Cây cầu cạn đường sắt dẫn lối lịch sử Hà Nội

Bộ hành trên những con phố cũ có cây cầu cạn đường sắt bắc qua, thanh âm đặc biệt rung lên theo từng nhịp tàu chạy như dẫn lối bộ hành tới những lát cắt lịch sử của Hà Nội một thời.

Đường dẫn xe lửa cầu Long Biên đoạn chạy dọc theo phố Phùng Hưng và phố Gầm Cầu, được người dân đầu thế kỉ XX gọi là “cầu Dốc Gạch”. Chính tên gọi dân dã này đã mang đến sự hình dung rõ nét đầu tiên về cây cầu cạn đường sắt quy mô xuất hiện ở Hà Nội, theo dẫn giải chi tiết của nhà nghiên cứu Hà Nội Nguyễn Việt Cường: “Từ đường Trần Phú đến phố Cửa Đông, đường dẫn lên cầu Long Biên nâng dần độ cao từ 0 lên 3m. Đoạn tiếp theo là từ phố Cửa Đông đến phố Trần Nhật Duật là hình dáng của đường dẫn đó cứ nâng dần lên từ 3m lên 5m3, tạo thành con dốc.

Cái thứ hai là khi người dân nhìn thấy vật liệu làm con dốc đó thì những màu đỏ của gạch nổi rất rõ, người ta gọi nôm na là cầu Dốc Gạch nhưng thật ra nó phải làm bằng đá hộc thì mới chịu tải được. Nhưng cái tên này đến bây giờ gần như đã mai một, nhiều người không biết tên đó, nó chỉ còn là kỷ niệm về cái tên ban đầu. Tại chỗ làm cầu dẫn này là địa phận của cửa ô Phúc Lâm, tên nôm là Ô Hàng Đậu, nên Pháp để làm đường cầu dẫn này đã phải phá bỏ cửa ô Hàng Đậu, nên nó gắn với lịch sử HN như thế”.

Dẫu không còn dấu vết của một cửa ô nhưng những vòm cầu cạn lại mở ra cả một bức tranh đời sống dân sinh của Hà Nội qua từng thời kỳ. Cho đến hôm nay, bức tranh đó vẫn tiếp tục được vẽ thêm nhiều màu sắc, nhiều chi tiết mà bộ hành có thể chạm mắt vào qua những vòm đá đã nhuốm màu thời gian.

Những trang sử sống động về Hà Nội một thời tiếp tục được hiện ra qua lời kể của nhà nghiên cứu Hà Nội Nguyễn Việt Cường: “Từ khi có đường cầu dẫn thì ở dưới cái vòm, thì lịch sử các vòm cầu có nhiều cái hay lắm. Có đoạn để rỗng là nhiều, nhưng cũng có đoạn người ta bịt ở cả 2 đầu, thậm chí có vòm trở thành con phố tên là phố Hàng Hương để nối từ phố Lý Nam Đế sang phố Phùng Hưng. Từ khoảng thập niên 80 trở về, do vấn đề vệ sinh và mất an ninh trật tự ở những vòm rỗng nên họ phải bịt lại. Hay ở cả một đoạn phố mang tên là Phố Gầm Cầu hình thành phố ẩm thực nó sầm uất đến tận bây giờ, ai mà thích ăn phở mặn đến đấy ăn thì ngon lắm. Thời chiến tranh, mục tiêu cầu LB là một mục tiêu quân sự, nên thời chiến tranh thì người ta còn không dám ở gần khu vực này”.

Hoà bình trở lại, cây cầu cạn đường sắt hiện diện bình yên cùng những con phố quen, với bao bước chân tấp nập thường thấy. Năm 2018, những vòm cầu cạn trên đoạn phố Phùng Hưng được khoác lên mình một diện mạo mới trong dự án xây dựng không gian nghệ thuật công cộng tái hiện những ký ức về Hà Nội xưa.

Mỗi vòm cầu là một bức tranh sinh động, mang đậm sắc màu Hà Nội mà cho đến hôm nay, bà Thắm vẫn nhớ mãi bức ảnh chụp của gia đình dưới bức bích hoạ trên phố Phùng Hưng từ 5 năm trước: “Nhà mình có cái ảnh đấy, cả bọn trẻ con, có hình người ta vẽ ở bức tường đấy, vẫn nhớ mãi, bức tường của đường Phùng Hưng để đi lên cầu, nó gắn gốm vẽ lâu rồi, từ ngày 11/2 năm 2021 này, chụp bọn này nó còn bé tí mà giờ nó lớp 9 lớp 10 rồi…”.

Vào những dịp lễ, bộ hành được hoà mình trọn vẹn trong không gian đi bộ trên phố Bích hoạ Phùng Hưng, tận hưởng một không gian rất Hà Nội, nơi những vòm cầu trăm năm tuổi dẫn lối bao câu chuyện lịch sử.

Chị Hạnh là một người dành nhiều tình cảm cho phố Phùng Hưng ngay từ những ngày đầu xuất hiện bức bích hoạ mềm mại, ấn tượng trên chính nền tường dưới vòm cầu cạn. Chị mong con phố sẽ mãi giữ được trong mình cách kể chuyện lịch sử Hà Nội qua những vòm cầu cạn như thế: “Trước đây họ đầu tư bức tranh rất đẹp, những thanh thiếu niên hay người yêu HN tìm đến chụp ảnh rất là xinh. Nó vừa có nét đặc trưng của HN, cũng có cổ kính, cả hiện đại, nó cũng có thơ mộng và mình rất thích nét văn hoá như thế. Đương nhiên bây giờ nó xuống cấp rồi, mọi người có thể lãng quên, giờ họ để xe, để đồ bán hàng các thứ nên cũng hơi xập xệ, đúng là cũng tiếc…”.

Ngày ngày, âm thanh cuộc sống bình yên như tiếng tàu xình xịch chạy qua đều đặn trên những vòm cầu bỗng trở thành một thứ “đặc sản” thư giãn mà cả người Hà Nội cũng như du khách khắp nơi đều thích thú.

Ngắm tàu hoả chạy qua, nghe một âm thanh xưa cũ trong hương thơm của ly cà phê đường phố, để ánh mắt được dẫn lối bởi những vòm cầu cạn tới một dòng ký ức đã xa của Hà Nội. Với nhiều người, đó là một hành trình bộ hành đáng nhớ ở Hà Nội!

Chuyện 131 vòm đá đường dẫn từ ga Hà Nội lên cầu Long Biên qua phố Phùng Hưng

VOV.VN - Câu chuyện 131 vòm đá đường dẫn lên cầu Long Biên và con phố duy nhất chỉ có số chẵn không chỉ là câu chuyện kiến trúc đô thị, mà là một phần ký ức. Hơn một thế kỷ qua, phố Phùng Hưng và những vòm cầu đã chứng kiến biết bao thăng trầm cùng Hà Nội.