“Trong một khung cảnh thanh bình của một buổi bình minh có những cánh chim bồ câu tắm mình trong nắng vàng, ta nghe văng vẳng đâu đây tiếng hò kéo lưới. Giọng hò cũng man mác trên biển bao la, lan tỏa trên một không gian như vô tận… Ôi, cảnh sống và sinh hoạt thật bình yên và hạnh phúc”. Đó là những cảm nhận gửi về chương trình ca nhạc “Theo yêu cầu thính giả” của Đài Tiếng nói Việt Nam, của thính giả Vũ Duy Thao ở Lạng Giang (Bắc Giang), khi tham gia chuyên mục “Bạn yêu nhạc bình nhạc” về bài hát “Bài ca thống nhất” của nhạc sĩ Võ Văn Di.

“Mở đầu bài hát, tác giả đã gợi lên một bức tranh của không gian bao la, rộng lớn với biển trời, mây nước…chung một màu cờ chiến thắng. Nhạc sĩ Võ Văn Di đã kịp thời nắm bắt thực tại sinh động của ngày giải phóng, cho nên mỗi lời ca, mỗi nốt nhạc đều là một tiếng reo nho nhỏ, ngỡ ngàng để hòa trong tiếng reo chung của một dân tộc anh hùng.

“Biển trời bao la đẹp như gấm hoa/Nước mây muôn màu, những con tàu ra Bắc vào Nam/Biển trời bao la đã sạch bóng thù/Từ Bắc vô Nam cờ sao tưng bừng/Người Việt Nam đón xuân về…”. Chỉ bằng những hình ảnh dung dị nhưng thật gần gũi, cảnh sắc êm đềm mà lắng đọng, gợi cảm lòng người, nhạc sĩ Võ Văn Di đã đưa chúng ta bay trên nền âm thanh hạnh phúc cuộc đời, hạnh phúc của cả một dân tộc”.

Cảm nhận về “Bài ca thống nhất”, thính giả Trần Thị Ngọc (học sinh ở Thạch Thành, Thanh Hóa) viết: “Đất nước thống nhất - nguồn cảm hứng cho bao nhạc sĩ viết nên những lời ca tuyệt vời, trong đó có nhạc sĩ Võ Văn Di. “Bài ca thống nhất” của ông là niềm vui của con người, của thiên nhiên trong ngày đất nước thống nhất. Khắp nơi đều cất tiếng hát, tiếng hát ấy sao mà dịu dàng, thanh cao quá. Phải chăng đó là tiếng hát của vui mừng, của thắng lợi. Bầu trời đất nước cũng dường như rực rỡ hơn, yên ấm hơn trong nắng xuân của hòa bình, thống nhất”.

Lần đầu tiên tham gia mục “Bạn yêu nhạc bình nhạc”, bạn Vũ Thị Thủy - học sinh lớp 12 trường THPT Lương Tài (Bắc Ninh) chia sẻ với chương trình ca nhạc “Theo yêu cầu thính giả”: “Em mạnh dạn tham gia để tập phân tích, tập cảm nhận, tập diễn đạt nên… để các anh chị phải vất vả, thật có lỗi với mọi người, nhưng em rất thích chương trình ca nhạc 'Theo yêu cầu thính giả', cũng như những chương trình ca nhạc của Đài”.

“Ngày thống nhất đất nước 30/4. Một ngày trong lòng chúng ta không khỏi vui sướng, muốn ca vang những bài hát sum vầy, ca vang bài hát khải hoàn - “Bài ca thống nhất” của nhạc sĩ Võ Văn Di. Mọi người đều nhớ rất rõ giây phút hồi hộp và vui mừng ấy của mùa xuân 1975, sau bao năm đất nước chia cắt nay mới có được ngày 30/4. Các nhạc sĩ đều nghĩ mình phải viết một cái gì đó để cổ vũ và chào mừng chiến thắng. Nhạc sĩ Xuân Hồng, nhạc sĩ Hoàng Hà đã có những ca khúc in dấu trong người yêu nhạc: “Mùa xuân trên Thành phố Hồ Chí Minh”; “Đất nước trọn niềm vui” đó là những giai điệu tươi vui, trong sáng, lời ca rộn ràng…

Với “Bài ca thống nhất” của mình, nhạc sĩ Võ Văn Di sử dụng chất liệu dân ca Miền Trung mở đầu bằng câu hát: Biển trời bao la, đẹp như gấm hoa/Nước mây muôn màu, những con tàu ra Bắc vào Nam/Biển trời quê ta rộn vang tiếng ca/Bắc Nam một nhà, vui một nhà vang tiếng hò khoan…

Hình như đây là lần đầu tiên tác giả nhận ra điều đó, cảm nhận đất nước mình thật sự đẹp. Cả bài hát là những tiếng hò khoan, dô khoan, giữa ca từ chọn lọc và giai điệu trong sáng. Có lẽ bởi thế, khi giai điệu bài hát cất lên em cũng muốn hát thật to sự sung sướng tự hào khi làm một người dân Việt Nam, để hiểu thêm giá trị của Hòa bình - Thống nhất - Độc lập - Tự do”.

Theo bà Võ Thu Hoài - con gái nhạc sĩ Võ Văn Di, những cảm xúc đầu tiên để nhạc sĩ Võ Văn Di viết “Bài ca thống nhất” là khi ông nghe tin về thắng lợi 30/4/1975 lịch sử khi đang trên chuyến tàu thủy từ Bắc vào Nam biểu diễn; bởi vậy bài hát được mở đầu bằng những câu: “Biển trời bao la, đẹp như gấm hoa/Nước mây muôn màu, những con tàu ra Bắc vào Nam”, Biển trời quê ta, rộn vang tiếng ca/Bắc Nam một nhà, vui một nhà vang tiếng hò khoan”…

Nhạc sĩ Võ Văn Di sinh ngày 29/3/1932 tại xã Nghi Hải, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An. Ông tốt nghiệp Đại học Văn khoa và Trường Âm nhạc Việt Nam (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam). Năm 1953 - 1955, ông là cán bộ tuyên truyền tỉnh Nghệ An, phụ trách phong trào “Tiếng hát át tiếng bom” ở các tỉnh. Ông thường xuyên cùng các nghệ sĩ trong đội biểu diễn bên mâm pháo, các tuyến lửa trong thời gian chống Mỹ xâm lược.

Là một nghệ sĩ chơi đàn viola trong dàn nhạc của Nhà hát Giao hưởng hợp xướng nhạc vũ kịch Việt Nam (nay là Nhà hát Vũ kịch Việt Nam), ông có khả năng phối khí, sáng tác và chuyển soạn nhiều ca khúc cho dàn nhạc như tác phẩm "Người anh hùng dân tộc" (độc tấu violon); "Tiếng nhạc biên cương" (tứ tấu đàn dây), "Biển quê hương" (ngũ tấu), "Chồi non lá mới" (độc tấu violon); và chuyển soạn cho dàn nhạc ca khúc “Người lái đò trên sông Pô Cô” của nhạc sĩ Cầm Phong.

Nhạc sĩ Võ Văn Di còn là người phối khí cho dàn nhạc Tuổi xanh do nhạc sĩ Hoàng Hà sáng lập. Ông là tác giả nhiều ca khúc khác như "Gửi Huế thương yêu", "Về quê Bác", "Đôi bờ thương nhớ", "Tiếng hát người lính trẻ"… Nổi bật nhất đến hôm nay là “Bài ca thống nhất” sáng tác năm 1976 - ca khúc theo nhạc sĩ Cát Vận (nguyên Trưởng Ban Âm nhạc, Đài Tiếng nói Việt Nam): “Đó là một ca khúc không hô hào mà đi vào lòng người một cách sâu lắng”.

Tới khoảng cuối năm 1980, ông chính thức về công tác tại Đài Tiếng nói Việt Nam cho tới khi về hưu (khoảng năm 1993). Nhạc sĩ Võ Văn Di đã được tặng nhiều phần thưởng danh giá, nhưng có lẽ phần thưởng quý giá nhất là tình yêu, sự quý trọng của người yêu nhạc dành cho ông và tác phẩm “Bài ca thống nhất” - một ca khúc hay, đậm đà tính dân tộc, đỉnh cao trong sự nghiệp của nhạc sĩ Võ Văn Di.

“Nguyễn Viết Xuân cả nước yêu thương”: Bản hùng ca từ chiến trường năm xưa

VOV.VN - Ca khúc “Nguyễn Viết Xuân cả nước yêu thương” của nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn ra đời từ cảm hứng chiến trường năm 1965, gắn với hình tượng anh hùng Nguyễn Viết Xuân và câu nói “Nhằm thẳng quân thù mà bắn”. Tác phẩm trở thành một bản hùng ca, ghi dấu tinh thần chiến đấu của dân tộc.