Xây dựng gia đình văn hóa: Khi “nếp nhà” dịch chuyển cùng thời đại

Gia đình văn hóa, sức mạnh từ những điều giản dị

Bức tranh đời sống gia đình trong thời đại số không chỉ có những gam màu sáng của sự tiện nghi. Sự bùng nổ của công nghệ đang đặt các gia đình truyền thống trước thách thức chưa từng có, khi công nghệ giúp con người kết nối với cả thế giới nhưng lại vô tình tạo ra các “bẫy cô đơn” và những khoảng cách vô hình ngay dưới một mái nhà.

Chị Nguyễn Thị Ngọc Linh (xã Ứng Thiên, Hà Nội) một trong 126 gia đình văn hóa tiêu biểu của Thủ đô năm 2026 chia sẻ, gia đình luôn cố gắng gìn giữ những điều tưởng như rất giản dị, biết lắng nghe nhau nhiều hơn, nhường nhau một chút và luôn đặt tình yêu thương lên trên mọi khác biệt.

“Chúng tôi làm nghề truyền thống nên càng thấm thía rằng, một nghề có thể được truyền từ đời này sang đời khác không chỉ nhờ đôi bàn tay khéo léo, mà còn nhờ những giá trị tốt đẹp được gìn giữ trong mỗi gia đình. Vì vậy, chúng tôi luôn dạy các con bằng chính cách mình sống: sống tử tế, biết yêu lao động, trân trọng cội nguồn và có trách nhiệm với gia đình cũng như cộng đồng. Tôi luôn tin rằng, hạnh phúc không bắt đầu từ những điều lớn lao, mà bắt đầu từ ánh đèn còn sáng trong mỗi ngôi nhà, từ những bữa cơm còn đủ tiếng cười, từ sự yêu thương và bao dung giữa những người thân. Khi mỗi gia đình đều biết gìn giữ hạnh phúc của mình thì xã hội sẽ tự nhiên trở nên bình yên, nhân ái và tốt đẹp hơn. Gia đình hạnh phúc luôn là nền tảng vững bền nhất của một xã hội hạnh phúc”, chị Linh chia sẻ.

Xây dựng gia đình văn hóa: Thách thức duy trì gia đình truyền thống

VOV.VN - Giữa nhịp sống hối hả trong không gian đô thị hôm nay, đâu đó trong những con ngõ nhỏ của phố cổ hay các căn hộ chung cư cao tầng, vẫn có những gia đình văn hóa “tam đại đồng đường” đang bền bỉ tiếp nối, gìn giữ nếp sống văn hóa cốt lõi của người Việt.

Anh Trần Văn Hiện (thôn Chu Châu, xã Minh Châu, Hà Nội), là chủ gia đình nông dân sản xuất kinh doanh giỏi, một trong 126 gia đình văn hóa tiêu biểu của Thủ đô năm 2026 không giấu được cảm xúc vui vẻ nhưng cũng rất khiêm tốn, mộc mạc của người dân xã đảo. “Gia đình của chúng tôi có ba thế hệ, mẹ già đã 94 tuổi vẫn là một ‘cột mốc’ lớn nhất của gia đình, dạy bảo con cháu trưởng thành. Là một gia đình nông dân, chúng tôi ở địa phương lúc nào cũng nhắc nhở nhau thực hiện ‘sáng, xanh, sạch, đẹp’ và nhiệt tình đi đầu trong các công việc chung của thôn xóm. Mỗi gia đình trong thôn xóm chúng tôi đều rất nhiệt tình với các công việc chung, việc công cộng mang lại lợi ích cho bà con nhân dân. Hàng xóm láng giềng hòa thuận, giúp đỡ nhau làm kinh tế... Tôi rất vui khi được nhận danh hiệu ‘Gia đình văn hóa’, nhưng tôi thấy mỗi gia đình ở đây đều là gia đình văn hóa, gia đình tôi chỉ là đại diện tiêu biểu thôi”, anh Hiện bày tỏ.

Để “Gia đình văn hóa” không chỉ là danh hiệu

Xã hội như một bức tranh lớn được dệt thành từ hàng triệu sợi tơ độc lập, và mỗi gia đình chính là một sợi tơ. Bức tranh có hài hòa, bền chặt hay không phụ thuộc hoàn toàn vào độ vững chãi của từng nếp nhà. Gia đình chính là môi trường đầu tiên hình thành nhân cách con người, và là nơi bảo tồn, lưu truyền các nét đẹp của văn hóa dân tộc. Việc lan tỏa giá trị danh hiệu “Gia đình văn hóa” không thuần túy là việc biểu dương các gia đình gương mẫu, mà sâu sắc hơn, đó là hành trình thực chất hóa, khơi dậy ý thức tự giác của mỗi thành viên trong việc gắn kết tình thân, kính trên nhường dưới, và chia sẻ trách nhiệm với cộng đồng.

“Sự chia sẻ giá trị gia đình văn hóa không còn là khẩu hiệu đạo đức mà phải trở thành động lực sống của mỗi thành viên gia đình. Một người chồng biết nấu bữa cơm, đưa con đi học, lắng nghe vợ sau một ngày làm việc vất vả không làm mất đi vai trò của mình, mà làm cho vai trò ấy nhân văn hơn. Một người vợ có sự nghiệp riêng, có không gian phát triển riêng không làm gia đình yếu đi, mà làm gia đình bình đẳng và bền vững hơn. Một đứa trẻ được lắng nghe không có nghĩa là gia đình mất kỷ cương, mà là kỷ cương được xây dựng trên đối thoại và tôn trọng. ‘Mái ấm hạnh phúc’ hôm nay không chỉ là nơi có đủ ăn, đủ mặc, đủ nền nếp. Đó còn là nơi mỗi người được là chính mình, được chia sẻ gánh nặng, được tôn trọng phẩm giá, được yêu thương trong cả thành công lẫn thất bại. Gia đình văn hóa hiện đại vì thế không thể chỉ đo bằng sự yên ổn bên ngoài, mà phải đo bằng chất lượng yêu thương, chất lượng đối thoại và chất lượng chia sẻ bên trong”, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội chia sẻ.

Hạnh phúc của một quốc gia, sự văn minh của một xã hội không bắt đầu từ những điều xa xôi, mà được thắp lên từ hạnh phúc trong mỗi nếp nhà, từ sự bao dung và sẻ chia giữa những người thân thuộc. Giữ vững gia phong không có nghĩa là đóng cửa trước dòng chảy công nghệ, cũng như thích ứng với thời đại số không đồng nghĩa với việc đánh mất bản sắc nếp nhà. Nền nếp gia đình truyền thống đang dịch chuyển cùng sự vận động của xã hội và công nghệ. Xây dựng và lan tỏa giá trị gia đình văn hóa chính là chúng ta đang vun đắp một bệ đỡ tinh thần vững chắc, để mỗi gia đình thực sự là một “tế bào” tốt xây dựng nên xã hội hiện đại, văn minh trong thời đại số.

“Khi mỗi nếp nhà đều vững vàng, những giá trị cốt lõi được tôn trọng, các mối quan hệ hòa thuận, hiếu nghĩa và văn minh, đó sẽ là nền tảng vật chất lẫn tinh thần vững chắc, góp phần xây dựng một xã hội ổn định, giàu bản sắc và phát triển bền vững”, chị Linh bày tỏ.

Hà Nội tuyên dương 126 gia đình văn hóa tiêu biểu, lan toả giá trị gia đình

VOV.VN - Ngày 25/6, UBND Thành phố Hà Nội đã tổ chức Hội nghị tuyên dương 126 gia đình văn hóa tiêu biểu Thủ đô năm 2026, nhân dịp kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6/2001 - 28/6/2026).