Mỹ và Iran tiến gần tới bản ghi nhớ một trang nhằm chấm dứt chiến sự
VOV.VN - Nhà Trắng tin rằng, Mỹ đang tiến gần tới một thỏa thuận với Iran về bản ghi nhớ dài một trang nhằm chấm dứt chiến sự và thiết lập khuôn khổ cho các cuộc đàm phán hạt nhân chi tiết hơn, 2 quan chức Mỹ và 2 nguồn thạo tin cho hay.
Mỹ dự kiến sẽ nhận được phản hồi từ phía Iran về một số điểm then chốt trong vòng 48 giờ tới. Hiện chưa có nội dung nào được thống nhất, song các nguồn tin cho biết đây là thời điểm hai bên tiến gần nhất tới một thỏa thuận kể từ khi xung đột bùng phát.
Theo các điều khoản dự kiến, Iran sẽ cam kết tạm dừng làm giàu urani, trong khi Mỹ đồng ý dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt và giải ngân hàng tỷ USD tài sản bị đóng băng của Iran. Hai bên cũng sẽ dỡ bỏ các hạn chế liên quan đến hoạt động quá cảnh qua eo biển Hormuz. Nhiều điều khoản trong bản ghi nhớ sẽ phụ thuộc vào việc đạt được một thỏa thuận cuối cùng, do đó vẫn tồn tại khả năng xung đột tái bùng phát hoặc rơi vào trạng thái bế tắc kéo dài, khi chiến sự nóng chấm dứt nhưng các vấn đề cốt lõi chưa được giải quyết.
Nhà Trắng cho rằng nội bộ lãnh đạo Iran đang tồn tại chia rẽ, khiến việc đạt được đồng thuận giữa các phe phái trở nên khó khăn. Một số quan chức Mỹ vẫn hoài nghi về khả năng đạt được thỏa thuận ban đầu. Trước đó, giới chức Mỹ nhiều lần bày tỏ lạc quan về triển vọng đạt được thỏa thuận trong các vòng đàm phán trước và trong giai đoạn xung đột hiện nay, song vẫn chưa có kết quả cụ thể. Tuy nhiên, hai quan chức Mỹ cho biết quyết định của Tổng thống Donald Trump về việc tạm dừng chiến dịch mới công bố tại eo biển Hormuz và tránh làm sụp đổ lệnh ngừng bắn mong manh có liên quan trực tiếp tới tiến triển trong đàm phán.
Bản ghi nhớ gồm 14 điểm đang được thương lượng giữa các đặc phái viên của Tổng thống Trump là ông Witkoff và ông Jared Kushner với các quan chức Iran, thông qua cả tiếp xúc trực tiếp lẫn trung gian. Hiện tại, bản ghi nhớ sẽ tuyên bố chấm dứt chiến sự trong khu vực và khởi động giai đoạn đàm phán kéo dài 30 ngày nhằm đạt được một thỏa thuận chi tiết hơn về việc mở lại eo biển, hạn chế chương trình hạt nhân của Iran và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Mỹ. Theo 2 nguồn tin, các cuộc đàm phán này có thể diễn ra tại Islamabad (Pakistan) hoặc Geneva (Thụy Sĩ). Trong thời gian 30 ngày, các hạn chế của Iran đối với hoạt động vận tải qua eo biển cũng như lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ sẽ được dỡ bỏ dần. Nếu đàm phán đổ vỡ, lực lượng Mỹ có thể tái áp đặt phong tỏa hoặc nối lại hành động quân sự.
Thời hạn tạm dừng làm giàu urani đang là nội dung được thương lượng tích cực. Ba nguồn tin cho biết thời gian này có thể kéo dài ít nhất 12 năm, trong khi một nguồn tin khác cho rằng con số 15 năm là kịch bản có khả năng xảy ra. Phía Iran đề xuất thời hạn 5 năm, còn Mỹ yêu cầu 20 năm.
Các điều khoản then chốt tiếp tục được thương lượng trong bản ghi nhớ Mỹ - Iran. Theo một nguồn tin, phía Mỹ muốn bổ sung điều khoản quy định rằng bất kỳ vi phạm nào của Iran liên quan đến hoạt động làm giàu urani sẽ dẫn tới việc kéo dài thời hạn tạm dừng. Sau khi giai đoạn này kết thúc, Iran sẽ được phép làm giàu urani ở mức thấp là 3,67%.
Trong khuôn khổ bản ghi nhớ, Iran cũng sẽ cam kết không theo đuổi vũ khí hạt nhân hoặc tiến hành các hoạt động liên quan đến chế tạo vũ khí. Theo một quan chức Mỹ, hai bên đang thảo luận một điều khoản theo đó Iran sẽ không vận hành các cơ sở hạt nhân ngầm. Bên cạnh đó, Tehran sẽ chấp nhận một cơ chế thanh sát tăng cường, bao gồm các cuộc kiểm tra đột xuất của các thanh sát viên thuộc Liên hợp quốc, theo nguồn tin từ phía Mỹ. Về phía Washington, Mỹ sẽ cam kết từng bước dỡ bỏ các lệnh trừng phạt áp đặt lên Iran, đồng thời giải ngân dần hàng tỷ USD tài sản của Iran đang bị phong tỏa trên toàn cầu.
Hai nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết Iran có thể đồng ý chuyển lượng urani làm giàu cao ra khỏi lãnh thổ - một ưu tiên then chốt của Mỹ mà Tehran trước đây luôn bác bỏ. Một nguồn tin khác tiết lộ, phương án đang được cân nhắc là chuyển số vật liệu này sang Mỹ. Ngoại trưởng Marco Rubio ngày 5/5 cho biết “không nhất thiết phải hoàn tất toàn bộ thỏa thuận chỉ trong một ngày”.
“Đây là vấn đề hết sức phức tạp và mang tính kỹ thuật cao. Nhưng chúng ta cần một giải pháp ngoại giao với các nội dung rõ ràng về những vấn đề mà Iran sẵn sàng đàm phán, cũng như mức độ nhượng bộ mà họ có thể đưa ra ngay từ đầu để khiến thỏa thuận trở nên đáng tin cậy”, ông Rubio nói.
Iran tuyên bố muốn đạt được một "thỏa thuận toàn diện" với Mỹ
VOV.VN - Ngoại trưởng Iran ngày 6/5 khẳng định Tehran chỉ chấp nhận “một thỏa thuận công bằng và toàn diện” trong các cuộc đàm phán với Mỹ nhằm chấm dứt xung đột tại Trung Đông.
