Gìn giữ văn hóa người Mông Trắng từ nghề may trang phục dân tộc
VOV.VN - Là người con của bản Mông Trắng Pha Khuông, xã Co Mạ, tỉnh Sơn La, từ nhiều năm nay, chị Vì Thị Ía đã duy trì nghề may trang phục truyền thống phục vụ bà con dân bản. Công việc này không chỉ giúp chị có thêm thu nhập, mà còn góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc mình.
Cũng giống nhiều chị em phụ nữ Mông Trắng, từ thời con gái, chị Vì Thị Ía đã được bà và mẹ dạy thêu, cắt và khâu trang phục phụ nữ dân tộc Mông Trắng của mình. Vì thế chị rất tự tin khi chuyển sang may đo trang phục truyền thống của dân tộc Mông Trắng, dù phải qua nhiều công đoạn, trong đó hoa văn phải cắt, may bằng tay mất rất nhiều công sức, thời gian. Lúc đầu chị may là để phục vụ cho gia đình, dần dần chị thấy bà con trong vùng cũng có nhu cầu mua để mặc, nên chị bắt đầu may nhiều để phục vụ bà con.
“Lúc đầu cũng gặp khó khăn, do bà con chưa có kinh tế khá giả nên cũng chưa mua nhiều. Sau này khi người dân có kinh tế khá hơn thì bà con cũng mua nhiều hơn. Khi đó mình cũng tự tin để tiếp tục may đến như hiện nay”, chị Vì Thị Ía chia sẻ.
Trang phục của phụ nữ dân tộc Mông Trắng có áo, quần, dây lưng, yếm và khăn đội đầu. Điểm nổi bật trong bộ trang phục là áo thường hở cổ khá rộng và được cài bằng một nút duy nhất ở tầm bụng, nên phụ nữ Mông thường mặc thêm áo trắng bên trong. Đằng sau vai áo có yếm rộng được thêu cầu kỳ với những hoa văn có màu sắc rực rỡ. Họa tiết ở phần ống tay áo ghép bằng vải màu đen và xanh. Mỗi ống tay được ghép từ 25 mảnh màu xanh, vải hoa lên trên nền vải đen, giống như những thửa ruộng bậc thang. Cùng với đó là phần thắt lưng với nhiều hoa văn, họa tiết được thiêu nối nhau, tạo thành những hoa văn riêng biệt.
Để may được bộ trang phục của dân tộc Mông Trắng hoàn chỉnh phải hai người cùng may gần 4 ngày mới xong. Vì thế, cùng với thêu may các bộ trang phục theo phong cách truyền thống, chị Ía cũng dành thời gian tìm tòi, học hỏi thiết kế các mẫu trang phục mới, kết hợp các loại vải công nghiệp để tạo ra những bộ trang phục trẻ trung, nhiều màu sắc, đáp ứng và phù hợp hơn thị hiếu của khách hàng, nhất là thế hệ trẻ.
Ngoài những bộ trang phục Mông được chị Ía may theo đơn đặt hàng của bà con, vợ chồng chị cũng mang trưng bày, bán tại các phiên chợ vùng cao trong, ngoài địa bàn như Tuần Giáo, Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên. Chị cũng tận dụng mạng xã hội như Zalo, Facebook, Tiktok bán online, được khách hàng ở nhiều nơi như Lai châu, Thanh Hóa, Đắk Nông, Đắk Lắk… tin tưởng, yêu thích và lựa chọn đặt mua.
Chị Sùng Thị Chía, ở xã Phình Hồ, tỉnh Lai Châu, một khách hàng thường xuyên đặt mua trang phục của chị Ía cho biết: “Tôi rất thích những bộ trang phục do chị Ía may, vì trang phục của chị Ía may có phong cách rất riêng khác với những bộ trang phục được may trên này. Không chỉ bản thân tôi mà nhiều người ở đây nhìn thấy họ cũng rất thích nên ngoài mua cho bản thân, tôi còn nhập thêm về để lại cho bà con ở đây”.
Cứ vừa thêu may, vừa học hỏi, rút kinh nghiệm, bình quân mỗi năm, chị Vì Thị Ía bán ra thị trường được từ 120-160 bộ trang phục phụ nữ Mông Trắng, với giá bán 1,2-1,6 triệu đồng/bộ. Sau khi trừ chi phí chị thu lãi được hơn 130 triệu đồng. Nguồn thu này giúp chị vừa có thêm thu nhập, có vốn tái đầu tư để duy trì nghề thêu may, lại giữ được truyền thống.
Không chỉ phát triển nghề cho riêng gia đình mình, chị Ía còn dành thời gian truyền dạy kỹ thuật cắt may, thêu thùa cho chị em phụ nữ và thế hệ trẻ trong bản, để cùng nhau lưu giữ trang phục dân tộc. Ông Thào A Của, Phó Chủ tịch UBND xã Co Mạ, cho biết: “Việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Mông đã được lưu giữ, tuyên truyền. Nhiều hộ gia đình đã mạnh dạn đầu tư may thuê trang phục dân tộc mông. Tiêu biểu là gia đình chị Vì Thị Ía tự mua máy móc, may thêu trang phục dân tộc Mông Trắng theo truyền thống với mục đích lưu giữ lại những nét đẹp truyền thống của dân tộc Mông Trắng, giúp cho gia đình có thêm thu nhập và tạo công ăn việc làm cho thành viên khác”.
Về dự định của mình tới đây, chị Ía cho biết, gia đình chị sẽ mở rộng thêm khu xưởng may, đầu tư thêm máy móc để sản xuất được nhiều sản phẩm. Chị Ía mong muốn tạo thêm việc làm cho các chị em trên địa bàn và góp phần gìn giữ mãi nghề thêu may trang phục dân tộc cho con cháu.
Tiếng khèn mùa xuân nơi đại ngàn Lai Châu
VOV.VN - Mỗi độ xuân về, khi mây trắng còn bảng lảng trên triền núi, tiếng khèn Mông lại ngân vang giữa đại ngàn Lai Châu. Không chỉ gọi mùa xuân về với bản làng, âm thanh réo rắt ấy còn góp phần gìn giữ mạch nguồn văn hóa, kết nối bao thế hệ người Mông nơi biên cương Tổ quốc.
