Hà Nội của những ngày sau tiếp quản 10/10/1954 như thế nào?
VOV.VN - Sau nụ cười hân hoan ngày 10/10/1954 là một Hà Nội đứng trước muôn vàn thử thách: tài chính kiệt quệ, xã hội phức tạp và nguy cơ thiếu lương thực trầm trọng. Cùng nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến nhìn lại cuộc vượt khó âm thầm nhưng oai hùng để ổn định lại nhịp sống Thủ đô trong những ngày đầu tiếp quản!
Sáng 10/10/1954, phố phường Hà Nội tràn ngập cờ hoa. Trên những tuyến phố bộ đội đi qua, người dân trong trang phục lịch sự đứng chật hè phố nét mặt hân hoan chào đón các anh từ chiến khu trở về. Nhưng Hà Nội sau ngày này thế nào?
Thực dân Pháp phải rút khỏi Hà Nội. Theo những văn bản được ký kết họ phải bàn giao nguyên vẹn tài sản công, tài liệu cho nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Tuy nhiên, khi cán bộ tiếp nhận 137 công sở trên toàn thành phố thì 25 cơ sở chỉ là những căn phòng trống rỗng, 31 công sở còn một phần tài sản, tài liệu liên quan đến quản lý hành chính, xã hội bị đốt hoặc xé vụn.
Họ rút đi để lại một xã hội phức tạp với hàng nghìn sĩ quan binh lính rã ngũ mang vũ khí về nhà, 700 cảnh binh và hơn 500 nhân viên các cơ quan mật vụ, 170 hội đoàn, hàng trăm tiệm hút thuốc phiện vẫn hoạt động, 50 nhà chứa cùng rất nhiều lưu manh, gái điếm.
Theo thống kê cả thành phố có 77.000 người thất nghiệp. Hàng vạn đồng bào Công giáo ở các tỉnh miền Bắc, miền Trung kéo về Hà Nội dựng lều lán quanh Nhà hát lớn, Nhà thờ Nam Đồng, Ga Hà Nội, bến phà Đen, trong trường Đồng Khánh... chờ xuống Hải Phòng di cư vào Nam gây mất trật tự, an ninh và vệ sinh công cộng.
Về kinh tế, các hoạt động buôn bán, dịch vụ trên toàn thành phố khá im ắng. Hệ thống tài chính, ngân hàng của chủ nước ngoài trước đó đã ngừng hoạt động và chuyển hết đồng tiền Đông Dương về Pháp. Các nhà máy, xí nghiệp của chủ Pháp cũng đóng cửa, họ mang những máy móc còn mới về nước và phá hỏng máy móc thiết bị đã cũ.
Tâm lý bao trùm giới công thương Hà Nội là lo lắng nghe ngóng không biết chính sách của nhà nước, thành phố đối với tài sản của họ thế nào, có được tiếp tục hoạt động hay không. Nhiều viên chức ngành y tế, giáo dục, nhân viên có chuyên môn kỹ thuật di cư vào Nam vì thế số giáo viên trường công và tư các cấp học thiếu một nửa. Cả thành phố chỉ còn 935 bác sĩ, y tá, hộ lý so với 1574 người trước đó.
Trước đó do chiến tranh, nông dân nhiều tỉnh chạy ra khỏi vùng chiến sự bỏ hoang ruộng không cấy lúa, lại thêm gạo từ trong miền Nam không thể chuyển ra vì đất nước tạm chia hai miền nên Hà Nội thiếu lương thực trầm trọng.
Nhà máy điện Yên Phụ và các nhà máy nước sạch bị tháo thiết bị, thiếu chuyên viên kỹ thuật vận hành dẫn đến tình trạng mất điện và nước sạch. Đời sống của người dân, nhất là dân nghèo vô cùng khó khăn.
Trước thực trạng như vậy, Ủy ban hành chính Hà Nội đã thực hiện nghiêm chính sách đổi tiền của chính phủ, bán lương thực theo tiêu chuẩn gạo hàng tháng cho bộ đội cán bộ viên chức với giá rẻ. Thành phố cấp thiết khắc phục máy móc để sản xuất nước sạch và điện.
Cùng với đó công an thành phố tăng cường giữ an ninh trật tự, vận động bà con các tỉnh không tin lời dụ dỗ vào Nam trở về quê làm ăn. Đưa hàng trăm trẻ em mồ côi lang thang vào cô nhi viện tế sinh, Phục Thiện, Hàng Bột và hoàn thành việc đăng ký hộ khẩu
Có thể nói những ngày tháng sau tiếp quản là giai đoạn xã hội vô cùng phức tạp, cuộc sống thiếu thốn nhưng nhờ có chính sách đúng đắn kịp thời đã đưa thành phố vượt qua khó khăn ổn định xã hội và từng bước chuẩn bị cơ sở vật chất để thành phố bước vào giai đoạn phát triển mới.
Hành trình 75 phút "Chạm vào ký ức" một thời bao cấp
VOV.VN - Với thời lượng 75 phút mỗi chuyến, hành trình trải nghiệm trong không gian thời bao cấp tại tại Chạm Collective (11 Ngũ Xã, phường Ba Đình, Hà Nội) mang đến trải nghiệm văn hóa tương tác, giúp người tham gia khám phá một giai đoạn đặc biệt trong ký ức của nhiều thế hệ người Hà Nội.
