơ và chuẩn bị phản ứng quân sự. Washington cho rằng việc tránh được một cuộc đối đầu trực tiếp lần này là nhờ các bên giữ kiềm chế vào thời điểm quyết định. Mỹ hiện đang thúc đẩy xây dựng một cơ chế ngăn ngừa xung đột giữa Israel, Thổ Nhĩ Kỳ và Syria, bao gồm một kênh liên lạc chính thức nhằm tránh tính toán sai hoặc những vụ va chạm ngoài ý muốn.

Vụ việc cũng vấp phải phản ứng từ nhiều nước Arab. Saudi Arabia lên án mạnh mẽ cuộc tấn công, coi đây là sự vi phạm rõ ràng luật pháp quốc tế và chủ quyền Syria, đồng thời tái khẳng định ủng hộ sự thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của nước này. Ai Cập, Qatar, Jordan, Kuwait cùng một số nước Arab và Hồi giáo cũng bày tỏ lập trường tương tự, cảnh báo việc Israel tiếp tục sử dụng vũ lực trên lãnh thổ Syria có thể khiến căng thẳng khu vực trở nên nghiêm trọng.

Diễn biến mới cho thấy cạnh tranh ảnh hưởng giữa Israel và Thổ Nhĩ Kỳ tại Syria đang trở thành một điểm nóng an ninh mới. Ankara hiện là một trong những đối tác quan trọng nhất của chính quyền Tổng thống Ahmed al-Sharaa, hỗ trợ Damascus huấn luyện quân đội và tái thiết năng lực quốc phòng; trong khi Israel đặc biệt lo ngại việc Thổ Nhĩ Kỳ xây dựng căn cứ hoặc triển khai các hệ thống phòng không hiện đại có thể hạn chế khả năng hoạt động của không quân Israel trên bầu trời Syria. Trong bối cảnh đó, nỗ lực của Washington thiết lập cơ chế liên lạc ba bên được xem là biện pháp cấp thiết nhằm ngăn chặn một sự cố tương tự vượt khỏi tầm kiểm soát và biến Syria trở thành chiến trường đối đầu giữa các cường quốc khu vực.

Iraq và Syria lên kế hoạch xây đường ống dẫn dầu tránh eo biển Hormuz

VOV.VN - Iraq và Syria đang xúc tiến kế hoạch xây dựng tuyến đường ống dẫn dầu thô mới nối các mỏ dầu của Iraq với cảng Baniyas trên bờ Địa Trung Hải của Syria, nhằm giảm phụ thuộc vào tuyến vận chuyển qua eo biển Hormuz. Dự án dự kiến cần ít nhất 15 tỷ USD và khoảng 4 năm để hoàn thành.