Năm 2022 chấm dứt kỷ nguyên thế giới đơn cực?

VOV.VN - Trật tự thế giới hậu Chiến tranh Lạnh được cho là đã chấm dứt sau năm 2022, với việc Nga tiến hành "chiến dịch quân sự đặc biệt" ở Ukraine.

Bước ngoặt lớn

Năm 2022 vừa kết thúc. Đây là năm với nhiều tác động lớn lên tương lai địa chính trị thế giới. 

Theo nhà phân tích chính trị Timur Fomenko, năm 2022 đánh dấu sự khép lại thế đơn cực của nước Mỹ bắt đầu từ khi Liên Xô sụp đổ vào năm 1991 và việc thế giới chuyển sang một trật tự mới đa cực với nhiều nước lớn cạnh tranh với nhau.

Khi Liên Xô tan rã vào năm 1991, Mỹ bước vào thời kỳ giành ưu thế áp đảo chưa từng có tiền lệ trên trường quốc tế. Sức mạnh chính trị, kinh tế và quân sự của Mỹ khi ấy ở mức vô song, nên họ có thể chủ động định hình trật tự thế giới theo ý mình. Không phải ngẫu nhiên trong thời kỳ này, Mỹ không theo đuổi "cạnh tranh nước lớn" mà tích cực can thiệp ở nhiều nơi trên toàn cầu nhằm thiết lập "trật tự thế giới mới" theo ý của Mỹ.

Những nơi Mỹ can thiệp bao gồm Iraq, Nam Tư, Libya, Afghanistan và Syria... Tương tự, Mỹ có thể sử dụng ảnh hưởng của mình để tác động lên các thể chế như Liên Hợp Quốc để áp lệnh trừng phạt lên các nước nhỏ đối đầu với Mỹ như Iran và Triều Tiên.

Tuy nhiên, trong thời kỳ này, Mỹ chưa nỗ lực đối đầu với các quốc gia như Nga và Trung Quốc do họ cho rằng các nước này đang tất yếu trên con đường "Tây phương hóa và Tự do hóa".

Mỹ tích cực thúc đẩy toàn cầu hóa thông qua tự do thương mại và đầu tư, cho rằng đây là phương tiện để đạt mục đích của mình. 

Kết thúc trật tự hậu Xô viết

Nhà phân tích Timur Fomenko cho rằng, trong năm 2022, "chiến dịch quân sự đặc biệt" của Nga là một bước ngoặt quyết định khi phá bỏ sự kết nối cuối cùng với trật tự thế giới hậu Xô viết.

Chứng kiến sự trỗi dậy của các nước như Trung Quốc và Nga, Mỹ bắt đầu quay lại với cạnh tranh nước lớn, đồng thời có những nỗ lực nhằm xác lập kiểm soát đối với các đồng minh có xu hướng xa rời mình. Chính quyền Tổng thống Mỹ Biden đã có cách tiếp cận không khoan nhượng trong việc mở rộng khối quân sự NATO, đồng thời triển khai nhiều biện pháp đề kiềm chế Trung Quốc thông qua việc xây dựng các hệ thống liên minh mới như AUKUS.

10 nguy cơ hàng đầu của an ninh thế giới năm 2023

VOV.VN - Một nhóm các nhà phân tích có nhiều năm nghiên cứu tại Hội đồng Tình báo Quốc gia thuộc Cộng đồng Tình báo Mỹ đã thực hiện bản dự báo về 10 nguy cơ an ninh hàng đầu của thế giới năm 2023. Dưới đây là phần tóm tắt các ý chính trong báo cáo này.

Thông qua các xung đột địa chính trị, Mỹ cố gắng tái xác lập ảnh hưởng quân sự của mình, đồng thời ép các đồng minh tách xa các nước bị Mỹ coi là địch thủ, ngay cả khi các đồng minh đó của Mỹ có thể bị thiệt thòi về kinh tế. Vừa rồi, Mỹ đã gây áp lực để Liên minh châu Âu (EU) ngừng mua năng lượng của Nga và chuyển sang mua khí đốt của Mỹ với giá cao hơn. Tương tự, Mỹ cũng có động thái để cô lập Trung Quốc trong lĩnh vực chất bán dẫn.

Các động thái trên của Mỹ lại tạo ra các cuộc chạy đua vũ trang mới, chạy đua công nghệ mới, cũng như sự mở rộng của các khối khác như BRIS và Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO).

Thế giới ngày nay ngày càng giống với thế giới trước năm 1914 hoặc trước năm 1939, khi không chỉ có 2 đại cường quốc đối địch mà có rất nhiều nước cùng tranh giành ảnh hưởng. Khi Mỹ cạnh tranh với Nga và Trung Quốc, còn có các nước đang nổi lên khác như Ấn Độ và Indonesia.

Thế giới mới chứa nhiều yếu tố bất định, ít ổn định hơn và có nhiều chia rẽ./.

Tin liên quan

Ukraine khó thắng nếu bắn hạ UAV Nga bằng tên lửa giá triệu USD
Ukraine khó thắng nếu bắn hạ UAV Nga bằng tên lửa giá triệu USD

VOV.VN - Hiện tại Nga phóng nhiều UAV cảm tử Geran-2 gốc gác Iran vào các mục tiêu ở Ukraine. Để chống trả mối đe dọa này, Ukraine đang chi số tiền lớn hơn cả mức chi của Nga dành cho việc mua và phóng các UAV đó.

Ukraine khó thắng nếu bắn hạ UAV Nga bằng tên lửa giá triệu USD

Ukraine khó thắng nếu bắn hạ UAV Nga bằng tên lửa giá triệu USD

VOV.VN - Hiện tại Nga phóng nhiều UAV cảm tử Geran-2 gốc gác Iran vào các mục tiêu ở Ukraine. Để chống trả mối đe dọa này, Ukraine đang chi số tiền lớn hơn cả mức chi của Nga dành cho việc mua và phóng các UAV đó.

10 nguy cơ hàng đầu của an ninh thế giới năm 2023
10 nguy cơ hàng đầu của an ninh thế giới năm 2023

VOV.VN - Một nhóm các nhà phân tích có nhiều năm nghiên cứu tại Hội đồng Tình báo Quốc gia thuộc Cộng đồng Tình báo Mỹ đã thực hiện bản dự báo về 10 nguy cơ an ninh hàng đầu của thế giới năm 2023. Dưới đây là phần tóm tắt các ý chính trong báo cáo này.

10 nguy cơ hàng đầu của an ninh thế giới năm 2023

10 nguy cơ hàng đầu của an ninh thế giới năm 2023

VOV.VN - Một nhóm các nhà phân tích có nhiều năm nghiên cứu tại Hội đồng Tình báo Quốc gia thuộc Cộng đồng Tình báo Mỹ đã thực hiện bản dự báo về 10 nguy cơ an ninh hàng đầu của thế giới năm 2023. Dưới đây là phần tóm tắt các ý chính trong báo cáo này.

Những nơi trên đất Mỹ có thể bị tấn công hạt nhân nếu nổ ra xung đột với Nga
Những nơi trên đất Mỹ có thể bị tấn công hạt nhân nếu nổ ra xung đột với Nga

VOV.VN - Nếu chiến tranh hạt nhân nổ ra giữa Mỹ và Nga, khả năng cao chính lực lượng hạt nhân và cơ sở vũ khí hạt nhân của Mỹ bị tấn công trước tiên…

Những nơi trên đất Mỹ có thể bị tấn công hạt nhân nếu nổ ra xung đột với Nga

Những nơi trên đất Mỹ có thể bị tấn công hạt nhân nếu nổ ra xung đột với Nga

VOV.VN - Nếu chiến tranh hạt nhân nổ ra giữa Mỹ và Nga, khả năng cao chính lực lượng hạt nhân và cơ sở vũ khí hạt nhân của Mỹ bị tấn công trước tiên…

Vì sao trừng phạt của phương Tây không thể chấm dứt xung đột Nga - Ukraine?
Vì sao trừng phạt của phương Tây không thể chấm dứt xung đột Nga - Ukraine?

VOV.VN - Các lệnh trừng phạt của phương Tây chống lại Nga đã gây ra tổn thất lớn cho tất cả các bên. Tuy nhiên, cuộc chiến kinh tế đơn thuần đó không thể chấm dứt được xung đột quân sự giữa Nga và Ukraine.

Vì sao trừng phạt của phương Tây không thể chấm dứt xung đột Nga - Ukraine?

Vì sao trừng phạt của phương Tây không thể chấm dứt xung đột Nga - Ukraine?

VOV.VN - Các lệnh trừng phạt của phương Tây chống lại Nga đã gây ra tổn thất lớn cho tất cả các bên. Tuy nhiên, cuộc chiến kinh tế đơn thuần đó không thể chấm dứt được xung đột quân sự giữa Nga và Ukraine.

6 cuộc chiến lớn có thể nổ ra ở châu Á trong 5 năm tới
6 cuộc chiến lớn có thể nổ ra ở châu Á trong 5 năm tới

VOV.VN - Mảnh đất châu Á vẫn tiềm tàng nhiều cuộc chiến tranh lớn nếu các giải pháp ngoại giao không thành công. Các điểm nóng đó gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Pakistan, bán đảo Triều Tiên, Afghanistan…

6 cuộc chiến lớn có thể nổ ra ở châu Á trong 5 năm tới

6 cuộc chiến lớn có thể nổ ra ở châu Á trong 5 năm tới

VOV.VN - Mảnh đất châu Á vẫn tiềm tàng nhiều cuộc chiến tranh lớn nếu các giải pháp ngoại giao không thành công. Các điểm nóng đó gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Pakistan, bán đảo Triều Tiên, Afghanistan…

Trật tự thế giới hé lộ trong các phát biểu của Tổng thống Nga Putin
Trật tự thế giới hé lộ trong các phát biểu của Tổng thống Nga Putin

VOV.VN - Trong các phát biểu của Tổng thống Nga Putin, điều gây chấn động cho phương Tây thực ra không phải là lời cảnh báo về chiến tranh hạt nhân mà chính là những nhấn mạnh của ông về một trật tự địa - kinh tế mới.

Trật tự thế giới hé lộ trong các phát biểu của Tổng thống Nga Putin

Trật tự thế giới hé lộ trong các phát biểu của Tổng thống Nga Putin

VOV.VN - Trong các phát biểu của Tổng thống Nga Putin, điều gây chấn động cho phương Tây thực ra không phải là lời cảnh báo về chiến tranh hạt nhân mà chính là những nhấn mạnh của ông về một trật tự địa - kinh tế mới.

Xung đột Nga - Ukraine bước vào giai đoạn 3, hướng tới trật tự mới
Xung đột Nga - Ukraine bước vào giai đoạn 3, hướng tới trật tự mới

VOV.VN - Trong giai đoạn 3 của xung đột Ukraine, Nga huy động thêm binh sĩ để giữ vững lãnh thổ họ đã chiếm được, đồng thời đẩy nhanh việc tạo ra một trật tự thế giới mới.

Xung đột Nga - Ukraine bước vào giai đoạn 3, hướng tới trật tự mới

Xung đột Nga - Ukraine bước vào giai đoạn 3, hướng tới trật tự mới

VOV.VN - Trong giai đoạn 3 của xung đột Ukraine, Nga huy động thêm binh sĩ để giữ vững lãnh thổ họ đã chiếm được, đồng thời đẩy nhanh việc tạo ra một trật tự thế giới mới.

Cuộc chiến Ukraine làm xói mòn trật tự đơn cực và hồi sinh thế giới đa cực
Cuộc chiến Ukraine làm xói mòn trật tự đơn cực và hồi sinh thế giới đa cực

VOV.VN - Diễn biến quân sự và chính trị bên trong và xung quanh Ukraine cho thấy các vùng ảnh hưởng toàn cầu của Mỹ hậu Chiến tranh Lạnh đã bị giới hạn đáng kể. Trật tự đơn cực toàn cầu đã bị xói mòn nặng nề và đang chuyển dịch sang thế giới đa cực.

Cuộc chiến Ukraine làm xói mòn trật tự đơn cực và hồi sinh thế giới đa cực

Cuộc chiến Ukraine làm xói mòn trật tự đơn cực và hồi sinh thế giới đa cực

VOV.VN - Diễn biến quân sự và chính trị bên trong và xung quanh Ukraine cho thấy các vùng ảnh hưởng toàn cầu của Mỹ hậu Chiến tranh Lạnh đã bị giới hạn đáng kể. Trật tự đơn cực toàn cầu đã bị xói mòn nặng nề và đang chuyển dịch sang thế giới đa cực.