Chùa Tổ Phúc Nghiêm, mạch ngầm linh thiêng bên dòng sông Đuống
Thứ Ba, 10:26, 12/05/2026
VOV.VN - Ẩn mình giữa không gian thanh bình của phường Song Liễu, nơi dòng sông Đuống miệt mài bồi đắp phù sa cho vùng đất Kinh Bắc, có một ngôi cổ tự thầm lặng lưu giữ linh hồn của cả một vùng di sản. Phúc Nghiêm Tự hay còn gọi là Chùa Tổ chính là "tọa độ khởi nguồn" của hệ thống tín ngưỡng Tứ Pháp vùng Luy Lâu xưa.
Cùng với những ngôi cổ tự vùng Thuận Thành, nơi đây đã đặt nền móng đầu tiên cho sự hình thành Phật giáo bản địa Việt Nam qua huyền tích Phật mẫu Man Nương. Bước qua những biến thiên của thời gian, mạch ngầm linh thiêng ấy vẫn đang chảy trong từng nếp mái rêu phong, trong sắc đỏ rực rỡ của những hàng cột gỗ lim và trong nhịp sống bền bỉ của người dân nơi đây.
Phóng sự ảnh của phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV) sẽ đưa độc giả chiêm ngưỡng vẻ đẹp thâm nghiêm, tĩnh tại của di tích, đồng thời ghi nhận nỗ lực của chính quyền địa phương và cộng đồng trong việc trân trọng, phát huy giá trị di sản giữa nhịp sống hối hả hôm nay.
Giữa sắc xanh của cỏ cây và những đóa hoa dại, Chùa Tổ hiện lên như một gạch nối nhẹ nhàng giữa cõi thực và cõi thiền. Sự tĩnh mịch bao trùm lấy không gian, nơi dòng thời gian như ngừng lại để bảo giữ những giá trị nguyên bản của vùng đất khởi nguồn đạo pháp.
Nhìn từ trên cao, Chùa Tổ Phúc Nghiêm Tự hiện lên như một mạch nguồn lịch sử, nơi những nếp ngói đỏ rực đan xen chặt chẽ với những tán cây xanh rì. Lối kiến trúc mạch lạc: những dãy hành lang bao quanh điện thờ trung tâm, tạo nên một không gian đóng mở đầy tinh tế. Mỗi mái nhà, mỗi tán cây đều mang trong mình một sức sống mãnh liệt, thầm lặng kể về sự trường tồn của tâm linh giữa mạch sống đời thường của vùng đất Kinh Bắc.
Nếp mái ngói mũi hài nhuốm màu sương gió, đan xen cùng hệ thống vì kèo gỗ vững chãi, tạo nên một bản hòa tấu giữa sức mạnh của mộc và sự thanh thoát của những mái đao cong vút. Từng viên ngói, từng nét chạm trổ như đang kể câu chuyện về một 'tọa độ khởi nguồn' của hệ thống Tứ Pháp, nơi đạo pháp và dân tộc đã hòa quyện suốt hàng ngàn năm.
Nơi cung cấm, gương mặt Phật mẫu Man Nương hiện lên với vẻ bao dung và tĩnh tại vô ngần. Người không chỉ là một huyền tích, mà là người Mẹ tâm linh đã khai mở đạo pháp, sinh ra hệ thống Tứ Pháp vùng Dâu - Luy Lâu xưa. Trong không gian thâm nghiêm của Chùa Tổ, ánh nhìn thấu thị của Người như đang vỗ về, che chở cho những ước nguyện thiện lành của muôn dân dọc dòng sông Đuống đỏ nặng phù sa.
Phật mẫu Man Nương ngự giữa nội cung, nơi thời gian dường như ngưng đọng sau làn khói nhang trầm mặc. Mỗi chi tiết từ đường kim mũi chỉ trên sắc phục đến ánh mắt hiền từ của Người đều như nhắc nhở về một cội nguồn văn hóa bất diệt, nơi đức tin không xa rời nhân thế mà luôn đồng hành, an ủi tâm hồn Việt qua bao thăng trầm.
Từng nhành hoa huệ trắng ngát hương, từng câu đối vàng rực trên cột trụ không chỉ làm đẹp thêm chốn cửa Phật, mà còn tạo nên một cảm giác an nhiên lạ kỳ, đưa con người rời xa những ồn ào của đời thực để tìm về với bản ngã thiện lương.
Giữa không gian thanh tịnh, tượng Địa Tạng Vương Bồ Tát hiện lên đầy uy nghiêm nhưng cũng vô cùng gần gũi. Tay cầm tích trượng thức tỉnh chúng sinh, tay nâng viên ngọc minh châu soi đường chỉ lối, sắc vàng thếp trên tượng Bồ Tát tỏa ra ánh sáng của lòng từ bi vô lượng.
Sự kết hợp giữa các pho tượng sơn son thếp vàng tạo nên một dòng chảy văn hóa xuyên suốt, minh chứng cho bàn tay khéo léo và tâm hồn thuần hậu của người dân Kinh Bắc trong việc gìn giữ và bồi đắp cho ngôi cổ tự khởi nguồn Tứ Pháp này.
Chiếc khánh đồng không những là biểu tượng của trí tuệ mà còn là sứ giả âm thanh, kết nối lòng người với sự tĩnh tại của Phúc Nghiêm Tự.
Đối với người dân địa phương, Chùa Tổ không chỉ là một di tích lịch sử quốc gia, mà còn là bến đỗ tinh thần, nơi mỗi gia đình tìm về để cầu mong sự che chở và giữ gìn những giá trị đạo đức truyền thống.
Không gian xung quanh chùa khoáng đạt với hồ nước hòa quyện cùng nét thâm nghiêm của kiến trúc của chùa, tạo nên một bản giao hưởng bình yên, đưa lòng người tìm về với sự thư thái và an nhiên tự tại giữa lòng di sản Kinh Bắc. Không gian xung quanh chùa khoáng đạt với hồ nước hòa quyện cùng nét thâm nghiêm của kiến trúc của chùa, tạo nên một bản giao hưởng bình yên, đưa lòng người tìm về với sự thư thái và an nhiên tự tại giữa lòng di sản Kinh Bắc.
Trong ảnh, đoàn du khách đến từ Nhật Bản đang chăm chú tìm hiểu về những giá trị lịch sử được khắc ghi trên hệ thống kiến trúc cổ tại Phúc Nghiêm Tự. Sự giao thoa văn hóa giữa những người bạn phương xa và di sản nghìn năm vùng Kinh Bắc không chỉ khẳng định tầm vóc của hệ thống tín ngưỡng Tứ Pháp, mà còn mở ra triển vọng về một điểm đến du lịch văn hóa tâm linh đặc sắc trên bản đồ di sản thế giới.
"Chúng tôi không chỉ thấy một ngôi chùa đẹp, mà còn thấy được cả một câu chuyện lịch sử dài phía sau qua lời giới thiệu về Phật mẫu Man Nương. Cảm ơn các bạn đã gìn giữ một di sản tuyệt vời như thế này." Ông NISHIMURA.NOBUHIRO du khách Nhật Bản chia sẻ cảm xúc.
Dấu ấn kiến trúc đặc trưng chứa đựng những triết lý sâu xa của Phật giáo vùng Kinh Bắc. Giữa ánh sáng trí tuệ và di sản nghìn năm, tạo nên một không gian thoát tục, đưa lòng người về với sự tĩnh tại và an nhiên.
“Chúng tôi luôn tâm niệm rằng, việc giữ gìn từng nếp mái, pho tượng hay những tấm văn bia cổ không chỉ là bảo tồn một di sản vật chất, mà là đang bảo vệ một sợi dây kết nối thế hệ hôm nay với lòng bao dung và trí tuệ của tổ tiên. Mỗi du khách hay người dân khi về đây, ngoài việc chiêm bái, chúng tôi hy vọng họ sẽ cảm nhận được sự bình an và tiếp thêm động lực để sống thiện lương, trân trọng những giá trị nguồn cội của dân tộc." Thầy Thích Thanh Dũng, trụ trì chùa Tổ Phúc Nghiêm chia sẻ.
"Chùa Tổ (Phúc Nghiêm Tự) là báu vật không chỉ của riêng Song Liễu mà là của cả vùng di sản Kinh Bắc. Chính vì vậy, chính quyền địa phương luôn đặt công tác bảo tồn, giữ gìn các hiện vật là nhiệm vụ trọng tâm để vừa phát huy giá trị tâm linh, vừa tạo tiền đề phát triển du lịch văn hóa bền vững cho địa phương" – ông Nguyễn Nhân Cường, Chủ tịch UBND xã Song Liễu, tỉnh Bắc Ninh cho biết.
Việc gìn giữ những giá trị nguyên bản tại Chùa Tổ (Phúc Nghiêm Tự) không chỉ dừng lại ở các nghi lễ tôn giáo mà còn nằm ở trách nhiệm bảo tồn các hiện vật lịch sử quý hiếm. Những tấm bia đá, hệ thống tượng pháp và kiến trúc cổ tại đây là nguồn sử liệu trực tiếp về sự hình thành của hệ thống tín ngưỡng Tứ Pháp, một di sản văn hóa đặc trưng của vùng Kinh Bắc.
Sự quan tâm và sát sao của chính quyền địa phương trong việc quản lý, giám sát không gian di sản thời gian qua đã góp phần quan trọng trong việc bảo vệ nguyên trạng cảnh quan và các cổ vật tại chùa. Đây là tiền đề cần thiết để địa phương tiếp tục phối hợp với các cơ quan chuyên môn trong việc nghiên cứu, đánh giá đúng tầm vóc của di tích. Trong dòng chảy hối hả của đời sống hiện đại, sự gắn kết giữa di sản và công tác quản lý thực tế chính là chìa khóa để Phúc Nghiêm Tự mãi là điểm tựa văn hóa, tâm linh vững chắc của cộng đồng.
VOV.VN - Hành trình tìm về Đại Lãm Tự không chỉ là chuyến đi vãn cảnh mà là cuộc trở về với chính mình, nơi đá núi kể chuyện xưa và lòng người bừng sáng giữa hư không. Chùa Dạm vẫn ở đó lặng lẽ mà uy nghiêm, dang rộng vòng tay đón đợi những người con tìm về nguồn cội dân tộc.
VOV.VN - Là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về phát triển nhà ở xã hội, tỉnh Bắc Ninh đang tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thủ tục pháp lý, đẩy nhanh tiến độ khởi công và triển khai hàng loạt dự án NOXH trên địa bàn.
VOV.VN - Là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về phát triển nhà ở xã hội, tỉnh Bắc Ninh đang tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thủ tục pháp lý, đẩy nhanh tiến độ khởi công và triển khai hàng loạt dự án NOXH trên địa bàn.
VOV.VN - Những ngày này, nhiều vườn vải chín sớm đã bắt đầu vào mùa cho một vụ thu hoạch ở xã Phúc Hoà, tỉnh Bắc Ninh. Tuy nhiên, mùa vải năm nay chứng kiến nghịch cảnh “kẻ cười, người khóc” khi thời tiết thất thường khiến nhiều diện tích mất mùa nặng.
VOV.VN - Những ngày này, nhiều vườn vải chín sớm đã bắt đầu vào mùa cho một vụ thu hoạch ở xã Phúc Hoà, tỉnh Bắc Ninh. Tuy nhiên, mùa vải năm nay chứng kiến nghịch cảnh “kẻ cười, người khóc” khi thời tiết thất thường khiến nhiều diện tích mất mùa nặng.
