Trung Quốc và 3 lần đăng cai Hội nghị cấp cao APEC

Năm 2026, Trung Quốc lần thứ 3 đảm nhiệm vai trò chủ nhà Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC). Cho đến thời điểm này, Năm APEC 2026 của Trung Quốc đã đi được hơn một nửa chặng đường, ghi dấu ấn bằng hàng loạt sự kiện sôi động từ đầu năm đến nay. 

Bối cảnh 3 lần tổ chức APEC của Trung Quốc

Trong 25 năm qua, Trung Quốc đã 3 lần đăng cai tổ chức Hội nghị cấp cao APEC. Từ năm 2001 - 2026, thế giới đã chứng kiến những thay đổi sâu sắc của quá trình toàn cầu hóa, sự tái cấu trúc các chuỗi giá trị toàn cầu và sự phát triển của các cơ chế hợp tác khu vực, thể chế thương mại đa phương cũng liên tục trải qua những điều chỉnh trước các thách thức và biến đổi.

Trong khoảng thời gian này, từ góc độ của Trung Quốc, nước này đã từng bước chuyển mình từ mở rộng khả năng tiếp cận thị trường và thu hút các yếu tố sản xuất toàn cầu, sang giai đoạn mới đưa ra các sáng kiến hợp tác và cơ chế kết nối khu vực. Tư duy mở cửa cũng dịch chuyển từ thích ứng với các quy tắc đã có sang chủ động tham gia định hình các quy tắc mới.

Năm 2001, Hội nghị các nhà lãnh đạo APEC lần thứ 9 tại Thượng Hải có chủ đề “Đương đầu với thách thức mới trong thế kỷ mới: đạt được thịnh vượng chung thông qua sự tham gia và hợp tác”. Vào thời điểm đó, dư chấn của cuộc khủng hoảng tài chính châu Á vẫn còn hiện hữu, vụ tấn công khủng bố ngày 11/9 đã làm lung lay niềm tin toàn cầu, chủ nghĩa bảo hộ thương mại có xu hướng trỗi dậy, việc khởi động vòng đàm phán đa phương mới trong khuôn khổ Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) cũng gặp nhiều khó khăn.

Tại hội nghị này, các nhà lãnh đạo APEC đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc mở cửa thị trường, thúc đẩy tự do hóa thương mại và quyết tâm ứng phó với xu hướng suy giảm kinh tế cũng như chủ nghĩa bảo hộ thương mại trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Các nhà lãnh đạo APEC cũng ra Tuyên bố về chống khủng bố và cam kết tăng cường hợp tác chống khủng bố. Đây là lần đầu tiên hội nghị cấp cao APEC đưa ra tuyên bố đề cập đến các vấn đề phi kinh tế, báo hiệu tổ chức này bắt đầu mở rộng tầm nhìn vượt ra ngoài phạm vi hợp tác kinh tế để giải quyết các thách thức an ninh phi truyền thống đang ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế của khu vực.

Chủ đề của Hội nghị các nhà lãnh đạo APEC lần thứ 22 tại Bắc Kinh năm 2014 là “Định hình tương lai thông qua quan hệ đối tác châu Á - Thái Bình Dương”. Nếu như lần đăng cai đầu tiên cách thời điểm Trung Quốc gia nhập WTO gần 2 tháng, thì lúc này Bắc Kinh đã trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới và hội nhập sâu rộng vào chuỗi cung ứng và công nghiệp khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Kết quả chính của hội nghị tại Bắc Kinh không chỉ dừng lại ở việc tự do hóa và tạo thuận lợi cho thương mại và đầu tư, mà còn cam kết thực hiện một bước cụ thể hướng tới hội nhập kinh tế khu vực sâu rộng hơn, bằng cách thông qua một lộ trình để biến tầm nhìn về Khu vực thương mại tự do châu Á - Thái Bình Dương (FTAAP) thành hiện thực. Đây là lần đầu tiên kể từ khi khái niệm FTAAP được đưa ra, các bên xác định rõ đây là một hiệp định toàn diện và chất lượng cao, đồng thời vạch ra lộ trình triển khai, nhằm đạt được các mục tiêu về mối liên kết tốt hơn trong khu vực vào năm 2025.

Diễn ra trong bối cảnh khu vực châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục giữ vai trò là động lực chính của tăng trưởng kinh tế toàn cầu, nhưng đối mặt với không ít thách thức từ xu hướng chững lại của kinh tế thế giới và những tác động từ sự dịch chuyển chuỗi cung ứng, APEC 2026 có chủ đề “Xây dựng Cộng đồng châu Á - Thái Bình Dương cùng thịnh vượng”.

Phát biểu tại lễ bàn giao vị trí đăng cai Hội nghị APEC ở Hàn Quốc cuối năm 2025, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình từng nhấn mạnh, với tư cách là cơ chế quan trọng nhất về hợp tác kinh tế ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương, APEC đã có những đóng góp quan trọng cho sự tăng trưởng và thịnh vượng của khu vực. Xây dựng cộng đồng châu Á - Thái Bình Dương sẽ mang lại sự tiến bộ và thịnh vượng lâu dài cho khu vực.

Giờ đây, khi đã có những bước tiến đáng kể về khoa học công nghệ, Trung Quốc muốn nắm bắt cơ hội tổ chức hội nghị lần này để tập hợp các bên cho mục tiêu xây dựng một cộng đồng châu Á - Thái Bình Dương tăng trưởng và thịnh vượng, tăng cường hợp tác thực tiễn trong các vấn đề ưu tiên như kết nối, kinh tế số và trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo thêm sức sống và động lực cho sự phát triển chung, đồng thời mang lại nhiều lợi ích hơn cho người dân trong khu vực.

Cách Trung Quốc lựa chọn chủ đề, địa điểm đăng cai và công tác hậu cần

Chủ đề của 3 lần hội nghị APEC ở Trung Quốc được đưa ra dựa trên tình hình quốc tế cũng như vị thế và vai trò của nước này trong nền kinh tế toàn cầu tại từng thời điểm khác nhau.

Sự thay đổi này, theo các chuyên gia Trung Quốc, đã cho thấy bước chuyển của nước chủ nhà, từ kết nối với hệ thống kinh tế toàn cầu, đến chung tay xây dựng các khuôn khổ hợp tác khu vực và tìm kiếm lộ trình hướng tới một cộng đồng châu Á - Thái Bình Dương với tinh thần cởi mở và đổi mới.

Việc chọn các địa điểm tổ chức Hội nghị cấp cao APEC, cũng cho thấy 3 bước chuyển trong chiến lược mở cửa cũng như vai trò của Trung Quốc, từ “mở cửa hội nhập” tại hội nghị Thượng Hải năm 2001 sang “hợp tác cùng xây dựng” trong APEC Bắc Kinh năm 2014 và “dẫn dắt đổi mới sáng tạo” tại hội nghị Thâm Quyến 2026. Các địa điểm này lần lượt tượng trưng cho trung tâm thương mại của vùng Đồng bằng sông Dương Tử, vai trò điều phối chính trị của khu vực Bắc Kinh - Thiên Tân - Hà Bắc và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo khoa học - công nghệ của Khu vực Vịnh Lớn.

Công tác hậu cần, đảm bảo an ninh cũng có nhiều cải tiến phù hợp với từng thời điểm. Năm 2001, Thượng Hải đã thiết lập hệ thống đảm bảo an ninh đa chiều gồm 6 lớp, kết hợp cả trên biển, đất liền và trên không, đồng thời sử dụng hệ thống nhận diện bằng thẻ IC công nghệ cao để quản lý nhân sự một cách chính xác. Đến năm 2014, Bắc Kinh tiếp tục hoàn thiện công tác hậu cần nhằm đảm bảo hội nghị diễn ra suôn sẻ. Bên cạnh việc phân luồng giao thông, siết chặt kiểm soát an ninh và quản lý trật tự xã hội, Bắc Kinh còn cho người dân nghỉ lễ 1 tuần trong thời gian diễn ra hội nghị.

Với APEC 2026, do hội nghị diễn ra trong cả năm và tổ chức ở nhiều thành phố tại Trung Quốc, nên mỗi địa phương đã lập các kế hoạch riêng, như thành lập các tổ công tác hoạt động 24/7 để giải quyết nhu cầu cụ thể của từng đoàn tham dự hội nghị, thành lập đội ngũ liên lạc viên quy tụ các nhân sự giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực đối ngoại từ khắp các tỉnh thành, tổ chức nhiều đợt tập huấn chuyên môn và diễn tập thực tế để thấm nhuần tinh thần trong từng khâu và đến từng cá nhân, cũng như chuẩn hóa quy trình phục vụ tại các thành phố diễn ra sự kiện.

Vì sao năm 2026 Trung Quốc chọn Thâm Quyến

Phát biểu khi tiếp nhận vai trò chủ nhà của Hội nghị APEC 2026, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình từng đặc biệt nhấn mạnh việc nước này sẽ thúc đẩy mạnh mẽ hợp tác trong các lĩnh vực AI và kinh tế số.

Ông cũng ca ngợi Thâm Quyến đã chuyển mình từ “một làng chài lạc hậu” thành “một đô thị quốc tế hiện đại” chỉ trong vài thập kỷ. Thâm Quyến hiện là 1 trong 9 thành phố ở tỉnh Quảng Đông tạo nên Khu vực Vịnh Lớn Quảng Đông - Hong Kong - Macau và là một cực tăng trưởng của kinh tế thế giới thuộc khu vực này.

Ở Trung Quốc, Thâm Quyến giờ được mệnh danh là “thành phố của tương lai” và là một siêu đô thị mà nước này hy vọng sẽ trở thành trung tâm kinh tế và đổi mới sáng tạo đẳng cấp thế giới.

Đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D) của thành phố này đã đạt mức 6,67%, cao nhất trong số các thành phố tại Trung Quốc, trong khi giá trị gia tăng của các ngành công nghiệp chiến lược mới nổi chiếm tới 43% GDP.

Trong hơn 4 thập kỷ qua, Thâm Quyến đã trải qua quá trình chuyển mình ngoạn mục, từ một trung tâm gia công và sản xuất thành một đế chế công nghệ. Do vậy, việc lựa chọn Thâm Quyến, nơi được mệnh danh là “Thung lũng Silicon” của Trung Quốc, làm địa điểm tổ chức APEC càng nhấn mạnh thêm trọng tâm công nghệ và đổi mới sáng tạo của hội nghị năm nay.

Bên cạnh đó, do nằm ở vị trí sát gần Đông Nam Á, Thâm Quyến còn đóng vai trò là cửa ngõ tiên phong cho hợp tác Trung Quốc - ASEAN, đồng thời là cầu nối tự nhiên giữa APEC và ASEAN - khu vực trụ cột của hợp tác châu Á - Thái Bình Dương.

Trung Quốc đặt kỳ vọng gì vào lần thứ 3 đăng cai tổ chức APEC

Cùng với sự thay đổi về sức mạnh, vai trò và vị thế qua 3 lần đăng cai Hội nghị cấp cao APEC, Trung Quốc đang chuyển dần từ hội nhập và học hỏi, sang đóng góp và định hình, đến đổi mới và dẫn dắt. Cũng qua 3 kỳ hội nghị, thế giới đã được chứng kiến quá trình mở cửa, hợp tác và đổi mới sáng tạo của Trung Quốc.

Thâm Quyến đại diện cho sự chuyển mình trong mô hình phát triển của nước này. Với những thay đổi đầy ngoạn mục của thành phố này, Trung Quốc muốn thông qua Hội nghị cấp cao APEC một lần nữa khẳng định vai trò như một nhân tố chủ chốt và dẫn dắt trong chuỗi công nghiệp toàn cầu.

Giờ đây, Thâm Quyến không còn là “công xưởng thế giới”, mà đã trở thành đại diện cho một cường quốc hiện đại với hệ thống công nghiệp hoàn chỉnh, thị trường tiêu dùng khổng lồ và năng lực đổi mới sáng tạo mạnh mẽ.

Do vậy, APEC 2026 sẽ là cơ hội để Bắc Kinh quảng bá “giải pháp Trung Quốc” và đưa ra những sáng kiến dẫn dắt sự phục hồi kinh tế và phát triển dựa trên đổi mới sáng tạo tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương cũng như trên toàn cầu.

APEC thông qua “Tuyên bố Thành Đô” về chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo

VOV.VN - Hội nghị Bộ trưởng APEC 2026 về Chuyển đổi số và Trí tuệ nhân tạo khai mạc tại Thành Đô (Trung Quốc) ngày 23/7 đã thông qua Tuyên bố Thành Đô, đặt nền tảng thúc đẩy hợp tác khu vực về chuyển đổi số và AI trong thời gian tới.