Một kế hoạch táo bạo nhằm triển khai lực lượng mặt đất để thu giữ vật liệu hạt nhân của Iran đã được trình lên Tổng thống Donald Trump theo yêu cầu của nhà lãnh đạo Mỹ, hé lộ một phương án quân sự chưa từng có tiền lệ trong thời chiến.

Theo hai nguồn tin am hiểu vấn đề, quân đội Mỹ đã đề xuất kế hoạch thu giữ gần 450kg urani làm giàu cao tại Iran. Kế hoạch này bao gồm việc đưa thiết bị đào bới vào hiện trường, xây dựng đường băng dã chiến để máy bay vận tải có thể đưa vật liệu hạt nhân ra ngoài.

Phương án phức tạp này được trình lên Tổng thống trong tuần qua sau khi ông Trump yêu cầu xây dựng đề xuất, đồng thời đi kèm với cảnh báo về những rủi ro tác chiến rất lớn.

Chiến dịch “chưa từng có” trong thời chiến

Yêu cầu của Tổng thống Trump cho thấy ông quan tâm đến một chiến dịch đặc nhiệm có độ nhạy cảm và mức độ rủi ro rất cao. Mặc dù hạn chế năng lực phát triển vũ khí hạt nhân của Iran vẫn là mục tiêu hàng đầu của Mỹ, song các chuyên gia nhận định đây sẽ là một chiến dịch cực kỳ phức tạp, chưa từng được thực hiện trong chiến tranh hiện đại. 

Chiến dịch có thể đòi hỏi triển khai hàng trăm, thậm chí hàng nghìn binh sĩ cùng thiết bị hạng nặng để tiến hành đào bới và thu hồi vật liệu hạt nhân. Quá trình này có thể kéo dài nhiều tuần, diễn ra trong điều kiện tác chiến sâu bên trong lãnh thổ Iran và dưới hỏa lực đối phương.

“Đây sẽ là một trong những chiến dịch đặc nhiệm lớn nhất, nếu không muốn nói là phức tạp nhất trong lịch sử. Rủi ro đối với lực lượng là rất lớn”, ông Mick Mulroy, cựu quan chức Bộ Quốc phòng Mỹ, nhận định.

Gần đây, chính quyền Mỹ đã đưa ra đề xuất 15 điểm nhằm chấm dứt xung đột, trong đó yêu cầu Tehran từ bỏ lượng urani làm giàu cao - vật liệu mà ông Trump gọi là “bụi hạt nhân”. Tuy nhiên, phía Iran đã bác bỏ đề xuất này, dù trong các cuộc đàm phán trước đây Tehran từng gợi ý có thể giảm mức độ làm giàu của urani.

Ông Mick Mulroy, cựu quan chức Lầu Năm Góc, từng làm việc cho CIA và phục vụ trong thủy quân lục chiến Mỹ, nhận định đây có thể là một trong những chiến dịch đặc nhiệm “lớn nhất và phức tạp nhất trong lịch sử”, đồng thời cảnh báo rủi ro rất lớn đối với lực lượng tham gia.

Dù từng tranh cử với cam kết chấm dứt các cuộc chiến, Tổng thống Trump hiện đã bước sang tuần thứ 5 của một cuộc xung đột chủ yếu diễn ra trên không với sự phối hợp của Israel. Việc triển khai chiến dịch mặt đất quy mô lớn sẽ làm gia tăng đáng kể mức độ rủi ro quân sự.

Người phát ngôn Nhà Trắng Karoline Leavitt nhấn mạnh, “việc xây dựng các phương án là trách nhiệm của Lầu Năm Góc nhằm đảm bảo Tổng tư lệnh có nhiều lựa chọn, song điều đó không đồng nghĩa với việc Tổng thống đã đưa ra quyết định”.

Kho urani của Iran hiện đang ở đâu?

Theo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), Iran hiện tích trữ khoảng 440 kg urani làm giàu ở mức 60%, gần đạt cấp độ chế tạo vũ khí. Hơn một nửa số này được lưu trữ tại cơ sở gần thành phố Isfahan, sâu hơn 90 mét dưới lòng đất; phần còn lại nằm tại cơ sở hạt nhân Natanz và các địa điểm khác.

Tổng Giám đốc IAEA Rafael Mariano Grossi cho biết khu vực lưu trữ tại Isfahan hiện vẫn bị chôn vùi dưới đống đổ nát sau các cuộc không kích của Mỹ hồi tháng 6/2025 và chưa ghi nhận hoạt động lớn nhằm tiếp cận khu vực này.

“Chúng tôi chưa thấy những hoạt động lớn nhằm tiếp cận khu vực này… có thể có xe cộ qua lại, nhưng không có hoạt động đào bới quy mô lớn”, ông Grossi cho biết, đồng thời cảnh báo: “Lượng vật liệu này có tính nhiễm xạ cao, nên nếu bị tấn công trực tiếp, nguy cơ ô nhiễm là rất đáng kể”.

Vật liệu urani làm giàu cao được lưu trữ dưới dạng khí urani hexafluoride trong các bình kín. Để sử dụng cho vũ khí, chúng cần tiếp tục được làm giàu lên trên 90% và chuyển đổi sang dạng kim loại.

Các chuyên gia nhận định, để tiếp cận kho dự trữ này, lực lượng Mỹ sẽ phải phá vỡ lớp bê tông và bảo vệ dày đặc, sau đó đưa các thùng chứa ra ngoài và vận chuyển bằng đường không - một quá trình có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng.

Tướng về hưu Joseph Votel, người từng lãnh đạo Bộ Tư lệnh trung tâm (CENTCOM) và Bộ Tư lệnh các chiến dịch đặc nhiệm của Mỹ cho rằng: “Phương án khả thi nhất là thực hiện sau khi đạt được lệnh ngừng bắn và có sự giám sát của IAEA. Tuy nhiên, nếu phải tiến hành trong điều kiện chiến đấu, chiến dịch vẫn có thể thực hiện được nhưng với rủi ro rất lớn, bao gồm thương vong”.

Kịch bản đột kích và lập “căn cứ dã chiến”

Quy mô và mức độ phức tạp của chiến dịch đòi hỏi thiết lập một khu vực kiểm soát tương tự căn cứ quân sự, với đầy đủ lực lượng hậu cần, kỹ thuật và chuyên gia hạt nhân dân sự, thay vì một chiến dịch bí mật thông thường.

“Khác với một cuộc tấn công chớp nhoáng mang tính biểu tượng, việc thu hồi phần lớn hoặc toàn bộ số vật liệu hạt nhân đòi hỏi rất nhiều thời gian”, một cựu quan chức quốc phòng am hiểu về kế hoạch chiến tranh và hoạt động của các lực lượng đặc nhiệm, cho biết.

Theo cựu quan chức trên, chiến dịch có thể bắt đầu bằng việc tấn công hệ thống phòng thủ của Iran, sau đó lực lượng dù như Sư đoàn 82 hoặc Rangers sẽ đổ bộ để thiết lập vành đai an ninh. Tiếp đó, công binh sẽ xây dựng đường băng dã chiến, cho phép vận chuyển thiết bị và tiếp tế. Hàng trăm nhân sự hậu cần - từ kỹ thuật viên, lái xe đến chuyên gia hạt nhân dân sự - sẽ phải làm việc liên tục.

Các đội đặc nhiệm, có thể gồm Delta hoặc SEALs, sẽ tiến vào các cơ sở ngầm với trang bị bảo hộ và thiết bị phát hiện phóng xạ. Họ phải đối mặt với nguy cơ bẫy nổ, vật liệu độc hại và môi trường không ổn định.

“Đó là quá trình chậm, tỉ mỉ và có thể cực kỳ nguy hiểm”, một cựu đặc nhiệm cho biết.

Ngay cả khi hoàn thành nhiệm vụ, quá trình rút quân cũng tiềm ẩn rủi ro lớn khi lực lượng Mỹ phải đưa người và vật liệu hạt nhân ra khỏi lãnh thổ Iran qua không phận đối phương.

Các chuyên gia nhận định chiến dịch này phức tạp hơn nhiều so với các nhiệm vụ nổi tiếng trước đây như tiêu diệt trùm khủng bố Osama bin Laden, hay chiến dịch đột kích vào Venezuela và bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro vốn chỉ kéo dài trong vài giờ.

“Nó không giống như mua một chiếc xe - mà giống như mua cả dây chuyền sản xuất”, một cựu quan chức quốc phòng nhận định.

Các chuyên gia cũng cho biết số lượng binh sĩ được đào tạo để thu hồi vật liệu hạt nhân trong điều kiện chiến đấu là rất hạn chế, và năng lực này đã suy giảm kể từ sau Chiến tranh Lạnh, khi trọng tâm chuyển sang các mối đe dọa khác như khủng bố.

Ông Trump tuyên bố sẽ tấn công Iran “rất mạnh” trong 2 - 3 tuần tới

VOV.VN - Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 1/4 cho biết Washington có thể tiến hành các cuộc tấn công “rất mạnh” nhằm vào Iran trong vòng 2–3 tuần tới, đồng thời đưa ra những cảnh báo cứng rắn về hậu quả đối với nước này.