Lý do Houthi dồn sức đánh 2 “yết hầu” chiến lược của Yemen

Các lực lượng chính phủ Yemen đã không kích lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn, trong nỗ lực đẩy lùi đà tiến công của lực lượng này sau khi Houthi giành quyền kiểm soát một số vị trí do chính phủ nắm giữ trong tuần qua.

Trọng tâm giao tranh hiện chuyển sang Marib, thành trì cuối cùng của chính phủ Yemen ở miền bắc và cũng là một trung tâm dầu khí quan trọng. Các nhà phân tích nhận định nếu Houthi kiểm soát được Marib, cục diện cuộc chiến có thể thay đổi đáng kể theo hướng có lợi cho lực lượng này.

Giao tranh cũng diễn ra ác liệt ở phía tây Taiz, thuộc khu vực duyên hải phía tây. Tại đây, các lực lượng chính phủ, với sự hỗ trợ của Saudi Arabia, đang phản công sau khi để mất một số vị trí vào tuần trước. Video do quân đội Yemen công bố hôm 14/9 được cho là ghi lại cảnh các vị trí và phương tiện của Houthi bị không kích tại khu vực này.

Giao tranh đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến người dân Yemen. Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) cho biết hơn 85.000 người đã phải rời bỏ nhà cửa kể từ đầu tháng 9. Hơn 2.000 người trong số này đã di chuyển tới các khu vực ven biển phía bắc Djibouti.

Vai trò quan trọng của Marib

Marib là thành trì cuối cùng của các lực lượng chống Houthi ở miền bắc Yemen. Nếu Houthi mở rộng quyền kiểm soát tại đây, lực lượng này có thể gây sức ép lớn hơn đối với sự hiện diện của chính phủ và làm suy yếu vị thế của chính quyền tại miền bắc.

Marib cũng là một trong những vùng tập trung dầu khí quan trọng nhất của Yemen. Khu vực này có nhiều cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng, cùng nguồn thu có thể đóng vai trò đáng kể đối với cục diện xung đột. “Kiểm soát các nguồn tài nguyên dầu khí tại Marib đã là mục tiêu của Houthi trong hơn một thập kỷ qua. Nếu không chịu thất bại nặng nề tại Marib, họ sẽ tiếp tục chiến đấu để đạt được mục tiêu đó”, ông Saddam al-Huraibi, một nhà bình luận chính trị Yemen nhận định. Theo ông al-Huraibi, nếu kiểm soát được Marib, Houthi có thể giành thêm lợi thế trong các cuộc đàm phán về một thỏa thuận hòa giải trong tương lai.

Ông Adam Baron, chuyên gia thuộc Chương trình An ninh Tương lai của tổ chức tư vấn New America, cho rằng kịch bản Houthi kiểm soát Marib sẽ là một “bước ngoặt quan trọng” đối với tình hình nội bộ Yemen. Song ông lưu ý, Houthi sẽ phải đối mặt với một cuộc chiến khó khăn vì lực lượng chính phủ coi Marib là địa bàn có ý nghĩa sống còn. Theo ông, việc để mất khu vực này sẽ là “một thất bại nặng nề” đối với lực lượng chính phủ Yemen được quốc tế công nhận.

Marib còn có vị trí địa lý quan trọng khi nằm trên tuyến đường kết nối miền bắc Yemen với tỉnh Shabwa ở phía nam, nơi giáp Vịnh Aden và Biển Arab, cũng như tỉnh al-Mahra. Nabil Hetari - nhà hoạt động nhân quyền Yemen cho rằng, nếu chiếm được Marib thì Houthi có thể sử dụng đây làm bàn đạp để giành thêm lợi thế về quân sự.

Marib còn có vai trò quan trọng về mặt nhân đạo. Trong nhiều năm, thành phố này đã tiếp nhận người dân phải rời bỏ nhà cửa tại các khu vực Houthi kiểm soát kể từ khi lực lượng này chiếm thủ đô Sanaa vào năm 2014. Theo số liệu của IOM năm 2023, tại Yemen có gần 2,8 triệu người phải di dời trong nước. Hơn một nửa trong số đó, tương đương 58%, tập trung tại Marib. “Tất cả các bên tham gia cuộc chiến đều coi Marib là yếu tố có thể định đoạt cách thức họ rút khỏi cuộc xung đột này”, ông Hetari nhận định.

Ý nghĩa chiến lược của Taiz

Tầm quan trọng chiến lược của Taiz trước hết nằm ở vị trí địa lý. Tỉnh này được xem như cầu nối giữa khu vực phía bắc do lực lượng Houthi kiểm soát, các khu vực phía nam do chính phủ kiểm soát và vùng duyên hải Biển Đỏ.

Do đó, bên nào kiểm soát Taiz, bên đó sẽ có lợi thế đáng kể trong việc duy trì các tuyến vận chuyển vũ khí, hàng tiếp tế giữa khu vực nội địa và thành phố cảng Aden ở miền nam Yemen. Taiz cũng có ý nghĩa chính trị và biểu tượng lớn. Là một trong những trung tâm dân cư quan trọng của Yemen, thành phố này trở thành một trong những điểm kháng cự chính chống lực lượng Houthi sau khi lực lượng này kiểm soát Sanaa năm 2014.

Ở phía tây, tỉnh Taiz có đường bờ biển kéo dài về phía Mocha, thị trấn lịch sử mà lực lượng Houthi được cho là đã kiểm soát vào tuần trước, và hướng tới eo biển Bab al-Mandeb, một trong những điểm nút hàng hải quan trọng nối Biển Đỏ với Vịnh Aden.

Bab al-Mandeb là một trong những tuyến hàng hải quan trọng của thế giới. Eo biển này rộng khoảng 20 km, nằm giữa Yemen và Djibouti, giữ vai trò kết nối tuyến hàng hải giữa châu Âu và châu Á.

Trước khi giao tranh tái diễn, khoảng 12% khối lượng thương mại toàn cầu được vận chuyển qua khu vực này. Trong những ngày gần đây, lực lượng Houthi đã kiểm soát phần lớn khu vực bờ biển Biển Đỏ của Yemen, trong đó có đảo Mayyun (Perim), nằm ngay tại cửa ngõ eo biển Bab al-Mandeb.

“Lực lượng Houthi đang tìm cách tiến gần hơn đến tuyến đường thủy huyết mạch này để tạo sức ép đối với hoạt động hàng hải. Động thái này nhằm duy trì ảnh hưởng của Iran đối với các eo biển Hormuz và Bab al-Mandeb, đồng thời tạo đòn bẩy gây sức ép lên các cường quốc trong khu vực và quốc tế”, ông Fuad Mussed - nhà phân tích kiêm tác giả người Yemen, nhận định. Theo ông Mussed, đây là một chiến lược mà Iran đã theo đuổi trong nhiều năm. Diễn biến này đặc biệt đáng chú ý đối với Saudi Arabia quốc gia sử dụng tuyến đường qua Biển Đỏ để vận chuyển dầu ra thị trường quốc tế, qua đó giảm mức độ phụ thuộc vào eo biển Hormuz.

Houthi tấn công Saudi Arabia, nguy cơ khủng hoảng dầu gia tăng

VOV.VN - Lực lượng Houthi tại Yemen ngày 15/9 tuyên bố tiến hành cuộc tấn công mới nhằm vào Saudi Arabia, trong khi các nước Arab vùng Vịnh hoãn cuộc đàm phán dự kiến với Iran, làm gia tăng lo ngại xung đột tại Trung Đông có thể lan rộng và đe dọa nguồn cung dầu mỏ toàn cầu.