Năm 1996, tại Nhật Bản, một trò chơi điện tử nhỏ dành cho chiếc máy Game Boy ra đời với ý tưởng rất giản dị: Trẻ em sẽ đi khắp thế giới để gặp gỡ, thu phục và kết bạn với những sinh vật kỳ lạ. Người tạo ra thế giới ấy là Satoshi Tajiri, người từng lớn lên ở vùng ngoại ô Tokyo với niềm say mê bắt côn trùng bên những cánh đồng và con suối nhỏ.

Tuổi thơ của Tajiri gắn với thiên nhiên. Ông từng dành hàng giờ quan sát những con bọ nhỏ, bỏ chúng vào hộp rồi mang đi khoe với bạn bè. Nhưng khi Nhật Bản đô thị hóa, những cánh đồng dần biến mất, trẻ em bắt đầu lớn lên giữa bê tông và màn hình điện tử. Tajiri sợ rằng thế hệ mới sẽ không còn cảm giác háo hức khi khám phá thế giới xung quanh, không còn niềm vui rất ngây ngô của việc “đi tìm một sinh vật đặc biệt”.

Pokémon ra đời từ nỗi tiếc nuối ấy.

Ít ai ngờ rằng từ một trò chơi màn hình đen trắng nhỏ bé, Pokémon lại trở thành một trong những biểu tượng văn hóa đại chúng lớn nhất thế giới suốt ba thập kỷ qua. Từ Pikachu, Charizard đến Bulbasaur, những sinh vật tưởng tượng ấy dần bước ra khỏi chiếc máy Game Boy để hiện diện ở khắp nơi: Phim hoạt hình, truyện tranh, thẻ bài, điện ảnh, đồ chơi, thời trang và cả ký ức của nhiều thế hệ trẻ em toàn cầu.

Nhưng điều khiến Pokémon trở nên đặc biệt không nằm ở doanh thu hay độ nổi tiếng. Điều đặc biệt là Pokémon chưa bao giờ chỉ là một thương hiệu giải trí. Nó giống một “cánh cửa tuổi thơ” mà hàng triệu người từng bước qua.

Những đứa trẻ của thập niên 1990 từng hồi hộp bật TV mỗi chiều để xem nhân vật Ash Ketchum lên đường chinh phục các huy hiệu. Thế hệ 2000 say mê những chiếc Game Boy cùng trò trao đổi Pokémon qua dây cáp kết nối. Sau này, trẻ em của thời đại smartphone lại bước ra đường săn Pokémon bằng Pokémon GO, biến công viên, góc phố hay quán cà phê thành một phần của thế giới tưởng tượng.

Dù công nghệ thay đổi, cảm xúc thì gần như vẫn vậy, sự háo hức khám phá, mong muốn kết nối và niềm vui rất đơn giản của tuổi nhỏ. Có lẽ đó là lý do sức sống của Pokémon bền bỉ đến khó tin.

Mỗi Pokémon giống như một phiên bản cảm xúc khác nhau của con người. Có Pokémon nhút nhát, nóng nảy, cô đơn hay luôn muốn được công nhận. Một đứa trẻ có thể nhìn thấy chính mình trong chúng. Và rồi, bằng cách rất tự nhiên, Pokémon dạy trẻ em về sự đồng cảm.

Có lẽ đó là bí mật lớn nhất giúp Pokémon tồn tại suốt ba thập kỷ đó là nó không nói chuyện với trẻ em bằng sự giáo điều mà nó dùng cảm xúc. Một người từng xem Pokémon năm 10 tuổi có thể quên nhiều chi tiết cốt truyện, nhưng vẫn nhớ cảm giác háo hức mỗi chiều bật TV nghe nhạc mở đầu quen thuộc. Họ nhớ những bộ bài Pokémon được cất kỹ trong hộp bút. Nhớ lần chơi Game Boy dưới chăn vào ban đêm. Pokémon không chỉ tạo ra nhân vật mà nó tạo ra ký ức tập thể.

Đó cũng là điều mà văn hóa đại chúng Nhật Bản làm rất giỏi suốt nhiều thập niên qua.

Doraemon khiến trẻ em tin vào lòng tốt và hy vọng về tương lai. Hello Kitty mang đến sự dịu dàng tối giản đến mức ai cũng có thể nhìn thấy cảm xúc của mình trong đó. Totoro là hình ảnh của thiên nhiên và sự chở che. Còn Pokémon đại diện cho tinh thần khám phá và kết nối.

Điểm chung giữa những biểu tượng ấy là chúng không cố trở nên “vĩ đại”. Chúng nhỏ bé, mềm mại và tử tế. Có lẽ vì vậy mà chúng tồn tại lâu hơn rất nhiều xu hướng hào nhoáng khác.

Ngày nay, trẻ em có hàng nghìn nội dung giải trí mới mỗi ngày, nhưng Pikachu vẫn hiện diện ở khắp nơi: Trên balo học sinh, trong cửa hàng lưu niệm, phim điện ảnh, trò chơi điện tử hay những cuộc diễu hành khổng lồ tại Nhật Bản.

Điều thú vị là Pokémon không chống lại thời gian, mà lớn lên cùng thời gian. Thế hệ 8X, 9X từng mê Pokémon giờ đã làm cha mẹ. Họ lại mua thú bông Pikachu cho con mình, lại chỉ cho con xem những tập phim cũ, lại kể về thời tuổi thơ từng mê Pokémon đến mức nào. Một ký ức được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác theo cách rất tự nhiên.

Ba mươi năm trôi qua, thế giới đã thay đổi hoàn toàn, công nghệ thay đổi, trẻ em thay đổi và cách giải trí cũng thay đổi. Nhưng ở đâu đó, một chú Pikachu nhỏ bé vẫn khiến người ta mỉm cười ngay từ cái nhìn đầu tiên.

Có thể bởi vì sâu bên trong, con người ở mọi thời đại vẫn luôn cần những điều giống nhau, đó là một người bạn để đồng hành, một thế giới để mơ mộng và một phần tuổi thơ đủ ấm áp để nhớ về.

Pokémon đã làm được điều đó suốt 30 năm bằng sự dễ thương, lòng tử tế và những cảm xúc rất thật.

Vì sao Doraemon vẫn ở lại trong ký ức nhiều thế hệ?

VOV.VN - Hơn nửa thế kỷ trôi qua, giữa vô số biểu tượng văn hóa đại chúng đến rồi biến mất, Doraemon vẫn hiện diện như người bạn tuổi thơ của nhiều thế hệ. Không cần siêu năng lực hay những trận chiến hoành tráng, Doraemon chạm tới khán giả bằng sự giản dị, tình bạn và những cảm xúc rất con người.