Nga chuẩn bị dồn lực tấn công, Ukraine lo hụt đà giữa khủng hoảng kép
VOV.VN - Trong bối cảnh các cuộc đàm phán hòa bình về Ukraine do Mỹ làm trung gian bị đình trệ vì căng thẳng leo thang tại Trung Đông, Nga được cho là có thể tìm cách mở rộng các lợi thế quân sự thông qua những đợt tấn công mới nhằm vào Ukraine, qua đó gia tăng sức ép đối với Kiev.
Giá dầu thế giới tăng mạnh thời gian qua đã giúp gia tăng nguồn thu cho Nga, trong khi các hệ thống phòng không của Mỹ được cho là đang chịu áp lực lớn do phải đối phó với các cuộc tấn công tại khu vực Vùng Vịnh. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại về khả năng nguồn lực hỗ trợ dành cho Ukraine có thể bị thu hẹp trong năm thứ năm của cuộc xung đột.
Các đối tác châu Âu tiếp tục khẳng định cam kết hỗ trợ Ukraine, song những tranh luận kéo dài xung quanh gói vay trị giá 90 tỷ euro của Liên minh châu Âu nhằm đáp ứng nhu cầu quân sự và kinh tế của Kiev trong 2 năm tới cho thấy các thách thức ngày càng gia tăng.
Trong khi đó, việc Tổng thống Trump chỉ trích một số đồng minh NATO chưa cam kết triển khai lực lượng hải quân nhằm hỗ trợ khôi phục hoạt động vận tải dầu qua eo biển Hormuz đã phản ánh những khác biệt trong nội bộ liên minh và điều này có thể tác động gián tiếp đến tình hình Ukraine.
Tổng thống Ukraine Zelensky cũng đã đề xuất hỗ trợ Mỹ bằng cách chia sẻ kinh nghiệm phòng thủ trước máy bay không người lái Shahed và cử hơn 200 chuyên gia quân sự tới khu vực Vùng Vịnh. Tuy nhiên, đề xuất này chưa nhận được sự hưởng ứng từ phía Washington.
Nga chuẩn bị đợt tấn công mới?
Trong bối cảnh xuất hiện những dấu hiệu rạn nứt mới trong các liên minh phương Tây, Tổng thống Nga Vladimir Putin và giới chỉ huy quân sự được cho là đang xây dựng kế hoạch cho chiến dịch mùa xuân – hè dọc theo tuyến chiến sự dài hơn 1.200 km.
Giới phân tích nhận định quân đội Nga có thể chuẩn bị mở một đợt tấn công mới, với mục tiêu giành quyền kiểm soát phần còn lại ở phía đông vùng Donetsk, đồng thời mở rộng hoạt động quân sự sang một số khu vực khác. Nhiều dấu hiệu cho thấy Moscow đang tăng cường lực lượng dự bị và nhịp độ tác chiến có thể gia tăng khi điều kiện thời tiết mùa xuân trở nên thuận lợi hơn.
Theo Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) có trụ sở tại Washington, Nga đã đẩy mạnh các đợt pháo kích và tấn công bằng máy bay không người lái nhằm làm suy yếu hệ thống phòng thủ của Ukraine, trước khi triển khai các chiến dịch trên bộ quy mô lớn.
Về phía Ukraine, lực lượng nước này đã tiến hành các cuộc phản công tại Dnipropetrovsk và Zaporizhzhia nhằm làm gián đoạn kế hoạch của Nga, đặc biệt tại các khu vực mà Moscow tìm cách thiết lập bàn đạp để tiến công vào các trung tâm công nghiệp quan trọng.
Thế trận nghiêng về Nga?
Sau các đợt tiến công nhanh với quy mô lớn bằng xe tăng và bộ binh cơ giới trong giai đoạn đầu năm 2022, xung đột Nga – Ukraine hiện đã chuyển sang dạng xung đột tiêu hao. Giao tranh chủ yếu diễn ra ở quy mô nhỏ, kéo dài, từng khu phố, từng ngôi nhà tại các thị trấn và làng mạc bị tàn phá ở miền đông Ukraine. Sự phổ biến của máy bay không người lái hạn chế khả năng tập trung lực lượng cho các chiến dịch quy mô lớn.
Nga cũng tăng cường sử dụng tên lửa tầm xa và UAV để tấn công các cơ sở năng lượng và hạ tầng trọng yếu của Ukraine. Theo ông Jack Watling, chuyên gia của Viện Quân chủng thống nhất Hoàng gia Anh (RUSI), trong năm qua, Nga đã từng bước xuyên thủng và làm suy yếu các tuyến phòng thủ của Ukraine nhờ cường độ tấn công ngày càng cao, khiến năng lực quân sự của Kiev chịu nhiều áp lực.
Trong quá trình chuẩn bị cho các chiến dịch tiếp theo, Nga được cho là đẩy mạnh tuyển mộ nhân lực cho lực lượng máy bay không người lái mới thành lập với mức đãi ngộ tương đối cao và vị trí triển khai cách xa tiền tuyến.
Trong khi đó, Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ Tulsi Gabbard nhận định trước Ủy ban Tình báo Thượng viện rằng, Nga hiện đang nắm giữ lợi thế trên chiến trường. Bà cho biết các cuộc đàm phán do Mỹ làm trung gian vẫn đang tiếp diễn, song nếu chưa đạt được thỏa thuận, Moscow nhiều khả năng sẽ tiếp tục theo đuổi chiến lược “tiêu hao chậm”, cho đến khi đạt được các mục tiêu đề ra.
Lập trường cứng rắn
Các bên đã tiến hành nhiều vòng đàm phán nhưng cho đến nay vẫn chưa đạt được đột phá đáng kể, bởi sự khác biệt về các vấn đề cốt lõi.
Tổng thống Nga Vladimir Putin yêu cầu Ukraine rút quân khỏi 4 khu vực mà Moscow tuyên bố sáp nhập, từ bỏ mục tiêu gia nhập NATO, cắt giảm quy mô quân đội và dỡ bỏ các hạn chế liên quan đến tiếng Nga cũng như Giáo hội Chính thống giáo có liên hệ với Nga. Tuy nhiên, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã bác bỏ các điều kiện này.
Về phía Kiev, ông Zelensky kêu gọi một lệnh ngừng bắn, các đảm bảo an ninh có sự hậu thuẫn của Mỹ nhằm ngăn chặn nguy cơ xung đột tái diễn, đồng thời không chấp nhận các yêu cầu chủ quyền của Nga đối với lãnh thổ Ukraine.
Châu Âu cáo buộc Moscow kéo dài tiến trình đàm phán nhằm gia tăng lợi thế, và cho rằng họ cần tham gia vào các cuộc đàm phán. Tuy nhiên, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov bác bỏ đề xuất này, cho rằng sự tham gia của châu Âu là “không cần thiết và không phù hợp”.
Nga cũng tuyên bố không chấp nhận việc triển khai lực lượng châu Âu giám sát một thỏa thuận ngừng bắn tiềm năng, đồng thời coi các lực lượng này là mục tiêu hợp pháp nếu họ xuất hiện trên thực địa.
Trong một diễn biến khác, Ukraine cho biết đã cử phái đoàn tới Mỹ để thúc đẩy đối thoại, song phía Nga khẳng định sẽ không tham gia vào vòng tiếp xúc này. Thời gian và địa điểm cho vòng đàm phán tiếp theo hiện vẫn chưa được ấn định.
Sau cuộc gặp căng thẳng tại Nhà Trắng hồi tháng 2/2025, Tổng thống Zelensky được cho là đã có cách tiếp cận thận trọng hơn trong quan hệ với Washington. Tuy nhiên, ông cũng bày tỏ lo ngại rằng xung đột tại Trung Đông có thể ảnh hưởng tiêu cực đến Ukraine.
Phát biểu với báo chí, ông Zelensky cho biết có “linh cảm không tích cực” về tác động của tình hình khu vực đối với cuộc chiến tại Ukraine, khi tiến trình đàm phán liên tục bị trì hoãn, trong khi Nga hưởng lợi từ giá dầu tăng cao và Ukraine đối mặt nguy cơ thiếu hụt các hệ thống phòng không như tên lửa Patriot do Mỹ sản xuất.