“Những lớp phù sa”: Hành trình từ một giọt nước đến ký ức văn hóa Bắc Bộ
VOV.VN - Những lớp phù sa lấy hình tượng sông Hồng và những lớp phù sa văn hóa để kể câu chuyện về đất, người, làng nghề và ký ức Bắc Bộ bằng múa, âm nhạc, hình ảnh và công nghệ.
Những lớp phù sa là dự án nghệ thuật đương đại kết hợp đa phương tiện, sử dụng múa dân gian đương đại làm ngôn ngữ biểu đạt chính, kết hợp hát ru, xẩm, hát văn, âm nhạc truyền thống, ánh sáng, hình ảnh và công nghệ. Tác phẩm lấy sông Hồng và những lớp phù sa làm hình tượng xuyên suốt để kể câu chuyện về đất, người và ký ức văn hóa Bắc Bộ.
Ý tưởng gốc của dự án do NSƯT Cao Ngọc Ánh khởi xướng. Từ quy luật phù sa được dòng sông mang theo, bồi đắp đất đai qua thời gian, tác phẩm liên tưởng đến cách văn hóa được hình thành từ lịch sử, ký ức, phong tục, tín ngưỡng và nghệ thuật được nhiều thế hệ gìn giữ, trao truyền.
Câu chuyện bắt đầu bằng một giọt nước rời khỏi mây, theo dòng sông Hồng đi qua những miền đất, làng quê và đời sống con người. Giọt nước vừa là nhân vật, vừa giữ vai trò dẫn chuyện, đưa khán giả qua 5 hồi: Giọt nước – Làng – Chợ – Yêu – Chợ.
Từ hành trình ấy, không gian Bắc Bộ dần được gợi mở qua bến nước, cây đa, con đò, phiên chợ, những cuộc gặp gỡ và các làng nghề thủ công truyền thống.
Trong đó, làng nghề là một trong những lớp chất liệu quan trọng. Gốm, lụa, mây tre đan, sơn mài và nhiều nghề thủ công khác không chỉ xuất hiện dưới góc độ sản phẩm, mà được nhìn từ câu chuyện của vùng đất, kỹ nghệ và những người thợ đã duy trì nghề qua nhiều thế hệ.
Theo định hướng của ê-kíp, Những lớp phù sa không nhằm phục dựng nguyên trạng một Bắc Bộ của quá khứ. Các chất liệu truyền thống được đặt trong mối tương tác với nghệ thuật đương đại, để những hình ảnh, âm thanh vốn quen thuộc được thể hiện bằng một ngôn ngữ sân khấu khác.
Tham gia dự án cùng NSƯT Cao Ngọc Ánh có NSND Trần Ly Ly - nghệ sĩ gắn bó nhiều năm với múa đương đại. Bà từng hoạt động với nhiều vai trò từ nghệ sĩ múa, biên đạo, giảng viên đến quản lý nghệ thuật và là Tổng đạo diễn Lễ khai mạc, bế mạc SEA Games 31.
Trong Những lớp phù sa, NSND Trần Ly Ly tiếp tục làm việc với những chất liệu dân gian và di sản Việt Nam, chuyển hóa chúng thông qua ngôn ngữ hình thể và sân khấu đương đại. Múa không đứng riêng biệt mà được kết nối với âm nhạc, ánh sáng, hình ảnh và công nghệ để dẫn dắt câu chuyện.
Phần âm nhạc có sự tham gia của nhạc sĩ Đạt Kìm, người từng đảm nhận vai trò Giám đốc âm nhạc tại nhiều chương trình, festival như Festival Bạc Liêu – 100 năm Dạ cổ hoài lang, Festival Cà phê Buôn Ma Thuột, Festival Hoa Đà Lạt, Festival Hang động Quảng Bình và Festival Trầm hương Nha Trang.
Các chất liệu hát ru, xẩm, hát văn và âm nhạc truyền thống được đưa vào tác phẩm bên cạnh múa dân gian đương đại. Ê-kíp còn có sự tham gia của Tiến sĩ Vũ Tiến Dũng và Tiến sĩ, nghệ nhân hầu đồng Nguyễn Đức Hiền.
Một trong những mục tiêu của dự án là kể câu chuyện văn hóa bằng hình thể, âm nhạc và hình ảnh để giảm sự phụ thuộc vào ngôn ngữ. Vì vậy, chương trình hướng đến cả khán giả trong nước và du khách quốc tế khi đến Hà Nội.
Với công chúng Việt Nam, Những lớp phù sa đặt những chất liệu quen thuộc như sông Hồng, làng quê, làng nghề, phiên chợ hay âm nhạc dân gian trong một hình thức thể hiện mới. Với khách quốc tế, những yếu tố này được kết nối thành một câu chuyện về đời sống và văn hóa Bắc Bộ thông qua trải nghiệm thị giác và âm thanh.
Từ hình ảnh một giọt nước và những hạt phù sa nhỏ bé, tác phẩm đặt ra câu hỏi về cách mỗi thế hệ tiếp nhận, gìn giữ và tiếp tục bồi đắp những lớp văn hóa đã được trao truyền.