Ukraine báo động khủng hoảng quân số, binh sĩ kiệt sức trên tiền tuyến

Ukraine đối mặt thách thức thiếu hụt nhân lực

Những tiến bộ về công nghệ và chiến thuật máy bay không người lái (UAV) của Ukraine thu hút sự chú ý của giới quan sát quân sự. Tuy nhiên, bên cạnh những đổi mới trên chiến trường, nước này vẫn phải đối mặt với một thách thức kéo dài từ khi xung đột với Nga bùng phát: tình trạng thiếu hụt nhân lực trong quân đội.

Ukraine có lực lượng ít hơn Nga, trong khi nhu cầu bổ sung quân số ngày càng cấp thiết khi xung đột bước sang năm thứ năm. Theo các chỉ huy và chuyên gia phân tích, một số đơn vị hiện chỉ còn khoảng một nửa quân số. Tình trạng này hạn chế khả năng khai thác đầy đủ những lợi thế mà công nghệ UAV mang lại.

"Với trang thiết bị và quân số hiện có, chúng tôi chỉ vừa đủ sức giữ vững khu vực đang kiểm soát", phó chỉ huy tiểu đoàn Da Vinci Wolves có biệt danh "Afer", tại khu vực Pokrovsk, miền đông Ukraine, cho biết. Ông Afer nhận định việc mở rộng hoạt động tiến công sẽ làm gia tăng nguy cơ tổn thất, trong bối cảnh lực lượng hiện có chủ yếu được sử dụng để duy trì các vị trí trên chiến tuyến.

Theo các chuyên gia quân sự, những bất cập kéo dài trong công tác huy động quân, cùng tình trạng một bộ phận quân nhân rời bỏ đơn vị, khiến Ukraine gặp khó khăn trong việc xây dựng lực lượng dự bị. Điều này góp phần hạn chế khả năng tạo ra những thay đổi đáng kể trên chiến tuyến dài khoảng 1.250 km.

Ukraine cần bổ sung nhân lực để giảm áp lực cho các đơn vị đã hoạt động trong thời gian dài tại tiền tuyến. Đồng thời, quân đội nước này cần có khả năng điều động lực lượng nhanh chóng mà không phải rút quân từ những khu vực khác, theo Nick Reynolds, chuyên gia thuộc Viện Các quân chủng Thống nhất Hoàng gia Anh (RUSI).

Ông Reynolds cho rằng tình trạng thiếu quân khiến các đơn vị khó luân chuyển lực lượng thường xuyên, làm gia tăng sự mệt mỏi và nguy cơ thương vong.

Bộ Quốc phòng Ukraine đang tìm cách giải quyết vấn đề thông qua các biện pháp cải cách công tác huy động quân, huấn luyện và tổ chức lực lượng. Những thay đổi này được triển khai trong bối cảnh bộ máy lãnh đạo quốc phòng có sự điều chỉnh nhân sự theo quyết định của Tổng thống Zelensky.

Sự chênh lệch về năng lực giữa các đơn vị tiền tuyến cũng làm gia tăng áp lực lên công tác bổ sung quân số. Những đơn vị hoạt động kém hiệu quả hơn có thể chịu tổn thất lớn hơn, kéo theo nhu cầu tăng cường nhân lực liên tục. Bộ Quốc phòng Ukraine chưa phản hồi đề nghị bình luận trên. Tuy nhiên, một quan chức của cơ quan này thừa nhận vấn đề cốt lõi là tình trạng thiếu nhân lực.

Lỗ hổng trong chính sách huy động

Cải cách chính sách huy động quân, trong đó có các biện pháp khuyến khích quân nhân rời bỏ đơn vị quay trở lại phục vụ, cũng nằm trong những nội dung được xem xét. Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov từng thúc đẩy kế hoạch tái cơ cấu quân đội theo hướng tinh gọn, tập trung nguồn lực cho các đơn vị hoạt động hiệu quả. Người kế nhiệm, ông Yevhenii Khmara, cho biết muốn tiếp tục triển khai những thay đổi này.

Tuy nhiên, quá trình cải cách cần thời gian. Ông Yehor Cherniev, thành viên Ủy ban Quốc phòng của Quốc hội Ukraine, cho biết các nhà lập pháp vẫn chưa nhận được những đề xuất cụ thể về các sáng kiến huy động quân mới.

Trước đó, vào tháng 6, ông Fedorov đã giới thiệu những điều chỉnh đối với hợp đồng quân sự nhằm thu hút thêm nhân lực cho bộ binh, trong đó có đề xuất tăng lương và quy định thời hạn phục vụ cụ thể.

Việc tuyển đủ quân cũng trở nên khó khăn hơn sau nhiều năm xung đột. Ukraine phải tìm cách bổ sung nhân lực trong bối cảnh dân số suy giảm do di cư, chiến sự và tình trạng người dân phải rời bỏ nơi cư trú.

Theo báo cáo của Hệ thống Y tế Quốc gia Ukraine, nước này có khoảng 6,8 triệu nam giới trong độ tuổi 25-59, trong đó có cả những người bị thương trong chiến tranh và những người không đủ điều kiện phục vụ vì các lý do khác.

Quân đội Ukraine có quân số tổng thể khoảng 1 triệu người theo các số liệu chính thức, nhưng chỉ một phần trong số đó được triển khai trực tiếp tại tiền tuyến. Vì vậy, quy mô quân số trên giấy tờ không phản ánh đầy đủ khả năng bổ sung lực lượng cho các đơn vị chiến đấu.

Theo quy định hiện hành, nghĩa vụ quân sự bắt buộc áp dụng đối với nam giới. Phụ nữ có thể tình nguyện nhập ngũ; những người làm việc trong lĩnh vực y tế và dược phẩm thuộc diện phải đăng ký quân sự. Thống kê của Bộ Quốc phòng Ukraine vào tháng 1/2025 cho biết hơn 70.000 phụ nữ đang phục vụ trong quân đội.

Tháng 3/2026, ông Fedorov cho biết khoảng 2 triệu nam giới Ukraine đang né tránh nghĩa vụ quân sự, trong khi gần 200.000 quân nhân đã rời bỏ đơn vị hoặc đào ngũ. Theo quy định của Ukraine, hành vi đào ngũ có thể bị phạt tù lên tới 12 năm.

Một số nam giới tìm cách ra nước ngoài trái phép hoặc tránh tiếp xúc với cơ quan tuyển quân. Trong khi đó, công tác thực thi quy định huy động quân tiếp tục gây nhiều tranh luận trong xã hội.

Tháng 1/2025, chính phủ Ukraine cho biết khoảng 950.000 nam giới được hoãn nhập ngũ theo đề nghị của các doanh nghiệp. Chính sách này phản ánh bài toán mà Kiev phải giải quyết: vừa bổ sung nhân lực cho quân đội, vừa duy trì lực lượng lao động phục vụ hoạt động kinh tế trong thời gian xung đột kéo dài.

Các đơn vị phải bám trụ lâu hơn tại tiền tuyến

Theo Taras Chmut - chuyên gia phân tích quân sự kiêm người đứng đầu tổ chức từ thiện hỗ trợ quân đội "Come Back Alive", vấn đề của Ukraine không hẳn nằm ở sự thiếu hụt nhân lực, mà ở cách quản lý và triển khai lực lượng.

Ông Chmut cho rằng việc tăng số lượng quân nhân trong lực lượng phòng thủ không đồng nghĩa với gia tăng hiệu quả tác chiến.

Theo lời các binh sĩ và chuyên gia quân sự, tình trạng kiệt sức, công tác tổ chức huấn luyện không đầy đủ và việc thiếu quy định rõ ràng về thời hạn phục vụ là những nguyên nhân khiến tân binh đào ngũ.

Hậu quả của tình trạng này thể hiện rõ ngay tại tiền tuyến: thiếu hụt quân số để thay thế các đơn vị đã chịu tổn thất nặng nề hoặc để ứng phó với các tình huống khẩn cấp, đồng thời làm giảm khả năng điều động lực lượng khi xuất hiện cơ hội tác chiến.

Chỉ huy Afer, cho biết do thiếu hụt lực lượng thay thế, một số binh sĩ đã phải bám trụ tại tiền tuyến tới một năm mà hầu như không có cơ hội luân chuyển. Đơn vị của ông hiện chỉ hoạt động với khoảng một nửa quân số trong khi khu vực chịu trách nhiệm lại rộng gấp đôi; điều này có nghĩa là cùng một lực lượng đó phải phòng thủ trên một vùng lãnh thổ rộng gấp đôi so với trước.

Ông nhận định về lý thuyết, Ukraine cần số lượng binh sỹ nhiều gấp đôi hiện tại chỉ để giữ vững các vị trí phòng thủ hiện có. Con số này thậm chí chưa tính đến nhu cầu duy trì lực lượng dự bị thường trực để thay thế cho những người thương vong.

Chỉ huy Afer cũng chia sẻ về khó khăn trong việc tìm kiếm các chuyên gia có trình độ để vận hành những trang thiết bị ngày càng hiện đại trên chiến trường, đồng thời nhấn mạnh rằng quân đội đang thiếu hụt những binh sỹ giàu kinh nghiệm.

Theo các nhà quan sát, Ukraine có khả năng tiến hành các cuộc tấn công cục bộ nhưng chưa đủ sức làm thay đổi cục diện chiến trường trên quy mô lớn.

Ông Pavlo Narozhnyi, một chuyên gia phân tích quân sự người Ukraine, cho rằng vấn đề nhân lực không phải là trở ngại khó khắc phục đối với nhiệm vụ duy trì tuyến phòng thủ.

"Chúng tôi có thể thực hiện các cuộc tấn công hạn chế", ông nói khi đề cập đến những hoạt động gần đây tại khu vực Dnipropetrovsk và Lyman, "nhưng quy mô của tương đối nhỏ". Theo số liệu do Tổng thống Zelensky công bố, các lực lượng Nga đã chiếm giữ khoảng 990 km2 lãnh thổ Ukraine kể từ đầu năm 2026, trong khi các lực lượng Ukraine đã giành lại được khoảng 820 km2. Ông Zelensky cũng cho biết thêm rằng Kiev đặt mục tiêu đưa các con số này về mức tương đương vào cuối năm nay.

Ukraine lần đầu dùng UAV ném bom thả robot vũ trang vào sau phòng tuyến Nga

VOV.VN - Ukraine lần đầu dùng UAV ném bom hạng nặng thả robot vũ trang sâu gần 10 km sau phòng tuyến Nga, mở ra hướng tác chiến mới trên chiến trường.