Nhật Bản cải tổ nội các - củng cố liên minh, ứng phó sức ép kinh tế

Cải tổ để gia cố liên minh

Theo các nguồn tin chính trị Nhật Bản, bà Takaichi đang tính toán đưa thành viên của đảng Đổi mới Nhật Bản (Ishin no Kai) vào nội các, qua đó chuyển từ hình thức hợp tác ngoài nội các sang phối hợp trực tiếp trong chính phủ. Đây được xem là một trong những mục tiêu quan trọng của đợt cải tổ lần này.

Động thái trên có ý nghĩa lớn trong bối cảnh chính phủ của bà Takaichi cần duy trì sự ổn định chính trị để thúc đẩy chương trình nghị sự trong kỳ họp Quốc hội mùa Thu. Chính Thủ tướng Takaichi từng nhấn mạnh rằng ổn định chính trị là điều kiện cần thiết để triển khai các chính sách kinh tế, đối ngoại và an ninh.

Vì vậy, việc dành vị trí trong nội các cho Ishin không chỉ mang ý nghĩa "chia ghế" trong liên minh, mà còn là cách củng cố cơ chế phối hợp giữa hai đảng trước những vấn đề chính sách có thể gây tranh luận trong thời gian tới.

Sức ép kinh tế

Phía sau bài toán nhân sự là sức ép ngày càng lớn từ kinh tế và chi phí sinh hoạt. Tỷ lệ ủng hộ chính quyền của bà Takaichi đã có dấu hiệu suy giảm. Khảo sát của tờ nhật báo Yomiuri Shimbun ngày 24/8 cho thấy, tỷ lệ ủng hộ chính phủ giảm xuống mức thấp kỷ lục là 56%, giảm 1% so với cuộc khảo sát tháng 7/2026.

Điều đáng chú ý là sức ép này xuất hiện trong lúc Chính phủ Nhật Bản chuẩn bị thúc đẩy kế hoạch giảm thuế tiêu dùng đối với thực phẩm. Đây là chính sách có khả năng giúp giảm gánh nặng trực tiếp cho người dân, nhưng đồng thời đặt ra câu hỏi về nguồn thu ngân sách và khả năng kiểm soát nợ công.

Chính phủ dự kiến thông qua dự thảo cải cách thuế vào giữa tháng 9, trước khi tiến hành cải tổ nội các. Điều này khiến thời điểm cải tổ có thể được nhìn nhận như một phần của chiến lược chính trị rộng hơn: tạo ra một "điểm nhấn mới" về nhân sự và chính sách trước khi bước vào kỳ họp Quốc hội mùa Thu.

Nói cách khác, thay đổi nhân sự có thể giúp chính phủ tạo cảm giác về một giai đoạn điều hành mới, nhưng sẽ không thể tự nó giải quyết những vấn đề căn bản như giá cả tăng, thu nhập thực tế và sức ép tài khóa. Đây cũng chính là rủi ro lớn nhất đối với chiến lược cải tổ.

Tâm điểm: Ghế Tổng thư ký LDP

Nếu việc đưa thành viên đảng Ishin vào nội các là bài toán đối ngoại trong liên minh thì vị trí Tổng thư ký LDP lại là bài toán quyền lực bên trong đảng.

Ông Shunichi Suzuki, Tổng thư ký LDP, hiện là một trong những nhân vật được chú ý nhất trong quá trình sắp xếp nhân sự. Ông Suzuki là em rể của Phó Chủ tịch LDP Taro Aso, nhân vật có ảnh hưởng lớn trong đảng. Việc ông Suzuki tiếp tục tại nhiệm hay được thay thế vì thế không chỉ là câu chuyện về một vị trí nhân sự mà còn liên quan trực tiếp tới cán cân quyền lực giữa bà Takaichi và phe của ông Aso.

Trong số những phương án được nhắc tới có khả năng đưa ông Koichi Hagiuda, một đồng minh gần gũi với Thủ tướng, lên thay ông Suzuki. Tuy nhiên, đây là lựa chọn không dễ dàng. Nếu thay ông Suzuki, bà Takaichi có thể tăng quyền kiểm soát đối với bộ máy đảng, nhưng đồng thời có nguy cơ làm suy yếu quan hệ với phe của ông Aso - lực lượng có vai trò quan trọng đối với tham vọng tái tranh cử chức Chủ tịch LDP của bà vào năm 2027.

Đây chính là nghịch lý của cuộc cải tổ: càng muốn xây dựng một "đội ngũ của riêng mình", bà Takaichi càng phải tính toán để không làm mất sự ủng hộ của những lực lượng từng giúp bà giành quyền lãnh đạo.

Một tầng tính toán khác nằm ở cách bà Takaichi xử lý những chính trị gia từng cạnh tranh với mình trong cuộc đua lãnh đạo LDP năm 2025.

Trong số này có Bộ trưởng Quốc phòng Shinjiro Koizumi, Bộ trưởng Nội vụ Yoshimasa Hayashi, Ngoại trưởng Toshimitsu Motegi và Chủ tịch Hội đồng Nghiên cứu chính sách LDP Takayuki Kobayashi. Việc tiếp tục giữ họ ở những vị trí quan trọng, điều chuyển hay đưa ra khỏi nội các đều có thể tác động tới cuộc đua lãnh đạo LDP trong tương lai.

Do đó, cải tổ nội các lần này cũng có thể được xem là bước chuẩn bị sớm cho cuộc đua năm 2027. Bà Takaichi cần vừa duy trì những nhân vật có khả năng tạo sức hút với cử tri, vừa ngăn không để các đối thủ tiềm năng hình thành một trung tâm quyền lực đủ mạnh ngay trong nội bộ chính phủ.

Mỹ vẫn duy trì tập trận chung với Nhật Bản và Hàn Quốc

VOV.VN - Mặc dù quyết định thu hẹp quy mô các cuộc tập trận chung với Hàn Quốc để mở đường cho đối thoại với Triều Tiên, theo mong muốn của Tổng thống Donald Trump, nhưng Mỹ vẫn có kế hoạch duy trì một cuộc tập trận chung đa lĩnh vực với Nhật Bản và Hàn Quốc. 

"Con dao hai lưỡi" của cải tổ

Tuy nhiên, cải tổ nội các cũng có thể trở thành con dao hai lưỡi.

Nếu quá chú trọng phân bổ vị trí cho các đồng minh, đối tác liên minh hoặc các nhóm quyền lực trong LDP, bà Takaichi có thể phải đối mặt với chỉ trích rằng chính phủ đang ưu tiên lợi ích phe phái thay vì giải quyết những vấn đề mà người dân quan tâm.

Đặc biệt, vấn đề "chính trị và tiền bạc" vẫn là một điểm nhạy cảm trong chính trường Nhật Bản. Việc đưa những nghị sĩ từng liên quan tới các bê bối tài chính trở lại những vị trí quan trọng có thể nhanh chóng làm mất hiệu ứng tích cực mà cuộc cải tổ hướng tới. Các phân tích tại Nhật Bản cũng cảnh báo việc bổ nhiệm quá nhiều nhân vật thuộc các nhóm chính trị gây tranh cãi có thể khiến chính phủ bị gắn với hình ảnh "nội các tiền đen".

Trong khi đó, thời điểm cải tổ cũng đặc biệt nhạy cảm. Sau cuộc bầu cử thống đốc Okinawa ngày 13/9, Chính phủ Nhật Bản dự kiến thông qua gói cải cách thuế và sau đó bà Takaichi sẽ tới Mỹ dự Đại hội đồng Liên hợp quốc vào cuối tháng 9. Vì vậy, việc lựa chọn thời điểm công bố nhân sự sẽ phải cân bằng giữa yêu cầu chính trị trong nước và hình ảnh của chính phủ trên trường quốc tế.

Nước cờ cho năm 2027

Nhìn tổng thể, cuộc cải tổ nội các dự kiến vào tháng 9 đang cho thấy ba mục tiêu đan xen của Thủ tướng Takaichi: Củng cố liên minh với Ishin, làm mới hình ảnh chính phủ trước sức ép kinh tế và sắp xếp lại cán cân quyền lực trong LDP.

Thách thức là cả ba mục tiêu đều có thể mâu thuẫn với nhau. Nhượng bộ Ishin có thể gây bất đồng với một số lực lượng trong LDP; thay đổi nhân sự để tăng quyền kiểm soát có thể ảnh hưởng quan hệ với phe của ông Aso; trong khi một cuộc cải tổ quá thiên về chính trị nội bộ có thể không đáp ứng được kỳ vọng của cử tri về giải quyết giá cả và thu nhập.

Vì thế, cuộc cải tổ tháng 9 nhiều khả năng sẽ không chỉ quyết định diện mạo mới của chính quyền Takaichi trong phần còn lại của năm 2026. Quan trọng hơn, đây có thể là phép thử đầu tiên về khả năng bà Takaichi biến lợi thế chính trị hiện tại thành một nền tảng đủ vững chắc để bước vào cuộc đua tái tranh cử chức Chủ tịch LDP năm 2027.

Nếu cải tổ tạo được cảm giác về một chính phủ hiệu quả và đoàn kết, bà Takaichi sẽ có thêm thời gian để phục hồi vốn chính trị. Nhưng nếu nó bị nhìn nhận đơn thuần là cuộc phân chia quyền lực trong nội bộ LDP trong khi giá cả vẫn tăng và áp lực tài khóa chưa được giải quyết, "canh bạc cải tổ" có thể nhanh chóng phản tác dụng.