Thái Lan, Campuchia thúc đẩy hòa giải UNCLOS về ranh giới và năng lượng biển

Thái Lan và Campuchia đã thống nhất gia hạn thời hạn chọn Chủ tịch Ủy ban Hòa giải đến ngày 14/8, thay vì hạn chót ban đầu 19/7. Quyết định này được đưa ra theo đề xuất chung của bốn hòa giải viên đã được chỉ định, nhằm có thêm thời gian lựa chọn một nhân vật trung lập, có uy tín quốc tế và am hiểu quan hệ song phương để đảm nhận vị trí Chủ tịch.

Đội ngũ hòa giải viên do hai nước chỉ định đều là những chuyên gia hàng đầu về luật biển quốc tế. Phía Thái Lan cử hai cựu Chánh án Tòa án Quốc tế về Luật Biển Rüdiger Wolfrum (Đức) và Albert J. Hoffmann (Nam Phi), do Phó Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Sihasak Phuangketkeow dẫn đầu. Campuchia chọn nhà ngoại giao Peter Taksøe-Jensen (Đan Mạch) và Giáo sư Jean-Marc Thouvenin (Pháp), dưới sự đại diện của Phó Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Prak Sokhonn.

Dù đã thống nhất hợp tác trong khuôn khổ UNCLOS, Thái Lan và Campuchia vẫn giữ cách tiếp cận khác nhau về trọng tâm của tiến trình hòa giải đối với vùng biển chồng lấn rộng khoảng 26.000-27.000 km² tại Vịnh Thái Lan, khu vực được ước tính có trữ lượng khí tự nhiên từ 11.000-12.000 tỷ foot khối cùng dầu mỏ, tổng giá trị tiềm năng khoảng 300 tỷ USD. Thái Lan ưu tiên phân định ranh giới trước khi bàn tới khai thác chung, trong khi Campuchia muốn tiến hành song song để sớm thu hút đầu tư năng lượng trong bối cảnh sức ép về an ninh năng lượng và biến động tại khu vực Eo biển Hormuz.

Theo quy định của UNCLOS, cơ chế hòa giải mang tính tư vấn, không có giá trị pháp lý bắt buộc. Sau khi được thành lập đầy đủ, Ủy ban sẽ làm việc trong khoảng 12 tháng để nghiên cứu, tham vấn và đưa ra các khuyến nghị mang tính trung lập, làm cơ sở để hai chính phủ tiếp tục đàm phán đi đến thỏa thuận cuối cùng. Việc hai bên chủ động thống nhất gia hạn thời gian chọn Chủ tịch Ủy ban Hòa giải cho thấy tinh thần hợp tác và sự chuẩn bị cẩn trọng của cả Thái Lan và Campuchia trong tiến trình này.

Bộ Ngoại giao và Hợp tác Quốc tế Campuchia (MFAIC) cũng đã ra thông cáo khẳng định tiến trình hòa giải theo Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) nhằm giải quyết tranh chấp biển với Thái Lan vẫn bám sát kế hoạch, dẫu việc bổ nhiệm Chủ tịch Ủy ban hòa giải cần thêm thời gian.

Trong thông cáo phát đi ngày 19/7, Bộ Ngoại giao Campuchia cho biết nhóm 4 hòa giải viên độc lập đã đề nghị gia hạn thời gian để cân nhắc kỹ lưỡng nhân sự cho vị trí Chủ tịch Ủy ban hòa giải. Cả Campuchia và Thái Lan đều đã đồng thuận với đề xuất này.

Bộ Ngoại giao Campuchia nhấn mạnh rằng, khoảng thời gian chậm trễ trên là rất ngắn và hoàn toàn không làm ảnh hưởng đến lịch trình hay các thủ tục đã được quy định trong khuôn khổ UNCLOS.

Theo Bộ Ngoại giao Campuchia, thời gian xin gia hạn này hoàn toàn hợp lý và tương xứng với tầm quan trọng của việc lựa chọn người đứng đầu ủy ban cũng như toàn bộ tiến trình hòa giải. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao đánh giá, đây là minh chứng cho tinh thần làm việc cẩn trọng, chuyên nghiệp của các hòa giải viên, chứ không phải là rào cản đối với tiến trình.

Bộ Ngoại giao tái khẳng định cam kết kiên định của Campuchia trong việc giải quyết các bất đồng trên biển với Thái Lan thông qua các biện pháp hòa bình và tuân thủ luật pháp quốc tế: "Campuchia mong đợi việc thúc đẩy tiến trình hòa bình này để giải quyết các bất đồng về ranh giới trên biển với Thái Lan dựa vào nền tảng của luật pháp quốc tế".

Trước đó, Campuchia đã khởi xướng thủ tục hòa giải bắt buộc theo Phụ lục V của UNCLOS, sau khi Thái Lan đơn phương chấm dứt hiệu lực Biên bản ghi nhớ năm 2001 (MOU 2001) - khung pháp lý cho các cuộc đàm phán vùng biển chồng lấn. Khu vực tranh chấp tại Vịnh Thái Lan được giới chuyên gia đánh giá sở hữu tiềm năng rất lớn về tài nguyên dầu mỏ và khí đốt tự nhiên.

"Đây là trường hợp thứ hai trong lịch sử của UNCLOS, và Campuchia kỳ vọng mạnh mẽ rằng tiến trình này sẽ một lần nữa khẳng định giá trị thực tiễn của luật pháp quốc tế, cũng như tinh thần giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình. Việc áp dụng cơ chế hòa giải bắt buộc này không nhằm leo thang căng thẳng, mà trái lại, là nỗ lực giải quyết bất đồng thông qua các cuộc thương lượng giữa các quốc gia dưới sự hỗ trợ điều phối từ các chuyên gia hòa giải quốc tế", ông Chan Ratana, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Campuchia chia sẻ.

Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN 59 với nhiều hồ sơ "làm nóng" khu vực

VOV.VN - Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59 và các hội nghị liên quan khai mạc vào ngày mai (21/7) tại Manila, Philippines. Đây là sự kiện quan trọng chuẩn bị cho Hội nghị cấp cao ASEAN vào cuối năm 2026 với việc tìm kiếm những giải pháp giải quyết các thách thức đối với khu vực.