Thực tế khắc nghiệt của chính quyền ông Trump

Tổng thống Trump luôn ưa thích những thắng lợi quân sự và ngoại giao nhanh gọn, rõ ràng và mang tính quyết định. Tuy nhiên, hiện nay, theo một số nhà phân tích, ông đang bước vào giai đoạn bế tắc trong nhiệm kỳ tổng thống của mình.

Cuộc chiến với Iran là ví dụ rõ ràng nhất cho tình trạng đó. Khi tuyên bố ngừng bắn ngày 7/4, ông Trump viết trên mạng xã hội rằng việc chấm dứt các hoạt động tác chiến sẽ phụ thuộc vào điều kiện “MỞ CỬA HOÀN TOÀN, NGAY LẬP TỨC VÀ AN TOÀN eo biển Hormuz”. Nhưng điều đó đã không diễn ra.

Ngay cả khi hoạt động thương mại được nối lại tại tuyến hàng hải chiến lược này theo một bản ghi nhớ đang trong quá trình đàm phán, vấn đề chương trình hạt nhân và tên lửa của Iran vẫn gần như không thay đổi so với thời điểm tháng 2/2026. Mọi việc tiếp tục bị mắc kẹt trong vòng đàm phán mới mà chính quyền Mỹ khẳng định sẽ có “giới hạn thời gian”, nhiều khả năng kéo dài khoảng 60 ngày. Nhiều chuyên gia về Iran cho rằng Tehran có thể sẽ kéo dài tiến trình đàm phán trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, tương tự cách họ từng làm với các chính quyền Mỹ trước đây.

Bên cạnh đó, cuộc xung đột Ukraine hiện đã bước sang năm thứ năm. Ông Trump từng nổi tiếng với tuyên bố sẽ chấm dứt cuộc giao tranh này chỉ trong vòng 24 giờ sau khi trở lại Nhà Trắng. Thế nhưng, 16 tháng sau lễ nhậm chức, giờ đây, ông hiếm khi nhắc tới Ukraine. Ngoại trưởng Marco Rubio gần đây thậm chí còn bày tỏ sự mệt mỏi với các cuộc đàm phán kéo dài bất tận, đồng thời ám chỉ rằng ông hoàn toàn không phản đối nếu một quốc gia khác muốn đứng ra đảm nhận vai trò trung gian hòa giải.

Về phía Nga, theo các nguồn tin am hiểu tiến trình đàm phán, Moscow cũng đã kín đáo bày tỏ sự không hài lòng với những chuyến thăm định kỳ của đặc phái viên Steve Witkoff và con rể Tổng thống Trump là ông Jared Kushner. Nga cho biết họ mong muốn một tiến trình ngoại giao ổn định hơn, với các nhóm công tác chuyên trách và những cuộc họp định kỳ. Moscow cũng muốn Mỹ sớm bổ nhiệm đại sứ tại Nga - vị trí hiện vẫn đang bị bỏ trống gần một năm, một điều được đánh giá là khá bất thường trong quan hệ giữa hai cường quốc.

Và rồi còn Gaza. Khi tới Israel để tham dự sự kiện đánh dấu việc trả tự do cho những con tin còn sống cuối cùng trong vụ tấn công ngày 7/10/2023, ông Trump đã nhiệt tình quảng bá một kế hoạch gồm 20 điểm. Kế hoạch này bắt đầu bằng việc giải giáp Hamas, thành lập lực lượng ổn định quốc tế và cuối cùng là tái thiết Gaza thành một vùng đất hiện đại với những tòa tháp văn phòng và các khu nghỉ dưỡng ven biển. Tuy nhiên, 8 tháng sau chuyến đi đó, mọi thứ vẫn không có nhiều thay đổi.

Những diễn biến tại Iran, Ukraine và Gaza cho thấy khoảng cách ngày càng lớn giữa các cam kết nhanh chóng mang tính đột phá của ông Trump với thực tế phức tạp của các cuộc xung đột kéo dài. Các hồ sơ đối ngoại lớn nhất mà Nhà Trắng can dự vẫn chưa đạt được kết quả mang tính quyết định, trong khi tiến trình đàm phán tiếp tục đối mặt nhiều trở ngại và nguy cơ kéo dài.

Một số chuyên gia cho rằng nguyên nhân sâu xa nằm ở sự đánh giá sai về bản chất sức mạnh của Mỹ. Như một trợ lý thân cận của ông Trump gần đây nhận định, việc phá hủy các cơ sở hạt nhân từ trên không là điều nước Mỹ có thể dễ dàng làm được, nhưng kiểm soát diễn biến chính trị tại những quốc gia như Iran, Nga hay Ukraine lại là lĩnh vực mà Washington thường gặp nhiều khó khăn.

“Chính sách đối ngoại thường là một quá trình dài hơi và đầy thách thức”, ông Richard Fontaine, cựu trợ lý cấp cao của Thượng nghị sĩ John McCain và hiện là Giám đốc điều hành Trung tâm An ninh Mỹ Mới nhận định trong một cuộc trả lời phỏng vấn cuối tuần qua.

“Ông Trump không phải là vị tổng thống đầu tiên tin rằng có thể tìm ra những giải pháp nhanh chóng và đơn giản cho các vấn đề quốc tế phức tạp, kéo dài nhiều năm. Tuy nhiên, điều tạo nên khác biệt thường nằm ở khả năng duy trì, quản lý và theo đuổi tiến trình đến cùng, chứ không phải những tuyên bố lớn lao và gây chú ý”, ông Fontaine nói.

Thỏa thuận Mỹ - Iran khó thực thi đến mức nào?

VOV.VN - Mỹ và Iran được cho là đã đạt được một biên bản ghi nhớ sơ bộ, văn bản giúp kết thúc xung đột và khôi phục hòa bình, giao thương tại vùng Vịnh. Tuy nhiên, quãng đường còn lại để đi tới hòa bình sẽ rất dài và nhiều khó khăn.

Xung đột Nga - Ukraine bế tắc

Trong cuộc xung đột Nga - Ukraine, chính ông Trump đôi lúc thừa nhận rằng bản thân đã đánh giá thấp mức độ phức tạp của vấn đề.

“Từng có những lúc mà mọi việc với ông Putin gần như đã hoàn thành, nhưng ông Zelensky lại không đồng ý thỏa thuận và điều đó khiến tôi rất bất ngờ. Rồi cũng có những lúc tình hình diễn ra theo chiều ngược lại. Hiện tại tôi nghĩ cả hai bên đều muốn đạt được một thỏa thuận, nhưng chúng ta sẽ phải chờ xem”, ông Trump nói trong cuộc trả lời phỏng vấn với New York Times hồi tháng 1/2026, khi đề cập tới Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.

Tuy nhiên, trong gần 5 tháng kể từ cuộc phỏng vấn đó, ông Trump liên tục dự đoán một thỏa thuận hòa bình sắp đạt được, nhưng hết lần này đến lần khác các nỗ lực đều đổ vỡ. Gần đây, Ngoại trưởng Marco Rubio đã phát đi tín hiệu rằng Washington từ bỏ hy vọng sớm đưa các bên tới một thỏa thuận hòa bình.

“Mỹ luôn sẵn sàng và chuẩn bị hỗ trợ bằng mọi cách có thể để góp phần chấm dứt cuộc xung đột này. Hy vọng rằng vào một thời điểm nào đó trong tương lai sẽ xuất hiện cơ hội để chúng tôi tiếp tục đảm nhận vai trò đó một lần nữa”, ông Rubio nói với các phóng viên hôm 26/5.

Ông Thomas Graham, nhà ngoại giao kỳ cựu của Mỹ từng phụ trách đối thoại chiến lược với Điện Kremlin dưới thời Tổng thống George W. Bush nhận định, chính quyền Tổng thống Trump dường như quá phụ thuộc vào các cuộc điện đàm không thường xuyên hoặc những chuyến công du của các đặc phái viên, thay vì duy trì hoạt động ngoại giao truyền thống nhằm giữ cho tiến trình thương lượng tiếp tục vận hành.

“Cần phải có một cơ chế đàm phán bài bản. Tôi cho rằng phía Nga muốn tiến trình này được thiết lập thành một cơ chế chính thức để không chỉ đơn thuần là vài đặc phái viên trao đổi trực tiếp với Tổng thống Putin”, ông Thomas Graham cho hay.

Tình hình phức tạp trong hồ sơ Iran

Iran được xem là một trường hợp phức tạp hơn nhiều. Trong các cuộc đàm phán với Tehran tại Geneva hồi tháng 2, đặc phái viên Steve Witkoff từng phát biểu trong cuộc phỏng vấn với Fox News rằng ông Trump “thắc mắc vì sao họ (Iran – ND) chưa đầu hàng”. Bản thân nhà lãnh đạo Mỹ cũng đặt ra câu hỏi tương tự trong những tuần đầu của cuộc chiến với Iran. Khi đó, ông tuyên bố kết quả duy nhất có thể chấp nhận được là Iran phải “đầu hàng vô điều kiện”.

Tuy nhiên, điều đó đã không xảy ra.

Khi được hỏi trên chuyến bay từ Trung Quốc trở về Mỹ vào giữa tháng 5 rằng vì sao ông tin việc nối lại các hoạt động quân sự sẽ giúp đạt được các mục tiêu chính trị tốt hơn so với đợt không kích trước đó, ông Trump đã liệt kê hàng loạt mục tiêu bị quân đội Mỹ tấn công, đồng thời nhấn mạnh những tổn thất nặng nề của không quân và hải quân Iran. Tuy nhiên, ông không trả lời trực tiếp câu hỏi vì sao Tehran vẫn không từ bỏ chương trình làm giàu urani hay chương trình tên lửa theo các điều kiện của Washington.

Hiện nay, ông Trump đang kết hợp các biện pháp khuyến khích, đe dọa và điều chỉnh yêu cầu đàm phán nhằm buộc Iran quay trở lại bàn thương lượng tương tự như tiến trình đang diễn ra hồi tháng 2, trước thời điểm ông cùng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu phát động chiến dịch quân sự.

“Ông ấy đã thử ném bom, phong tỏa, gây sức ép với Iran và giờ đang rơi vào thế bế tắc”, ông Jake Sullivan, Cố vấn An ninh Quốc gia dưới thời Tổng thống Joe Biden và là một trong những nhân vật chủ chốt tham gia các cuộc đàm phán hạt nhân với Iran dưới thời Tổng thống Barack Obama, nhận định. Nếu ông Trump và giới lãnh đạo tôn giáo, quân sự của Iran đạt được một thỏa thuận, điều đó cũng chỉ mở ra một vòng đàm phán mới.

Gaza vẫn chưa có lối thoát

Tổng thống Trump cũng vấp phải thực tế tương tự tại Gaza. Ông đã thành công trong việc làm trung gian cho một thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Hamas, đồng thời toàn bộ con tin, cả còn sống lẫn đã thiệt mạng, đều được trao trả. Tuy nhiên, sau bước tiến đó, tiến trình hòa bình gần như rơi vào đình trệ. Khi cuộc xung đột với Iran trở thành tâm điểm chú ý, Gaza dần mất vị trí ưu tiên trong chương trình nghị sự của Nhà Trắng.

Một chính quyền Palestine mới mà ông Trump từng dự đoán sẽ được thành lập trong vòng vài tháng vẫn chưa tiếp quản Gaza để điều hành công cuộc tái thiết các thành phố bị tàn phá. Trong khi đó, các cuộc không kích và pháo kích của Israel vẫn diễn ra gần như hằng ngày.

Những diễn biến tại Ukraine, Iran và Gaza cho thấy thách thức lớn nhất mà ông Trump đang đối mặt không phải là phát động các chiến dịch quân sự hay tạo ra những đột phá ban đầu, mà là duy trì các tiến trình ngoại giao lâu dài để chuyển hóa những thành công chiến thuật thành kết quả chính trị bền vững. Đây cũng là giai đoạn mà nhiều chuyên gia cho rằng chính sách đối ngoại của chính quyền ông Trump đang gặp khó khăn nhất.

Cảnh báo cứng rắn của Iran và các kịch bản nếu ngoại giao thất bại

VOV.VN - Trong khi các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran đang tiến gần khả năng đạt được một thỏa thuận, Tehran ngày càng phát đi tín hiệu rằng bất kỳ cuộc xung đột mới nào cũng sẽ rất khác so với cuộc chiến vừa qua.