Đặc sắc lễ hội “giỗ trận” bên dòng Bạch Đằng giang

Dac sac le hoi gio tran ben dong bach Dang hinh anh 1

Lễ hội Bạch Đằng hay còn gọi là ngày “Giỗ trận”, xuất phát từ những chiến công vang dội của dân tộc trên dòng Bạch Đằng giang trước quân xâm lược phương Bắc, đặc biệt là chiến thắng của quân dân nhà Trần trước giặc Nguyên vào ngày 8/3 năm Mậu Tý 1288.

Dac sac le hoi gio tran ben dong bach Dang hinh anh 2

Năm nay, lễ hội diễn ra trong 4 ngày, từ ngày 22-25/4 (tức mùng 6-9/3 Âm lịch) tại khu vực chiến trường xưa, trong đó trung tâm là các địa điểm thuộc Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Bạch Đằng (tỉnh Quảng Ninh) gồm đền Trần Hưng Đạo, miếu Vua Bà, đình Yên Giang (phường Quảng Yên); đền Trung Cốc (phường Phong Cốc) và đình Trung Bản (phường Liên Hoà)…

Dac sac le hoi gio tran ben dong bach Dang hinh anh 3

Tại lễ khai hội tối 22/4, hình ảnh những trận thuỷ chiến trên sông Bạch Đằng được tái hiện qua những màn trống hội, hoạt cảnh sống động: Năm 938, Ngô Quyền đánh tan quân Nam Hán; năm 981, Thập đạo Tướng quân Lê Hoàn chỉ huy đánh bại quân xâm lược nhà Tống; năm 1288, Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn lãnh đạo quân dân nhà Trần tiêu diệt 600 chiến thuyền và 4 vạn quân Nguyên.

Dac sac le hoi gio tran ben dong bach Dang hinh anh 4

Năm nay cũng là năm đầu tiên Lễ hội Bạch Đằng do Ban Quản lý Di sản thế giới Vịnh Hạ Long - Yên Tử chủ trì tổ chức, với sự phối hợp của các địa phương theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đây được xem là bước chuyển mới trong công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Dac sac le hoi gio tran ben dong bach Dang hinh anh 5

Không chỉ phát huy giá trị Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (công nhận năm 2021), lễ hội năm nay thêm phần ý nghĩa khi Bãi cọc Bạch Đằng (năm 1288) trở thành 1 trong 12 cụm điểm di tích thuộc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO vinhdanh là Di sản văn hóa thế giới năm 2025.

Dac sac le hoi gio tran ben dong bach Dang hinh anh 6

Sáng 24/4 (mùng 8/3 ÂL), nghi lễ quan trọng bậc nhất là lễ rước sắc phong, nhang án và tượng Đức Thánh Trần Hưng Đạo từ đình Yên Giang về đền Trần Hưng Đạo - miếu Vua Bà diễn ra trong không khí linh thiêng, thành kính.

Dac sac le hoi gio tran ben dong bach Dang hinh anh 7

Đoàn rước với đầy đủ nghi trượng, cờ hội, đội hình rồng lân, diễn xướng dân gian… gồm gần 40 đoàn đến từ nhiều địa phương, kéo dài cả cây số trên tuyến đường 4km. Trước đó, ngày 23/7 (tức mùng 7/3 ÂL), tượng Trần Hưng Đạo đã được rước từ đền Trần Hưng Đạo về đình Yên Giang.

Dac sac le hoi gio tran ben dong bach Dang hinh anh 8

Người dân địa phương vẫn duy trì tục lệ cho trẻ em chui qua kiệu rước với mong muốn mạnh khỏe và học hành giỏi giang. Đoàn rước càng đi càng đông, người dân hai bên đường cũng bày lễ trọng trước cửa nhà.

Dac sac le hoi gio tran ben dong bach Dang hinh anh 9

Các đoàn rước chuẩn bị nhiều mô hình công phu, gợi nhắc tới những chiến thắng lịch sử, ghi nhớ công ơn của các bậc tiền nhân.

Dac sac le hoi gio tran ben dong bach Dang hinh anh 10

Đoàn rước về tới đền Trần Hưng Đạo và tiến hành nghi thức Tế chính hội, tưởng nhớ công lao các anh hùng dân tộc, cầu mong quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa. Cùng thời điểm, nghi thức Tế giã hội cũng được tổ chức tại đình Trung Bản và đền Trung Cốc.

Dac sac le hoi gio tran ben dong bach Dang hinh anh 11

Song song với các nghi thức tâm linh là hoàng loạt hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao truyền thống như kéo co, cờ người, bịt mắt đập niêu, đẩy gậy… khơi gợi lại hào khí, tinh thần yêu nước và truyền thống đấu tranh chống giặc ngoại xâm ở nơi cửa ải của đất nước.

Dac sac le hoi gio tran ben dong bach Dang hinh anh 12

Ban Quản lý di sản vịnh Hạ Long - Yên Tử ước tính có khoảng 50.000 lượt người tới tham gia các hoạt động xuyên suốt. Các sự kiện góp phần lan toả giá trị của di sản bên bờ sông Bạch Đằng, tạo nguồn lực nội sinh quan trọng để phát triển kinh tế di sản và hình thành các sản phẩm văn hoá, du lịch giàu bản sắc.