Đô thị thí điểm di sản phải có ít nhất 2 di sản được công nhận
VOV.VN - Chính phủ đã ban hành Nghị định số 282/2026/NĐ-CP ngày 14/7/2026 quy định chi tiết một số điều và hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam.
Đáng chú ý, Nghị định quy định cụ thể tiêu chí lựa chọn địa phương thực hiện thí điểm mô hình đô thị di sản văn hóa.
Theo đó, địa phương được lựa chọn thí điểm phải là đô thị có di sản văn hóa được hình thành trong quá trình hình thành và phát triển của địa phương; có mối quan hệ chặt chẽ giữa đô thị với di sản, trong đó giá trị của di sản góp phần tạo nên giá trị của đô thị.
Một tiêu chí quan trọng là địa phương phải có từ hai di sản văn hóa vật thể hoặc di sản văn hóa phi vật thể, di sản tư liệu trên địa bàn được Việt Nam hoặc UNESCO công nhận, xếp hạng hoặc ghi danh. Đồng thời, địa phương phải thực hiện tốt công tác bảo vệ, phát huy giá trị di sản gắn với giáo dục truyền thống, phát triển kinh tế - xã hội, du lịch và công nghiệp văn hóa, góp phần vào tăng trưởng kinh tế cũng như quảng bá giá trị di sản trong nước và quốc tế.
Nghị định cũng yêu cầu địa phương đã ban hành và thực hiện hiệu quả quy chế quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa; có các chương trình, đề án, dự án bảo tồn di sản được triển khai hiệu quả; có chính sách phù hợp đối với nghệ nhân theo quy định của pháp luật.
Bên cạnh đó, địa phương phải có kinh nghiệm trong đầu tư, bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di sản; bảo đảm phát triển bền vững các yếu tố văn hóa, kinh tế, xã hội và môi trường; có di sản thế giới được định giá giá trị kinh tế tổng thể và công bố quốc tế; có bảo tàng đạt tiêu chuẩn hạng II trở lên.
Theo Nghị định, mô hình đô thị di sản văn hóa thí điểm sẽ được ưu tiên đầu tư, hỗ trợ bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích, triển khai các chương trình, dự án bảo tồn và phát huy giá trị di sản, đồng thời được áp dụng các cơ chế ưu đãi về đất đai, phí và lệ phí nhằm đáp ứng các tiêu chí về không gian kiến trúc, cảnh quan, di tích khảo cổ, di sản văn hóa vật thể và phi vật thể.
Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định phạm vi, địa bàn thực hiện thí điểm đô thị di sản thuộc địa phương mình quản lý trên cơ sở bảo đảm các tiêu chí theo quy định. Đô thị di sản văn hóa phải được xác định trong quy hoạch đô thị và nông thôn và được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Về cơ chế ưu đãi đất đai, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh được quyết định chỉ tiêu sử dụng đất ngoài các chỉ tiêu đã được phân bổ đối với các dự án đầu tư trong lĩnh vực di sản văn hóa và công nghiệp văn hóa. UBND cấp tỉnh được quyết định áp dụng mức ưu đãi đơn giá thuê đất theo từng không gian đặc thù, tối đa không vượt quá 50% so với mức hiện hành, đối với các dự án đầu tư dịch vụ, du lịch, hợp tác công - tư và phát triển công nghiệp văn hóa trong khu vực di tích, bảo đảm không ảnh hưởng đến giá trị gốc và cảnh quan của di sản.
Về cơ chế ưu đãi phí, lệ phí, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh được quyết định mức thu phí dịch vụ tại di tích và ban hành các khoản lệ phí ngoài danh mục theo quy định của pháp luật. Ngân sách địa phương được hưởng toàn bộ các khoản thu từ các loại phí, lệ phí này.
Đối với phí tham quan danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử - văn hóa, công trình văn hóa và bảo tàng trên địa bàn đô thị di sản, sau khi trừ chi phí hoạt động cung cấp dịch vụ thu phí theo quy định, toàn bộ số còn lại phải nộp vào ngân sách nhà nước hoặc ngân sách địa phương để đầu tư bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích, trùng tu, bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di sản văn hóa.
Đánh thức Trung Phường: Cảng thị cổ nằm cạnh Di sản văn hóa thế giới Hội An
VOV.VN - Chỉ cách nhau một cây cầu Cửa Đại: Một bên là Hội An rực rỡ ánh đèn du lịch, thu về hàng trăm tỷ đồng mỗi năm; một bên là xã Duy Nghĩa, nơi từng là cảng thị sầm uất bậc nhất xứ Quảng vẫn lặng lẽ ngủ quên dưới lớp cát bồi suốt nhiều thế kỷ.
