Lớp học ca trù miễn phí - lan toả giá trị văn hóa truyền thống
VOV.VN - Gần 20 năm qua, lớp học ca trù miễn phí của CLB Ca trù Bích Câu đã bền bỉ truyền dạy, góp phần gìn giữ và lan tỏa giá trị di sản văn hóa truyền thống.
Lớp học được Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Thị Vân Mai và chồng là nghệ nhân Trần Văn Trúc mở từ năm 2008, trước thời điểm ca trù được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp vào năm 2009. Từ vài học viên là con em người quen, đến nay lớp học thu hút đông đảo học sinh, sinh viên, người đi làm và nhiều du khách quốc tế.
Tại đây, các học viên được hướng dẫn từ những kỹ thuật cơ bản nhất như phát âm, lấy hơi, nhả chữ, cảm nhịp theo phách cho đến cách giữ đúng lối hát cổ. Với Nghệ nhân ưu tú Vân Mai, quyết định mở lớp miễn phí bắt đầu từ chính những khó khăn bà từng trải qua khi học ca trù. Bởi nếu nghề chỉ được truyền trong phạm vi hẹp, việc bảo tồn và phát triển loại hình nghệ thuật này sẽ càng khó khăn.
“Năm 2008, tôi quyết định mở lớp để truyền dạy lại cho tất cả mọi người, bởi vì ngày trước, tôi đi học quá khó. Mình không truyền dạy lại thì môn ca trù này không phát triển được. Truyền dạy làm sao để các bạn hát được như mình, các bạn cũng yêu thích như mình là hạnh phúc. Dù các bạn chưa hát được nhưng các bạn cũng thấy cái hay, cái đẹp ở bộ môn nghệ thuật này”, Nghệ nhân ưu tú Vân Mai chia sẻ.
Ca trù thường được xem là loại hình nghệ thuật bác học, không dễ tiếp cận ngay từ những lần đầu. Chính vì vậy, Nghệ nhân ưu tú Vân Mai tìm cách đơn giản hóa những nhịp phách cơ bản, giúp học viên dễ làm quen trước khi từng bước đi sâu vào những kỹ thuật khó như “tròn vành rõ chữ” hay “nảy hột”. Nhưng cũng từ sự tinh tế và cầu kỳ trong từng câu hát, từng nhịp phách lại khiến những học viên như bà Lý Giang (phường Cầu Giấy) và bạn Nguyễn Bích Phượng (phường Giảng Võ) thấy cuốn hút: “Hôm nay, đến với cô Vân Mai, tôi được cô nghe hát, cô hướng dẫn cách lấy hơi, nhả chữ, tôi thấy ca trù thực sự rất khó, đúng như người ta vẫn thường nói ca trù là một loại hình âm nhạc dân gian truyền thống mang tính bác học”.
“Càng ngày học ca trù, mình thấy những kỹ thuật các cô dạy khá khó. Bởi các cô đã học và làm rất nhiều năm. Càng ngày càng học ca trù, mình càng cảm thấy yêu ca trù hơn”.
Không dừng lại ở việc truyền dạy trực tiếp, trước nỗi lo những giá trị của loại hình di sản phi vật thể này có thể mai một theo thời gian, nghệ nhân Trần Koóng, thành viên Câu lạc bộ Ca trù Bích Câu đã nghiên cứu, sưu tầm hơn 100 tài liệu ca trù gốc, phục dựng khoảng 200 thể cách cổ và số hoá thành dữ liệu điện tử: “Tôi đã xây dựng một website, ở đó có những tư liệu tôi tìm hiểu được lên không gian số đó. Với mong muốn để mọi người, nhiều người hơn biết đến ca trù, cùng với chúng tôi gìn giữ giá trị di sản văn hoá”.
Với cách truyền dạy bền bỉ, gần gũi, những nghệ nhân tại Câu lạc bộ Ca trù Bích Câu đang từng bước đưa loại hình nghệ thuật truyền thống đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Những câu hát, nhịp phách được trao truyền hôm nay vì thế không chỉ góp phần gìn giữ một di sản văn hóa của dân tộc, mà còn tạo thêm sức sống mới cho ca trù trong đời sống hiện đại.
Khi di sản tìm cách kể mới, quá khứ đối thoại với hiện tại
VOV.VN - Di sản không chỉ nằm trong những công trình cổ, bia đá hay những giá trị được lưu giữ qua thời gian. Trong nhịp sống đương đại, di sản đang được tìm cách kể lại bằng ngôn ngữ của công nghệ, nghệ thuật và trải nghiệm đa giác quan, để những câu chuyện từ quá khứ trở nên gần gũi, sống động và chạm tới công chúng.
