Nhạc sĩ Đức Trịnh: VOV Sonata - FM89 sẽ đưa âm nhạc bác học đến với đại chúng

Từ ngày 20/10/2026, Kênh VOV Sonata - FM89 - Kênh âm nhạc chuyên biệt về giao hưởng, thính phòng, nhạc cổ điển, jazz và các thể loại nhạc không lời của Đài Tiếng nói Việt Nam được phát sóng thử nghiệm. Đây được coi là một trong những bước đi chiến lược nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam.

Kênh âm nhạc chuyên biệt VOV Sonata - FM89 sẽ không chỉ là không gian quảng bá cho dòng nhạc thính phòng, giao hưởng mà còn là cầu nối đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao chạm tới trái tim đông đảo công chúng Việt Nam.

Thực hiện định hướng trọng tâm nhiệm kỳ 2026 - 2031 về nâng cao chất lượng sáng tạo nghệ thuật, phát triển cân đối giữa âm nhạc bác học và âm nhạc đại chúng, Hội Nhạc sĩ Việt Nam đánh giá cao sự ra đời của Kênh âm nhạc chuyên biệt VOV Sonata - FM89. Phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV) đã có cuộc trò chuyện với Thiếu tướng, nhạc sĩ Đức Trịnh, Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam về ý nghĩa chiến lược của dấu mốc phát triển này.

VOV Sonata - FM89 đưa âm nhạc bác học đến với đại chúng

PV: Thưa nhạc sĩ, được biết trong phương hướng nhiệm kỳ 2026 – 2031, Hội Nhạc sĩ Việt Nam xác định trọng tâm là nâng cao chất lượng sáng tạo nghệ thuật, phát triển cân đối giữa âm nhạc bác học và âm nhạc đại chúng, đặc biệt ưu tiên các tác phẩm có giá trị nghệ thuật cao. Trong bối cảnh đó, việc VOV phát sóng thử nghiệm Kênh Âm nhạc chuyên biệt VOV Sonata - FM89 từ ngày 20/10 có ý nghĩa như thế nào đối với Hội và giới sáng tác?

Nhạc sĩ Đức Trịnh: Về phía Hội Nhạc sĩ Việt Nam, chúng tôi rất phấn khởi. Việc một cơ quan báo chí quốc gia như VOV mở kênh âm nhạc chuyên biệt sẽ tạo ra phương tiện hữu hiệu để truyền tải những sáng tạo nghệ thuật đầy tâm huyết của các nhạc sĩ đến với đông đảo công chúng, đặc biệt là ở mảng âm nhạc giao hưởng thính phòng. VOV Sonata - FM89 sẽ đưa âm nhạc bác học đến với đại chúng.

Thực tế nhiều năm qua, năm nào Hội Nhạc sĩ Việt Nam cũng tổ chức các cuộc thi sáng tác giao hưởng, thính phòng cho hội viên. Tuy nhiên, điều kiện để dàn dựng và đưa tác phẩm đến với công chúng thưởng thức trước đây còn hạn chế.

Ngay trong Hội Nhạc sĩ Việt Nam trước đây, đã có những nhạc sĩ lão thành viết về giao hưởng mà có lẽ đã bỏ ngăn kéo tới vài chục năm không có điều kiện để dàn dựng. Nhạc sĩ cũng nghĩ là dàn dựng ra xong có khi người ta chỉ nghe một lần xong là thôi, không biết rồi sẽ đi về đâu. Chính vì vậy, việc VOV có một kênh âm nhạc chuyên biệt như VOV Sonata - FM89 là điều Hội rất trân trọng. Kênh phát thanh này sẽ trở thành môi trường để các nhạc sĩ được thể nghiệm.

Muốn hội nhập thế giới, dứt khoát âm nhạc Việt Nam phải có sự phát triển hài hòa giữa âm nhạc đại chúng và âm nhạc bác học. Chúng ta phải có những tác phẩm giao hưởng, thính phòng mang tính nghệ thuật cao.

Ngay trong nhiệm kỳ này, bên cạnh bộ phận phụ trách ca khúc đại chúng, Hội Nhạc sĩ Việt Nam đã phân công cụ thể các Ủy viên Ban Chấp hành chuyên trách về mảng khí nhạc và giao hưởng thính phòng. Mục tiêu là tạo sự cân bằng và thúc đẩy mảng sáng tác này phát triển. Qua các kỳ Liên hoan âm nhạc quốc tế do Hội tổ chức, chúng tôi thấy các nhạc sĩ quốc tế sáng tác khí nhạc rất mới, hiện đại và rất cập nhật với thị hiếu công chúng. Con đường phát triển của VOV Sonata - FM89 hoàn toàn trùng khớp với định hướng chiến lược của Hội.

PV: Nhạc sĩ có thể phân tích rõ hơn về vai trò của công chúng đối với động lực sáng tác của các nhạc sĩ trong không gian phát thanh mới này?

Nhạc sĩ Đức Trịnh: Sáng tạo nghệ thuật không thể đứng một mình. Sản phẩm sáng tạo của người nhạc sĩ phải được đón nhận, phải được công chúng biết đến. Chỉ cần có một nhóm khán giả, một nhóm công chúng hưởng ứng thì đó sẽ là "chất xúc tác" quan trọng thúc đẩy các nhạc sĩ sáng tạo mạnh mẽ hơn. Khi có các phương tiện truyền thông đa dạng như hiện nay, giới sáng tác sẽ có thêm niềm tin để dấn thân vào mảng khí nhạc và giao hưởng thính phòng.

PV: Có ý kiến cho rằng âm nhạc bác học "kén người nghe" và khó tiếp cận. Nhìn từ góc độ lịch sử và văn hóa thưởng thức, nhạc sĩ giải thích về rào cản này như thế nào?

Nhạc sĩ Đức Trịnh: Phải nhìn nhận thẳng thắn rằng nguyên nhân một phần xuất phát từ yếu tố lịch sử. Trong lịch sử âm nhạc thế giới, ngay từ thời các thiên tài soạn nhạc như Haydn, Mozart hay Beethoven, công chúng phương Tây đã được thưởng thức và hình thành thói quen nghe dòng nhạc này. Khi đó, chúng ta còn gặp nhiều khó khăn, chưa thể xây dựng một nền tảng âm nhạc tương tự nên đã xuất phát chậm và đi sau rất nhiều.

Đến khi có đủ điều kiện để thưởng thức, công chúng của chúng ta lại ngay lập tức tiếp xúc với quá nhiều luồng âm nhạc giải trí đa dạng cùng lúc. Điều đó làm đứt gãy việc hình thành một nền tảng truyền thống, nơi khán giả được tiếp cận, đào tạo và thẩm thấu nhạc giao hưởng từ khi mới lọt lòng. Đó chính là một thiệt thòi.

Tuy nhiên, đây hoàn toàn không phải câu chuyện về trình độ nhận thức hay tính chất "cao siêu", mà thuộc về truyền thống và tần suất tiếp xúc. Sở dĩ những người theo học âm nhạc thường yêu thích giao hưởng, thính phòng là vì họ có thời gian tiếp cận dòng nhạc này nhiều hơn công chúng bình thường. Thưởng thức nghệ thuật cốt ở cảm xúc chứ không phải ở trình độ. Khi âm nhạc mang đến cảm xúc chân thực và được người nghe đón nhận, nó sẽ dần trở thành một thói quen tự nhiên.

Điều này cũng tương tự như trong ẩm thực. Một người bình thường khi thưởng thức một món ăn chưa từng thử bao giờ, dù món đó có đắt đỏ hay giá trị đến đâu, chưa chắc họ đã thấy thích ngay. Nhưng nếu món ăn ấy đã gắn liền với họ từ thời thơ ấu, họ sẽ tự nhiên yêu thích và phân biệt được sự tinh tế trong từng hương vị.

PV: Vậy theo nhạc sĩ, Kênh VOV Sonata - FM89 có thể kéo công chúng lại gần hơn với dòng nhạc này?

Nhạc sĩ Đức Trịnh: Quan trọng là tạo môi trường để công chúng được tiếp cận, làm quen và thưởng thức. Thưởng thức nghệ thuật không phải là bài toán lý luận mà là câu chuyện của cảm xúc. Âm nhạc cũng giống như một món ăn. Nếu một món ăn dù đắt tiền hay giá trị đến đâu nhưng người ta chưa bao giờ được ăn từ nhỏ thì chưa chắc đã thích. Nhưng nếu được tiếp xúc thường xuyên, người ta sẽ tự phân biệt và cảm nhận được vị ngon của nó.

Kênh âm nhạc của VOV cũng là một trong những kênh để cho công chúng được thưởng thức ngay từ nhỏ, thậm chí, có những em bé còn mới chào đời là trong nhà có thể vang lên những giai điệu âm nhạc nếu chúng ta có kênh âm nhạc thường xuyên như thế.

Theo tôi biết thì nhiều nước trên thế giới đã có kênh âm nhạc giao hưởng thính phòng riêng. Nếu VOV Sonata - FM89 ra đời thì Việt Nam ta bây mới có. Không nên nghĩ là ít người nghe. Nếu nhìn vào tương lai lâu dài, tôi nghĩ rằng trong một vài năm sẽ có rất nhiều công chúng yêu thích kênh đó. Các bạn cứ thử xem những lời nói của tôi có chính xác không. Tôi nghĩ rằng, một vài năm nữa là người ta sẽ yêu mến Kênh âm nhạc chuyên biệt VOV Sonata - FM89 này.

Trước đây, người ta thường nghĩ nhạc bác học là cái gì đó rất cao cấp, nghe sẽ mệt mỏi hoặc phải suy nghĩ nhiều nên ngại tiếp xúc. Bây giờ, khi VOV Sonata - FM89 đưa âm nhạc hàn lâm đến tận nhà, khán giả sẽ dần được đắm mình trong thế giới âm thanh đầy sáng tạo. Những giá trị nghệ thuật chân chính mang cảm xúc thực sự chắc chắn sẽ chiếm lĩnh được trái tim người nghe.

Bước đi thiết thực, đúng thời điểm

PV:  VOV đã chủ động mua khối lượng lớn, khoảng gần 10.000 bản quyền âm nhạc và các quyền liên quan để phát sóng trên VOV Sonata - FM89, đồng thời phát sóng trên các nền tảng số. Ông đánh giá thế nào về chiến lược này?

Nhạc sĩ Đức Trịnh: Đây là bước đi rất tốt và đúng thời điểm, không có gì phải bàn cãi. Việc phát sóng trên đa nền tảng mang lại lợi ích thiết thực cho cả bên sáng tạo lẫn bên hưởng thụ.  

Việc đến nhà hát thưởng thức đôi khi có những rào cản nhất định về điều kiện, thời gian. Nhưng khi âm nhạc bác học xuất hiện trên sóng phát thanh và ứng dụng số, người dân có thể ngồi tại nhà để tiếp cận một cách gần gũi, thân thuộc, nhân văn nhất. Chính sự tiếp cận thường xuyên này sẽ xây nên tình yêu âm nhạc. Khi đã yêu mến qua không gian số rồi, công chúng sẽ sẵn sàng đến nhà hát để trải nghiệm các buổi hòa nhạc live concert trực tiếp. Ở nước ngoài, các buổi biểu diễn giao hưởng ngoài trời thu hút hàng chục ngàn người xem suốt nhiều giờ đồng hồ; Việt Nam hoàn toàn có thể hướng tới tương lai đó.

Hội Nhạc sĩ Việt Nam cũng sẽ sẵn sàng hợp tác với VOV trong trường hợp cần thiết. Chúng tôi sẽ chính thức thông báo đến toàn thể hội viên về cơ hội này để các nhạc sĩ thể hiện tài năng và cống hiến. Chúng tôi cũng chờ đón một chuyên mục riêng về "Âm nhạc giao hưởng, thính phòng Việt Nam" trên sóng VOV Sonata - FM89. Đây sẽ là không gian trang trọng tôn vinh các nhạc sĩ Việt Nam, đưa những tác phẩm được đầu tư công phu và tâm huyết đến với đông đảo khán giả. Tôi tin rằng chỉ cần sau 1 - 2 năm, VOV Sonata - FM89 sẽ trở thành kênh âm nhạc được đông đảo công chúng yêu mến.

PV: Xin trân trọng cảm ơn nhạc sĩ về cuộc trò chuyện tâm huyết này.

Sẽ về Thủ đô - Phím đàn Huy Phương nối dài tình yêu của cha Huy Du

VOV.VN - Nhạc sĩ Huy Phương tự hào và xúc động gặp lại tình yêu và nỗi nhớ Hà Nội của người cha kính yêu trong tác phẩm "Sẽ về Thủ đô" của cố nhạc sĩ Huy Du trong chương trình "Bản giao hưởng Hà Nội" nhân kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô.