Mất vệ sinh an toàn thực phẩm: Hành trình từ lò mổ đến quầy thịt ở Quảng Ninh

Hàng ngày, người tiêu dùng lựa chọn thực phẩm bằng niềm tin rằng, thịt bày bán ngoài chợ đã được kiểm soát về nguồn gốc, thú y và an toàn thực phẩm. Nhưng phía sau 1 quầy thịt đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm có thể là một hành trình hoàn toàn khác, giết mổ tại cơ sở không phép, xả thải trực tiếp ra môi trường, vận chuyển không che chắn và không có dấu kiểm soát giết mổ. Từ cuộc kiểm tra lúc 2 giờ sáng tại phường Việt Hưng, tỉnh Quảng Ninh, phóng sự sau đây lần theo đường đi của những sản phẩm ấy.

Nằm sâu trong khu đất tại tổ 12, khu phố Hà Khẩu 2, cơ sở giết mổ lợn do bà Bùi Thị Hậu tổ chức hoạt động trên diện tích khoảng 500m2. Từ 2 - 6 giờ sáng mỗi ngày, hàng chục con lợn được đưa về giết mổ, sau đó thịt và nội tạng được vận chuyển đến chợ Ba Lan, chợ Giếng Đáy và một số điểm tiêu thụ khác. Qua kiểm tra, lực lượng chức năng không ghi nhận được hồ sơ pháp lý về đăng ký kinh doanh, điều kiện an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường. Chủ cơ sở từng xin cấp phép nhưng không được chấp thuận. Dù vậy, từ đầu năm 2024, nơi đây vẫn là điểm giết mổ thuê cho nhiều hộ kinh doanh.

Đại diện cơ sở lý giải rằng, trước khi sáp nhập, thành phố cứ hứa với các hộ kinh doanh 3 phường gồm Giếng Đáy, Hà Khẩu và Bãi Cháy sẽ có lò mổ. Nhưng vì thành phố không có quỹ đất, không làm được lò mổ cho các hộ kinh doanh nên tạm thời mượn nhà cô Hằng tổ chức lò mổ.

Theo ghi nhận, khu giết mổ, nơi pha lọc thịt, sơ chế lòng và vị trí tập kết chất thải gần như không được phân tách. Thịt, nội tạng và chất thải động vật cùng xuất hiện trong một không gian ẩm thấp. Nước thải lẫn máu và chất hữu cơ không qua xử lý mà chảy trực tiếp xuống hồ nước bên cạnh. Sau khi giết mổ, thịt và nội tạng được đưa lên xe tải, xe máy để vận chuyển đi tiêu thụ. Nhiều sản phẩm không được che chắn, không có thiết bị bảo quản phù hợp và không có dấu kiểm soát giết mổ của cơ quan thú y. Chỉ vài giờ sau, số thực phẩm này có thể xuất hiện tại các khu chợ dân sinh. Khi đã nằm trên quầy, người mua gần như không thể biết chúng đã đi qua một quy trình như thế nào.

Kết quả xét nghiệm mẫu nước thải sau đó cho thấy nhiều thông số ô nhiễm vượt quy chuẩn kỹ thuật cho phép nhiều lần. Cũng trong đêm kiểm tra, tại một cơ sở giết mổ ở phường Quang Hanh, lực lượng chức năng tiếp tục phát hiện vi phạm liên quan đến môi trường và xả thải. Khi sai phạm tương tự xuất hiện ở nhiều nơi, câu chuyện không còn là vi phạm riêng lẻ của một hộ kinh doanh. Câu hỏi đặt ra là vì sao một cơ sở không phép, hoạt động thường xuyên từ đầu năm 2024, lại có thể tồn tại trong thời gian dài. 

Ông Phạm Văn Thứ, Phó Chủ tịch UBND phường Việt Hưng, cho biết, sau khi sáp nhập, địa bàn rộng, đội ngũ cán bộ mỏng nên việc nắm bắt có lúc chưa kịp thời. Đến nay, trên địa bàn phường cũng chưa có vị trí trong quy hoạch phân khu đã được phê duyệt để làm cơ sở giết mổ tập trung.

Địa bàn rộng và thiếu cơ sở giết mổ tập trung là những khó khăn có thật. Nhưng hoạt động giết mổ diễn ra vào ban đêm, dễ phân tán vào khu dân cư và có thể chuyển địa điểm khi bị phát hiện. Nếu thiếu thông tin từ khu phố, tổ dân phố và thiếu kiểm tra đột xuất, cơ quan quản lý rất khó nắm được thực tế. 

Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Quảng Ninh có 6 cơ sở giết mổ động vật tập trung được giao về cấp xã quản lý. Trong khi đó, nhiều thú y viên và cộng tác viên thú y đã nghỉ việc theo chế độ. Toàn tỉnh hiện chỉ còn 9 kiểm soát viên làm việc tại 6 cơ sở tập trung, trong khi có hơn 600 điểm giết mổ nhỏ lẻ, phần lớn không có lực lượng thú y kiểm soát trực tiếp. 

Ông Phạm Văn Kiên, Phó Chi cục trưởng Chi cục chăn nuôi và thú y tỉnh Quảng Ninh cho rằng, cần phải có những giải pháp căn cơ. Thứ nhất là phải quy hoạch được tất cả các điểm phù hợp, đủ yêu cầu thực tiễn với nhu cầu tiêu thụ của người dân trên địa bàn tỉnh. Thứ hai phải phù hợp được với những tiêu chuẩn quy chuẩn như tiêu chuẩn 150 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về khoảng cách giữa nơi giết mổ và khu dân cư; xây dựng các cơ sở giết mổ tập trung phải đồng bộ có đầy đủ trang thiết bị cơ sở vật chất đảm bảo vệ sinh thú y để thay thế dần dần các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ.

"Nhất thiết phải có một đội ngũ cán bộ kỹ thuật có đầy đủ về trình độ chuyên mô nghiệp vụ để thực hiện nhiệm vụ kiểm soát giết mổ trên địa bàn. Đồng thời phải phối kết hợp với các cơ quan, với chính quyền địa phương và thực hiện công tác kiểm tra chuyên ngành, giám sát việc thực hiện  tại các cơ sở giết mổ và gắn liền với trách nhiệm an toàn thực phẩm đối với chủ cơ sở", ông Phạm Văn Kiên nêu ý kiến.

Sự chênh lệch giữa số cơ sở và lực lượng kiểm soát cho thấy khoảng trống rõ rệt. Vi phạm được phát hiện chủ yếu vẫn xử lý hành chính; nếu thiếu kiểm tra và tái kiểm tra, cơ sở rất dễ hoạt động trở lại. Thượng tá Trần Quang Thực, Phó Trưởng phòng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh Quảng Ninh khẳng định, phòng đã tham mưu cho UBND tỉnh trước hết phải quy hoạch lại tất cả những khu mổ tập trung và đủ điều kiện về giết mổ. Thứ hai phải đảm bảo an toàn thực phẩm. Thứ ba là đảm bảo nguồn lợn sạch, có giấy phép kiểm dịch và có nguồn gốc rõ ràng, truy xuất, đảm bảo các điều kiện sau khi thịt mổ phải ra được đến chỗ tiêu thụ, bảo quản với nhiệt độ không ảnh hưởng đến chất lượng đầu ra của thịt, đặc biệt cung cấp cho các đầu mối như bữa ăn tập thể, các mỏ và các khu du lịch.

Về phía địa phương, phường Việt Hưng cho biết, sẽ giao trách nhiệm cụ thể hơn xuống khu phố và tổ dân phố để kịp thời phát hiện các điểm sản xuất, giết mổ thực phẩm. Tuy nhiên, để việc giám sát không dừng ở báo tin, cần xác định rõ đầu mối tiếp nhận, thời hạn kiểm tra và trách nhiệm tái kiểm tra những cơ sở đã bị đình chỉ. Về lâu dài, giải pháp không thể chỉ là đóng cửa từng điểm nhỏ lẻ.

Khi nhu cầu giết mổ vẫn còn, nếu thiếu cơ sở tập trung phù hợp, hoạt động này sẽ tiếp tục dịch chuyển vào khu dân cư hoặc tồn tại dưới hình thức khó kiểm soát hơn. Vì vậy, cùng với quy hoạch, cần củng cố lực lượng thú y ở cơ sở, kiểm soát nguồn vật nuôi, điều kiện giết mổ, vận chuyển và đầu ra tiêu thụ. Bởi người tiêu dùng dù có thông thái đến đâu cũng không thể tự biết một con dấu kiểm soát đã bị bỏ qua, cũng không thể nhìn thấy hành trình của miếng thịt trước khi xuất hiện trên quầy hàng.

Niềm tin chỉ có cơ sở khi từng khâu được kiểm soát đầy đủ, vật nuôi có nguồn gốc, giết mổ tại nơi đủ điều kiện, có kiểm soát thú y, được vận chuyển và bảo quản đúng quy định. Chỉ cần một khâu bị bỏ qua, rủi ro cuối cùng vẫn có thể đi thẳng vào bữa ăn của mỗi gia đình.

Quảng Ninh: Phát hiện, thu giữ gần 2 tấn giá đỗ chứa chất cấm

VOV.VN - Công an phường Việt Hưng, tỉnh Quảng Ninh vừa kịp thời phát hiện, thu giữ gần 2 tấn giá đỗ chứa chất cấm.