F-16G có thể trở thành trụ cột mới của Không quân Mỹ?

Không quân Mỹ đang xem xét nối lại chương trình mua sắm F-16 trong năm tài khóa 2027, qua đó chấm dứt quãng thời gian 22 năm không đặt mua mới loại tiêm kích này. Trước đây, Washington từng kỳ vọng F-35A sẽ từng bước thay thế F-16 - mẫu tiêm kích có nguồn gốc từ thời Chiến tranh Lạnh.

Biến thể mới được đề xuất mang tên F-16G, phát triển trên cơ sở F-16 Block 70 mới nhất nhưng bổ sung một loạt hệ thống nhằm tăng đáng kể tầm hoạt động, khả năng bao quát của cảm biến và mức độ linh hoạt trong thực hiện nhiệm vụ so với các phiên bản F-16C/D trước đây.

Các hệ thống bổ sung sẽ giúp F-16G kéo dài thời gian hoạt động và có thể đảm nhiệm nhiều loại nhiệm vụ hơn cả những biến thể F-16 đang phục vụ trong Không quân Mỹ lẫn F-16 Block 70 hiện nay.

Radar mới và khả năng phát hiện mục tiêu

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất nằm ở hệ thống radar. F-16G nhiều khả năng sẽ được trang bị radar mới, trong đó một số công nghệ có thể được phát triển từ AN/APG-85, radar thế hệ mới dành cho các tiêm kích tàng hình F-35 thuộc cấu hình Block 4. Việc ứng dụng các công nghệ này có thể giúp tối ưu hơn sự cân bằng giữa công suất phát, mức tiêu thụ điện và hiệu suất hoạt động của radar, từ đó nâng cao đáng kể năng lực phát hiện và theo dõi mục tiêu.

Hiện F-16 Block 70/72 được trang bị radar quét mảng pha điện tử chủ động AN/APG-83, loại radar AESA thứ hai được tích hợp trên F-16. Trước đó, AN/APG-80 từng được phát triển cho dòng F-16E/F Block 60 dành cho Không quân Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Lockheed Martin cho biết AN/APG-83 sở hữu “năng lực radar của tiêm kích thế hệ thứ 5”, có một số thành phần phần cứng và phần mềm tương đồng với với radar AN/APG-81 của F-35. Tuy nhiên, một radar mới ứng dụng công nghệ từ AN/APG-85 sẽ là bước nâng cấp đáng kể về năng lực cảm biến.

Ngoài radar, F-16G còn có thể được trang bị hệ thống tìm kiếm và theo dõi hồng ngoại (IRST). Thiết bị này giúp máy bay phát hiện mục tiêu trên không mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào radar.

Cảm biến hồng ngoại có khả năng thụ động phát hiện tín hiệu nhiệt từ máy bay đối phương, cho phép tiêm kích tìm kiếm mục tiêu mà không nhất thiết phải phát sóng radar và qua đó giảm nguy cơ để lộ vị trí. Khả năng này ngày càng quan trọng trong môi trường tác chiến điện tử cao và các tên lửa không đối không tầm xa có khả năng tấn công từ khoảng cách lớn.

Tăng tầm hoạt động và tải trọng vũ khí

Điểm khác biệt của F-16G so với phần lớn biến thể F-16 hiện nay của Mỹ là sử dụng thùng nhiên liệu phụ áp thân. Khác với các thùng dầu phụ thông thường treo dưới cánh, thùng nhiên liệu áp thân được bố trí sát thân máy bay, không chiếm các giá treo vốn có thể dành cho vũ khí. Nhờ đó, máy bay vừa có thể mang thêm nhiên liệu, vừa duy trì tải trọng vũ khí lớn hơn.

Giải pháp này giúp mở rộng bán kính chiến đấu của F-16G - yếu tố ngày càng có ý nghĩa khi các hệ thống phòng không hiện đại cũng như tên lửa không đối không có thể tấn công mục tiêu từ khoảng cách xa hơn trước.

Việc trang bị thùng nhiên liệu phụ 600 gallon ở dưới cánh cũng sẽ giúp tăng thêm thời gian hoạt động cho F-16G. Điều này đặc biệt có giá trị đối với các chiến dịch tại khu vực Thái Bình Dương, nơi khoảng cách giữa các căn cứ và khu vực hoạt động rất lớn.

Hệ thống tác chiến điện tử

F-16G cũng có thể hưởng lợi từ các chương trình hiện đại hóa tác chiến điện tử đang được phát triển cho toàn bộ đội F-16 của Mỹ, trong đó đáng chú ý là hệ thống tác chiến điện tử tích hợp (IVEWS) AN/ALQ-257 do Northrop Grumman phát triển. Hệ thống này được thiết kế để cung cấp năng lực cảnh báo radar, gây nhiễu chủ động cũng như phát hiện, nhận dạng và xác định vị trí các nguồn đe dọa.

Theo Northrop Grumman, IVEWS đã trải qua hơn 550 giờ thử nghiệm trong khoảng 300 chuyến bay. Nếu được tích hợp trên F-16G, các hệ thống tác chiến điện tử như IVEWS có thể giúp máy bay hoạt động trong môi trường phòng không phức tạp hơn nhiều so với điều kiện mà F-16 ban đầu được thiết kế để đối phó.

Đây cũng được xem là một trong những biện pháp giúp bù đắp phần nào hạn chế lớn của F-16: không có khả năng tàng hình.

Những giới hạn khó khắc phục

Dù được hiện đại hóa mạnh, F-16G vẫn tồn tại những hạn chế cơ bản của thiết kế F-16 - dòng tiêm kích hạng nhẹ, một động cơ được phát triển từ thập niên 1970 nhằm giảm chi phí và tạo ra lựa chọn có giá thành thấp hơn so với tiêm kích chiếm ưu thế trên không F-15.

Một trong những hạn chế đáng kể là kích thước phần mũi máy bay, khiến F-16 chỉ có thể mang radar có khẩu độ tương đối nhỏ. Do vậy năng lực phát hiện mục tiêu và nhận thức tình huống bị hạn chế, dù công nghệ radar đã được cải tiến đáng kể.

Khả năng mang vũ khí không lớn bằng các tiêm kích hạng nặng và việc không sở hữu thiết kế tàng hình cũng là những điểm yếu mà quá trình hiện đại hóa chỉ có thể khắc phục một phần.

Việc Không quân Mỹ cân nhắc mua F-16 trở lại có liên quan tới kế hoạch cắt giảm số lượng F-35 dự kiến mua sắm do giá mua và chi phí bảo trì F-35 cao hơn những tính toán ban đầu. Điều này khiến F-35 khó có thể thay thế toàn bộ phi đội F-16 theo tỷ lệ một đổi một.

F-16G vì vậy có thể đóng vai trò như một lựa chọn bổ sung với chi phí thấp hơn trong cơ cấu lực lượng tiêm kích Mỹ, thay vì thay thế các dòng máy bay cao cấp hơn. Xét về tổng thể năng lực, F-16G vẫn sẽ có những hạn chế so với F-15EX và F-35A mà Không quân Mỹ đang tiếp nhận.

Mỹ tiết lộ vai trò của Lực lượng Không gian trong chiến dịch tấn công Iran

VOV.VN - Chiến dịch Epic Fury nhằm vào Iran cho thấy Lực lượng Không gian Mỹ ngày càng tham gia sâu vào hoạt động tác chiến, từ gây nhiễu liên lạc vệ tinh đến định vị và cảnh báo tên lửa.