Những điểm cộng và trừ của trí tuệ nhân tạo (AI)

Trí tuệ nhân tạo tạo ra những cơ hội mới trong lĩnh vực lập trình và tự động hóa, nhưng các chuyên gia cũng cảnh báo về sự lan truyền nội dung độc hại và những rủi ro đối với người lao động mới vào nghề, theo Al Jazeera.

Trí tuệ nhân tạo đã nhanh chóng trở thành công cụ được hàng trăm triệu người sử dụng, song các nhà lãnh đạo công nghệ đang lên tiếng cảnh báo về sự phát triển thần tốc của AI - vốn bị xem là mối đe dọa đối với nhân loại.

Các hệ thống AI hiện nay có khả năng tạo văn bản và hình ảnh, viết mã máy tính cũng như thực hiện những phân tích phức tạp vốn từng đòi hỏi nhiều thời gian và công sức của con người.

Những người ủng hộ cho rằng các công cụ này có thể giúp nâng cao năng suất và tạo ra những loại hình công việc mới.

Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của chúng cũng làm dấy lên lo ngại về tình trạng mất việc làm, sự lan truyền thông tin sai lệch và nguồn lực cần thiết để vận hành cơ sở hạ tầng AI. Các nhà nghiên cứu cũng cảnh báo rằng các quy định và biện pháp bảo vệ đang gặp khó khăn trong việc bắt kịp tốc độ phát triển của công nghệ này.

“Chúng ta cần làm chậm lại tốc độ nâng cao năng lực cho các mô hình AI” - Dario Amodei, CEO của Anthropic, công ty đứng sau công cụ AI Claude, phát biểu hôm 12/9 vừa qua. “Sự tiến bộ vẫn sẽ diễn ra nhanh chóng, và chúng ta cần tận dụng khoảng thời gian có được này một cách khôn ngoan”.

Với cả ưu lẫn nhược điểm, công nghệ đang phát triển mạnh mẽ này sẽ đi về đâu?

Thúc đẩy năng suất và đơn giản hóa công việc

Một trong những lợi ích rõ ràng của AI là khả năng hỗ trợ con người hoàn thành một lượng lớn công việc nhanh chóng hơn.

Các công cụ AI hiện đã được ứng dụng trong giáo dục, viết và biên tập văn bản, thu thập thông tin cũng như lập trình máy tính.

Theo Báo cáo An toàn AI quốc tế năm 2026 do chính phủ Vương quốc Anh công bố, có gần một tỷ người đang sử dụng AI để thực hiện nhiều loại công việc khác nhau.

Báo cáo cho thấy các truy vấn phổ biến nhất của người dùng trên nền tảng ChatGPT của “gã khổng lồ” OpenAI thường liên quan đến việc tìm kiếm hướng dẫn thực tế về chỉnh sửa hoặc tạo văn bản, tra cứu thông tin y tế và tìm kiếm dữ liệu.

Ngoài ra, cũng có bằng chứng cho thấy năng suất tăng đáng kể ở một số công việc cụ thể. Vào tháng 9/2025, Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) nhận thấy AI tạo sinh mang lại “mức tăng năng suất từ ​​10 đến 65% và giúp tiết kiệm thời gian từ 20 đến 50%”.

Cơ quan này cho biết thêm rằng những lợi ích này thể hiện rõ rệt nhất ở các lĩnh vực như “lập trình, công việc tư vấn và viết lách chuyên nghiệp”. Chẳng hạn, công ty công nghệ Ấn Độ Wipro cho biết việc ứng dụng AI đã giúp giải phóng nguồn lực tương đương với 20.000 nhân viên; những nhân sự này sau đó đã được điều chuyển sang các vai trò khác.

Đe dọa việc làm

Các chuyên gia cho rằng khả năng tự động hóa công việc mang tính đột phá của AI cũng là một trong những rủi ro lớn nhất đối với xã hội.

Mặc dù chưa có số liệu cụ thể, Báo cáo An toàn AI quốc tế năm 2026 cảnh báo rằng khoảng 60% việc làm tại các nền kinh tế phát triển và 40% tại các nền kinh tế mới nổi có thể bị ảnh hưởng bởi AI, tùy thuộc vào cách người sử dụng lao động và người lao động tiếp nhận công nghệ này.

Đầu năm 2026 này, hàng loạt “gã khổng lồ” công nghệ đã thông báo cắt giảm nhân sự trong bối cảnh xu hướng chuyển dịch sang AI và sự phụ thuộc vào công nghệ này ngày càng gia tăng.

Amazon đã cắt giảm 16.000 việc làm trong đợt sa thải thứ hai chỉ trong vòng 3 tháng, trong khi mạng xã hội Pinterest thông báo cắt giảm 780 nhân sự để tái phân bổ nguồn lực nhằm tăng cường đầu tư vào AI.

Ngoài ra, cũng có những lo ngại đối với những người mới bắt đầu sự nghiệp.

Stephen Clare, tác giả chính của Báo cáo An toàn AI quốc tế năm 2026, cho biết có “bằng chứng gợi ý” rằng những người mới vào nghề trong các lĩnh vực chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của AI có thể gặp khó khăn hơn trong việc tìm kiếm việc làm.

Cách Trung Quốc chuẩn bị cho nguy cơ AI vượt khỏi tầm kiểm soát của con người

VOV.VN - Bất chấp cuộc đua phát triển các hệ thống AI ngày càng mạnh mẽ, các khuôn khổ pháp lý và tuyên bố công khai từ Bắc Kinh cho thấy giới chức Trung Quốc coi nguy cơ AI tiên tiến vượt khỏi sự giám sát hiệu quả của con người là vấn đề nghiêm trọng cần phải có kế hoạch ứng phó.

Lạm dụng và phát tán nội dung độc hại

AI tạo sinh - công nghệ tạo ra nội dung dựa trên dữ liệu có sẵn - có khả năng tạo ra văn bản, giọng nói, hình ảnh và video đầy thuyết phục; tuy nhiên, những khả năng này cũng có thể bị lợi dụng cho các mục đích xấu.

Các video giả mạo (deepfake) do AI tạo ra đã bị sử dụng để lừa đảo, và các hệ thống AI cũng bị lợi dụng trong các cuộc tấn công mạng.

Công nghệ deepfake đã được sử dụng để mạo danh các quan chức cấp cao của Mỹ và các lãnh đạo doanh nghiệp.

Tội phạm có thể sử dụng giọng nói và video tổng hợp để lừa người khác tiết lộ thông tin nhạy cảm, cấp quyền truy cập vào hệ thống máy tính hoặc chuyển tiền.

Rủi ro chiến tranh hạt nhân tăng cao ở Nam Á do trí tuệ nhân tạo (AI) quân sự?

VOV.VN - Tại khu vực Nam Á, khi Ấn Độ và Pakistan chạy đua để đẩy nhanh năng lực tác chiến dựa trên sự dẫn dắt của trí tuệ nhân tạo (AI), khoảng cách giữa khủng hoảng khu vực và thảm họa chiến tranh hạt nhân đang thu hẹp lại.

Tiêu tốn nhiều năng lượng và tài nguyên

Công nghệ AI phụ thuộc vào các trung tâm dữ liệu vật lý chứa đầy những con chip máy tính mạnh mẽ; các hệ thống này đòi hỏi lượng điện năng và nhu cầu làm mát rất lớn.

Việc mở rộng các trung tâm dữ liệu đang đặt ra câu hỏi về nguồn cung điện cũng như liệu các chính phủ có đủ cơ sở hạ tầng để hỗ trợ các dự án AI quy mô lớn hay không.

Ví dụ, một trung tâm dữ liệu được đề xuất xây dựng tại bang Utah (Mỹ) dự kiến ​​sẽ tiêu thụ lượng điện năng nhiều hơn cả mức tiêu thụ của toàn bang cộng lại.

Bên cạnh vấn đề điện năng, các nhà hoạt động môi trường tại Mỹ cũng đang lên tiếng cảnh báo về lượng nước khổng lồ cần thiết để làm mát máy chủ tại các trung tâm dữ liệu, trong bối cảnh nhiều khu vực của đất nước này đang phải đối mặt với tình trạng hạn hán.

Một số cư dân sống gần các trung tâm dữ liệu tại Mỹ cũng phàn nàn về tiếng ồn ào, âm thanh vo ve liên tục phát ra từ các cơ sở này. Một cuộc thăm dò của Gallup được thực hiện vào tháng 3 cho thấy 71% người Mỹ phản đối việc xây dựng các trung tâm dữ liệu AI tại khu vực sinh sống của họ.

Những lo ngại liên quan đến các trung tâm dữ liệu không chỉ giới hạn ở Mỹ hay các nước phát triển.

Tại Kenya, một dự án trung tâm dữ liệu trị giá 1 tỷ USD với sự tham gia của Microsoft và công ty công nghệ G42 của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đã thu hút sự chú ý đáng kể.

Tổng thống Kenya William Ruto đã nhấn mạnh quy mô nhu cầu năng lượng của trung tâm này, đồng thời cảnh báo rằng một cơ sở hạ tầng có quy mô như vậy sẽ đòi hỏi phải bổ sung nguồn cung điện năng rất lớn.

Xem thêm:

>> Ông Trump bác bỏ cảnh báo về AI, phản đối siết quản lý ngành công nghệ

>> Trung Quốc: Trọng tâm phát triển AI chuyển từ mô hình lớn sang AI Agent

>> Cuộc đua vũ khí trí tuệ nhân tạo (AI) dữ dội không kém vũ khí hạt nhân