Huế tìm giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị Lễ hội Điện Huệ Nam

Lễ hội Điện Huệ Nam là hoạt động văn hóa tâm linh đặc sắc gắn với tín ngưỡng thờ Mẫu Thiên Y A Na, được tổ chức vào tháng Ba và tháng Bảy âm lịch hằng năm tại thành phố Huế. Lễ hội lưu giữ nhiều giá trị văn hóa dân gian đặc trưng, đặt ra yêu cầu bảo tồn, trao truyền và phát huy phù hợp trong đời sống đương đại.

Lễ hội Điện Huệ Nam được tổ chức tại Điện Huệ Nam, làng Hải Cát, phường Kim Long, thành phố Huế. Lễ hội có sự giao thoa giữa tín ngưỡng dân gian và những yếu tố văn hóa cung đình Huế.

Qua nhiều thế hệ, cộng đồng vẫn duy trì lễ hội mỗi năm hai lần với các nghi thức truyền thống. Không gian lễ hội trải rộng từ Thánh đường Thiên Tiên Thánh giáo đến Nghinh Lương Đình và Điện Huệ Nam. Lễ cung nghinh Thánh Mẫu Hội đồng Tứ phủ bằng đường bộ cùng các hoạt động trên sông Hương tạo nên không gian văn hóa dân gian đặc sắc. Nghi lễ, trang phục, âm nhạc, diễn xướng và vũ điệu được cộng đồng trực tiếp thực hành, góp phần tạo sức sống cho di sản.

Theo các nhà nghiên cứu, Lễ hội Điện Huệ Nam không chỉ có giá trị về tín ngưỡng mà còn phản ánh đời sống văn hóa của cư dân xứ Huế, thể hiện quá trình giao lưu, tiếp biến nhiều lớp văn hóa trong lịch sử.

TS Nguyễn Viết Chức, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Viện Văn hóa Việt Nam cho rằng, Lễ hội Điện Huệ Nam cần được nhìn nhận đúng vị trí trong hệ thống di sản văn hóa Cố đô Huế.

“Lễ hội Huệ Nam cần được nhìn nhận là Lễ hội Văn hóa có vị trí đặc biệt cần giữ gìn và phát huy tốt nhất trong quần thể di sản văn hóa cố đô Huế. Về thực hành nghi lễ có lẽ là sự phối hợp chặt chẽ trong quản lý với các cơ quan đoàn thể, nhất là nghệ thuật, thể hiện làm sao cho khi thực hành nghi lễ, nó vừa đúng, vừa hấp dẫn”, TS Nguyễn Viết Chức cho biết.

Thực tế cho thấy, công tác quản lý cần đi cùng việc phát huy các giá trị truyền thống, bảo đảm tính nguyên bản của nghi lễ và phát huy vai trò của cộng đồng thực hành tín ngưỡng. TS Nguyễn Tiến Dĩnh, Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Phó Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn kinh tế thuộc Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cho rằng, Lễ hội Điện Huệ Nam có những giá trị riêng trong thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam. Lễ hội thể hiện sự giao thoa giữa tín ngưỡng thờ nữ thần Po Nagar của người Chăm và tín ngưỡng thờ Thánh Mẫu của người Việt, là minh chứng cho quá trình giao lưu, tiếp biến và bản địa hóa các thần linh ở Huế.

“Lễ hội Điện Huệ Nam mang đậm dấu ấn xen giữa văn hóa dân gian và văn hóa cung đình Triều Nguyễn. Với diễn trình của lễ hội, lễ hội Điện Huệ Nam mang nhiều nét độc đáo, khác biệt so với các nghi thức, tín ngưỡng của trung tâm đạo Mẫu ở Bắc Bộ mà nổi bật nhất là lễ hội như là một thiên sử thi rất sống động, là kiệt tác của lễ hội dân gian được diễn ra cả không gian trên sông Hương và tại điện thờ trên núi Ngọc Trản”, TS Nguyễn Tiến Dĩnh cho hay.

Theo các chuyên gia, nhà nghiên cứu, cần tiếp tục nghiên cứu, sưu tầm và tư liệu hóa nghi lễ, âm nhạc, trang phục, hình thức diễn xướng cùng các tri thức dân gian liên quan. Công tác truyền dạy, giới thiệu di sản cho thế hệ trẻ thông qua trường học, hoạt động trải nghiệm và các chương trình văn hóa cộng đồng phải được chú trọng. Phát huy giá trị lễ hội cần tránh thương mại hóa, sân khấu hóa quá mức, làm ảnh hưởng đến tính thiêng của nghi lễ và vai trò chủ thể của cộng đồng...

Ông Hoàng Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế cho biết, hội thảo lần này tập trung thảo luận, nhận diện đầy đủ giá trị lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng của Lễ hội Điện Huệ Nam, đánh giá thực trạng bảo tồn và đề xuất giải pháp phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch văn hóa, du lịch tâm linh bền vững.

“Hội thảo nhằm nhận diện đầy đủ giá trị lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng của lễ hội. Đánh giá thực trạng công tác bảo vệ, bảo tồn, đồng thời đề xuất những giải pháp phát huy giá trị di sản, gắn với phát triển du lịch văn hóa, du lịch tâm linh bền vững; tích lũy luận cứ khoa học để tương lai, khi có đủ điều kiện có thể phục vụ đề cử, ghi danh lễ hội danh sách văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại theo Công ước của UNESCO năm 2003”, ông Hoàng Việt Trung cho biết thêm.

Bảo tồn và phát huy Lễ hội Điện Huệ Nam không chỉ nhằm gìn giữ một sinh hoạt tín ngưỡng truyền thống mà còn góp phần bảo tồn không gian văn hóa đặc trưng của Huế. Giữ được tính thiêng của nghi lễ, vai trò chủ thể của cộng đồng và không gian văn hóa trên sông Hương sẽ giúp di sản tiếp tục được trao truyền, phát huy giá trị trong đời sống đương đại.

Huế miễn phí vé tham quan di tích vào ngày 19/8 và Quốc khánh 2/9

VOV.VN - Thành phố Huế sẽ miễn phí vé tham quan các điểm di tích thuộc Quần thể Di tích Cố đô Huế trong hai ngày 19/8 và 2/9/2026 đối với công dân Việt Nam nhân kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9.