Vì sao Mỹ án binh bất động khi Houthi siết “yết hầu” Biển Đỏ?

Các quan chức Mỹ đã gặp đại diện phong trào Houthi tại Đại sứ quán Mỹ ở Muscat, thủ đô Oman vào cuối tuần qua, sau khi lực lượng này kiểm soát hàng nghìn km² lãnh thổ chỉ trong vài ngày. Việc kiểm soát các hòn đảo có vị trí chiến lược cùng những dải bờ biển dài dọc Biển Đỏ của Yemen giúp Houthi gia tăng quyền kiểm soát đối với eo biển Bab al-Mandab, một tuyến hàng hải quan trọng đối với hoạt động vận tải biển và nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Trong các cuộc đàm phán, đại diện Houthi cam kết với các quan chức Mỹ rằng lực lượng này không có ý định tấn công tàu thuyền Mỹ trên Biển Đỏ, đồng thời khẳng định các biện pháp hạn chế chỉ áp dụng đối với những tàu thuyền có liên hệ với Saudi Arabia.

Tuy nhiên, tình hình trên vẫn đặt hai trong số những tuyến vận tải biển quan trọng của thế giới trước nguy cơ gián đoạn, trong bối cảnh hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz đã bị hạn chế trong sáu tháng qua. Nếu tình trạng gián đoạn tiếp diễn, giá dầu và hàng tiêu dùng toàn cầu có thể chịu thêm áp lực, trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump phải đối mặt với những thách thức chính trị trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Do Houthi từng tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại, có quan hệ với Iran và có lập trường đối đầu với Mỹ, một số chuyên gia đặt câu hỏi về mức độ đáng tin cậy trong các cam kết của lực lượng này. Tuy nhiên, một số nhà phân tích cho rằng Washington có thể không có nhiều lựa chọn ngoài việc chấp nhận những cam kết trên, ít nhất trong thời điểm hiện tại.

Các nguồn lực quân sự của Mỹ được cho là đang chịu sức ép, trong khi sự phản đối trong nước đối với một cuộc chiến với Iran ngày càng gia tăng. Những yếu tố này có thể hạn chế khả năng và mức độ sẵn sàng của Washington trong việc mở thêm một mặt trận quân sự tại Yemen.

Mỹ tìm cách trấn an Saudi Arabia

Trong bối cảnh Houthi kiểm soát các khu vực ở tây nam Yemen, Axios đưa tin Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman đã hai lần điện đàm với ông Donald Trump vào tuần trước để đề nghị Mỹ tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng này. Tuy nhiên, ông Trump đã từ chối đề nghị.

Sau đó, Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ, tới Riyadh để thảo luận với Thái tử Mohammed bin Salman về các biện pháp phối hợp khẩn cấp. Chuyến thăm được xem là dấu hiệu cho thấy Washington đang tìm cách tăng cường hỗ trợ Saudi Arabia, nhưng vẫn tránh can thiệp quân sự trực tiếp.

Ông Trump cũng tìm cách trấn an Riyadh khi gọi Thái tử Mohammed bin Salman là “một người bạn tốt” và nói rằng “mọi chuyện sẽ diễn ra rất tốt đẹp”. Tuy nhiên, ông không đưa ra cam kết cụ thể về hỗ trợ quân sự. Nhà Trắng cũng chưa công bố bảo đảm rõ ràng về việc Mỹ sẽ bảo vệ cơ sở hạ tầng năng lượng hoặc các tuyến vận tải biển của Saudi Arabia.

Nếu như Mỹ tránh can thiệp trực tiếp, Israel - quốc gia từng có tàu thuyền và lãnh thổ bị Houthi nhắm mục tiêu - đã đề nghị can thiệp vào Yemen để hỗ trợ Saudi Arabia.

Ông Simon Mabon, giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Lancaster, cho rằng sự tham gia của Israel nhiều khả năng chỉ ở mức hạn chế. “Trong bối cảnh các cuộc bầu cử tại Israel đang đến gần, việc can thiệp sẽ gây ra nhiều xáo trộn. Xét đến tình hình tại Gaza, Lebanon, Syria và Bờ Tây, cũng như những lo ngại liên quan đến Iran, can thiệp vào Yemen có thể là một bước đi quá sức đối với Israel”.

Một số chuyên gia cũng nhận định Saudi Arabia có thể lo ngại việc bị nhìn nhận là phụ thuộc vào hỗ trợ quân sự của Israel. Khi xung đột tại Gaza tiếp diễn, điều này có thể tác động đến vị thế của Riyadh trong thế giới Arab và Hồi giáo.

Riyadh tìm kiếm các đối tác an ninh khác

Sự do dự của Washington trong việc hành động có thể làm gia tăng lo ngại tại Saudi Arabia về cam kết an ninh lâu dài của Mỹ. “Đây là một trường hợp nữa cho thấy Mỹ không hoàn thành vai trò là bên bảo đảm an ninh. Những sự việc như vậy sẽ tích tụ và làm gia tăng hoài nghi tại Saudi Arabia về khả năng nước này có thể dựa vào Mỹ”, ông Mabon nhận định.

Saudi Arabia bắt đầu đa dạng hóa các mối quan hệ an ninh sau các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của nước này trong năm 2018 và 2019, qua đó làm dấy lên những tranh luận về mức độ cam kết của Mỹ đối với an ninh của Riyadh.

Tháng 9/2025, Saudi Arabia ký một thỏa thuận phòng thủ chung với Pakistan, theo đó một cuộc tấn công nhằm vào một trong hai nước sẽ được coi là cuộc tấn công nhằm vào cả hai.

Riyadh tiếp tục mở rộng mạng lưới hợp tác an ninh vào tháng trước khi ký Hiệp định Phòng thủ Chung Mecca với Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ. Theo thỏa thuận, một cuộc tấn công vũ trang nhằm vào bất kỳ nước nào trong ba nước sẽ được coi là cuộc tấn công nhằm vào tất cả các bên.

Ông Mabon cho rằng, cuộc khủng hoảng mới nhất khó có khả năng dẫn đến việc Riyadh cắt đứt hoàn toàn quan hệ với Washington, nhưng có thể thúc đẩy nhanh hơn nỗ lực của Saudi Arabia trong việc xây dựng quan hệ với các đối tác khác.

“Chúng ta đang chứng kiến sự đa dạng hóa trong các cam kết an ninh. Phía Saudi Arabia bắt đầu nhận thấy rằng họ không thể lúc nào cũng dựa vào Mỹ, và đó là một trong những lý do dẫn đến các thỏa thuận với Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan”, ông Mabon lưu ý.

Vì sao Mỹ muốn tránh can thiệp?

Mỹ hiện đang phải đối phó với một cuộc xung đột kéo dài và tiêu tốn nhiều nguồn lực với Iran, bên hậu thuẫn chính của Houthi trong khu vực. Ông Trump từng cho rằng, tình hình Iran sẽ được giải quyết trong vài ngày. Tuy nhiên, hơn 6 tháng sau, xung đột vẫn chưa kết thúc, giá dầu tăng cao và chính quyền chưa đưa ra lộ trình rõ ràng cho việc chấm dứt giao tranh.

Việc mở thêm một mặt trận tại Yemen có nguy cơ lặp lại kịch bản trên trong thời điểm nhạy cảm đối với đảng Cộng hòa của ông Trump. Một chiến dịch quân sự mới tại Yemen có thể làm gia tăng sức ép đối với các cuộc đua sít sao tại Hạ viện và Thượng viện, trong bối cảnh ông Trump từng xây dựng chiến dịch tranh cử tổng thống dựa trên cam kết hạn chế sự can dự của Mỹ vào các “cuộc chiến không hồi kết”.

Một cuộc thăm dò của Reuters/Ipsos công bố tháng 8 cho thấy 31% người Mỹ được hỏi ủng hộ hành động quân sự của Mỹ nhằm vào Iran, giảm so với mức 37% trong tháng 3. Trong khi đó, 83% dự đoán cuộc xung đột sẽ tiếp diễn.

“Cuộc bầu cử vào tháng 11 có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Đảng Cộng hòa sẽ lo ngại về tất cả những điều này. Việc mở một mặt trận mới trong một cuộc xung đột có nguy cơ trở thành một ‘cuộc chiến không hồi kết’ khác có thể vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ công chúng”, ông Mabon nói.

Bên cạnh những yếu tố chính trị, cũng xuất hiện những câu hỏi về việc Mỹ có đủ nguồn lực quân sự để duy trì thêm một chiến dịch khác hay không. Tháng 7, một số báo cáo cho biết dự trữ một số loại đạn dược thiết yếu, đặc biệt là tên lửa tầm xa và tên lửa đánh chặn Patriot, đang ở mức thấp.

Một báo cáo do cơ quan giám sát thuộc Lầu Năm Góc công bố trong tuần này cho biết chi phí cho 4 tháng đầu tiên của cuộc chiến lên tới 33 tỷ USD, trong đó 22 tỷ USD được chi cho số đạn dược đã sử dụng. Báo cáo cũng cho biết hàng chục máy bay đã bị phá hủy hoặc hư hại, hàng trăm tòa nhà và công trình bị tấn công, trong khi các cuộc tấn công của Iran gây thiệt hại ước tính 184 triệu USD đối với các cơ sở ngoại giao của Mỹ.

Trong bối cảnh Mỹ vốn đã chịu sức ép từ cuộc xung đột với Iran, Washington có thể đang phải cân nhắc những rủi ro quân sự, kinh tế và chính trị nếu tiếp tục can dự vào một cuộc xung đột khác tại Trung Đông.

“Tôi không thấy có bất kỳ chiến lược tổng thể nào đang được triển khai ở đây. Không có lối thoát rõ ràng cho vấn đề Iran, và tôi cho rằng Yemen cũng không có một lối thoát dễ dàng”, ông Mabon lưu ý.

Lý do Houthi dồn sức đánh 2 “yết hầu” chiến lược của Yemen

VOV.VN - Đà tiến của Houthi tại Marib và Taiz không chỉ tác động đến cục diện Yemen mà còn có thể ảnh hưởng các tuyến dầu khí và hàng hải chiến lược trong khu vực.