“Ngoại giao tỷ đô” phía sau chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Trump
VOV.VN - Chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận quốc tế, không chỉ bởi các vấn đề địa chính trị hay thương mại song phương, mà còn vì sự xuất hiện của hàng loạt lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ và tài chính hàng đầu nước Mỹ trong phái đoàn đi cùng.
Đoàn doanh nghiệp Mỹ trong chuyến đi tới Trung Quốc cùng Tổng thống Trump lần này có sự góp mặt của các nhân vật nổi bật như Elon Musk, Tim Cook, CEO Boeing Kelly Ortberg, CEO BlackRock Larry Fink, CEO Qualcomm Cristiano Amon hay CEO Micron Sanjay Mehrotra…. Theo giới quan sát, dấu hiệu này phản ánh một thực tế mới trong quan hệ Mỹ - Trung: cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt, nhưng hai nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn phụ thuộc sâu sắc vào lợi ích của các tập đoàn công nghệ, tài chính và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Khác với chuyến thăm Bắc Kinh năm 2017 vốn thiên về các thỏa thuận thương mại mang tính biểu tượng, phái đoàn doanh nghiệp lần này được cho là mang theo những mục tiêu cụ thể hơn. Hãng tin Reuters cho biết, nhiều doanh nghiệp Mỹ đang tìm cách tháo gỡ các rào cản hoạt động tại thị trường Trung Quốc, đồng thời thúc đẩy những thỏa thuận đầu tư mới trong các lĩnh vực AI, xe điện, thanh toán số và hàng không. Trong số đó, cái tên gây chú ý nhất là tỷ phú Elon Musk. Trung Quốc hiện là một trong những thị trường quan trọng nhất của Tesla, đồng thời cũng là nơi đặt Gigafactory Thượng Hải - nhà máy có vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng toàn cầu của hãng xe điện Mỹ. Việc tỷ phú Elon Musk xuất hiện cùng Tổng thống Trump được đánh giá là tín hiệu cho thấy Washington đang ngày càng sử dụng sức mạnh doanh nghiệp như một công cụ ngoại giao kinh tế.
Bên cạnh Tesla, lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và bán dẫn cũng nổi lên như tâm điểm mới trong quan hệ Mỹ - Trung. CEO Nvidia đã có mặt vào phút chót trong phái đoàn tới Bắc Kinh. Động thái này mang ý nghĩa đáng chú ý trong bối cảnh Mỹ đang siết chặt kiểm soát xuất khẩu chip AI sang Trung Quốc, còn Bắc Kinh đẩy mạnh chiến lược tự chủ công nghệ. Các tập đoàn công nghệ Mỹ vì thế rơi vào thế khó: vừa phải tuân thủ chính sách an ninh quốc gia của Washington, vừa không muốn đánh mất thị trường Trung Quốc - nơi vẫn mang lại nguồn doanh thu khổng lồ.
Không chỉ công nghệ, giới tài chính Mỹ cũng muốn tận dụng chuyến thăm để thúc đẩy lợi ích kinh doanh. Nhiều tập đoàn tài chính lớn của Mỹ như BlackRock, Mastercard, Visa, Goldman Sachs hay Citigroup đang tìm kiếm cơ hội mở rộng sâu hơn vào thị trường tài chính và thanh toán của Trung Quốc.
Cựu trợ lý Bộ trưởng Tài chính Mỹ phụ trách Chính sách Kinh tế Paul Craig Roberts cho rằng, việc các doanh nghiệp Mỹ tháp tùng Tổng thống Trump tới Trung Quốc lần này là muốn nắm bắt cơ hội “hòa đàm” với một thị trường khổng lồ nhất thế giới: "Tôi không thấy có nhu cầu thực sự nào về cạnh tranh thương mại. Trung Quốc có một nền kinh tế nội địa khổng lồ và đó là tất cả những gì họ cần cho sự phát triển của mình. Vì vậy, thay vì cố gắng tiếp cận thương mại theo cách chính trị, nó nên phát triển dựa trên hành vi của từng doanh nghiệp. Nếu một doanh nghiệp Trung Quốc hoặc một doanh nghiệp Mỹ nhìn thấy cơ hội thương mại, họ nên nắm bắt lấy nó. Nó không nên bị chi phối bởi bất kỳ chính sách nào của chính phủ. Bằng cách đó, chúng ta sẽ tránh được việc chính trị hóa thương mại”.
Nhiều chuyên gia nhận định chuyến đi lần này cho thấy xu hướng “ngoại giao doanh nghiệp” đang trở thành một phần quan trọng trong chính sách đối ngoại của Mỹ dưới thời Tổng thống Trump. Các CEO không đơn thuần là khách mời đi cùng tổng thống, mà ngày càng đóng vai trò như những “đại sứ kinh tế”, trực tiếp tham gia vào các cuộc thương lượng liên quan đến thương mại, công nghệ và đầu tư. Bên cạnh đó, sự hiện diện dày đặc của các tỷ phú và lãnh đạo doanh nghiệp cũng phản ánh thực tế rằng cuộc cạnh tranh Mỹ - Trung hiện nay không chỉ là đối đầu giữa hai chính phủ, mà còn là cuộc đua về AI, bán dẫn, xe điện, dữ liệu và chuỗi cung ứng toàn cầu.