Phim Việt muốn ra thế giới không thể chỉ trông chờ vào thể loại kinh dị

Trong nhiều năm, hành trình đưa phim Việt ra quốc tế thường được nhắc đến như những bước đi đơn lẻ: một bộ phim được mời tham dự liên hoan phim, hoặc có vài suất chiếu tại một số thị trường nhất định. Tuy nhiên, những chia sẻ của các nhà phát hành quốc tế tại Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần thứ IV (DANAFF IV) cho thấy một thực tế khác: phim Việt đang đứng trước cơ hội mở rộng phát hành thương mại ở nhiều quốc gia, với quy mô lớn hơn và có chiến lược rõ ràng hơn.

Campuchia muốn tăng hơn gấp đôi số lượng phim Việt

Ông Michael Chai, đại diện Westec Media Limited (Campuchia), mang đến DANAFF IV một góc nhìn khá toàn diện về thị trường điện ảnh nước này. Ông cho biết số liệu của doanh nghiệp cho thấy trong năm ngoái, phim Việt Nam chiếm khoảng 1,98% doanh thu phòng vé tại Campuchia với 10 bộ phim được phát hành, trong đó khoảng 70% là phim kinh dị.

Tuy nhiên, theo ông Michael Chai, đây cũng chính là vấn đề cốt lõi khiến thị trường mất cân bằng: "Hiện nay Campuchia có quá nhiều phim kinh dị, chiếm khoảng 30% số tác phẩm phát hành trong năm 2025. Mặc dù thị trường điện ảnh vẫn tăng trưởng khoảng 19% mỗi năm, nhưng tỷ lệ khán giả gia đình đến rạp chỉ còn khoảng 2% trước sự áp đảo của thể loại này. Vì vậy, chúng ta cần phát triển thêm những dòng phim khác để kéo nhóm khán giả này trở lại rạp. Chúng tôi cần nhiều phim gia đình hơn", ông nói.

Đơn vị phát hành này cũng đặt mục tiêu tăng mạnh số lượng phim Việt được nhập khẩu trong thời gian tới: "Chúng tôi có kế hoạch nâng số lượng phim Việt Nam phát hành tại Campuchia từ 10 lên 25 phim trong năm tới".

Ông Michael Chai dẫn ví dụ từ chính chiến lược từng áp dụng rất thành công với phim Trung Quốc để làm bài học kinh nghiệm cho phim Việt: "Trước đây, chúng tôi cũng từng tăng số lượng phim Trung Quốc phát hành. Khi đó, phim Trung Quốc chỉ chiếm khoảng 1,8% doanh thu phòng vé. Sau đó, chúng tôi đặt mục tiêu cứ hai tuần sẽ có một phim Trung Quốc ra rạp. Đến nay, tỷ trọng doanh thu của phim Trung Quốc đã tăng lên khoảng 25%".

Theo ông, điện ảnh Việt hoàn toàn có thể đi theo hướng phát triển tương tự nhờ những cải tiến rõ rệt về chất lượng: "Theo tôi, nội dung phim Trung Quốc được cải thiện rất nhanh và ngày càng dễ tiếp cận khán giả. Chúng tôi cũng đang nhìn thấy những bước phát triển tương tự từ điện ảnh Việt Nam. Nếu áp dụng chiến lược phát hành đều đặn, cứ hai tuần có một phim Việt, doanh thu trong những năm đầu có thể chưa cao, nhưng tôi tin con số đó sẽ tăng dần theo thời gian. Mục tiêu của chúng tôi trong ba năm tới là phim Việt Nam sẽ chiếm khoảng 15% doanh thu phòng vé của Westec Media tại Campuchia".

Đánh giá về cục diện hiện tại, đại diện thị trường Campuchia nhận định đây là giai đoạn vô cùng thuận lợi để điện ảnh Việt bước ra quốc tế: "Đối với tôi, đây là thời điểm rất tốt để phim Việt Nam bước ra thị trường quốc tế. Phim Việt ngày càng mang tính thị trường hơn và cũng dễ bán hơn".

Lý giải vì sao lựa chọn đầu tư nhiều hơn cho phim Việt thay vì các quốc gia khác trong khu vực, ông cho biết nhiều người hỏi ông vì sao chọn Việt Nam mà không phải Singapore hay Malaysia. Sau khi nghiên cứu, phía doanh nghiệp nhận thấy nội dung phim Việt khá phù hợp với thị hiếu của khán giả Campuchia. Trong đó, dòng phim tâm lý xã hội là một điểm sáng lớn: "Tôi cho rằng những câu chuyện về gia đình là thế mạnh của điện ảnh Việt Nam, bởi ở Việt Nam, những bộ phim về gia đình không khó để thu hút khán giả".

Dù vậy, ông Michael Chai cũng thẳng thắn chỉ ra điểm yếu chí mạng của điện ảnh Việt khi đem chuông đi đánh xứ người: "Phim Việt vẫn còn một điểm yếu, đó là sức mạnh của các ngôi sao. Các ngôi sao điện ảnh Việt Nam hiện vẫn chưa được biết đến nhiều bên ngoài lãnh thổ Việt Nam, trong khi các ngôi sao Trung Quốc đã có lượng người hâm mộ trên khắp châu Á".

Phim kinh dị vẫn là "cửa ngõ" ra thế giới nhưng tiềm ẩn rủi ro

Ông Brandon Lee, đại diện Noori Picture (Hàn Quốc), mang đến hội thảo nhiều số liệu thực tế về hiệu quả thương mại của các bộ phim Việt tại các thị trường khu vực trong năm 2025. Cụ thể, bộ phim "Địa đạo" phát hành tại Hàn Quốc từ ngày 31/12/2025 với 50 rạp/phòng chiếu, thu hút 4.522 lượt khán giả và mang về doanh thu 24.850 USD.

Phim "Khế ước bán dâu" phát hành tại Campuchia từ ngày 22/12/2025 với 32 rạp/phòng chiếu, đạt 5.534 lượt khán giả và doanh thu 18.200 USD, trong khi tại Malaysia, phim khởi chiếu ngày 23/10/2025 và thu hút 1.910 lượt khán giả với doanh thu 6.570 USD.

Đối với "Nhà gia tiên", tác phẩm này phát hành tại Campuchia từ ngày 21/7/2025 với 28 rạp/phòng chiếu, đạt 7.684 lượt khán giả và doanh thu 25.633 USD, còn tại Myanmar, phim khởi chiếu ngày 29/8/2025, thu hút 1.190 lượt khán giả và thu về doanh thu 2.970 USD.

Theo Brandon Lee, tại thị trường Hàn Quốc, đối tượng khán giả trọng tâm của phim Việt hiện vẫn phụ thuộc lớn vào cộng đồng kiều bào: "Tại Hàn Quốc, chiến lược phát hành phim Việt Nam của chúng tôi chủ yếu hướng đến cộng đồng người Việt. Hiện có hơn 300.000 người Việt Nam đang sinh sống tại Hàn Quốc, đây là cộng đồng người Việt lớn nhất trong các nước Đông Nam Á".

Đối với các thị trường Đông Nam Á khác, mỗi quốc gia lại có những đặc thù tiếp nhận văn hóa rất riêng. Tại Malaysia, ông nhận định phim Việt Nam nhìn chung vẫn chưa thực sự phổ biến nhưng phim kinh dị vẫn còn rất nhiều tiềm năng tại thị trường này. Trong khi đó, khán giả tại Myanmar lại có yêu cầu rất khắt khe về tính thuần chất của thể loại: "Thông qua việc phát hành nhiều phim kinh dị tại Myanmar, chúng tôi cũng rút ra một kinh nghiệm. Khán giả Myanmar ưa chuộng phim thuần kinh dị, chứ không thích những bộ phim pha trộn yếu tố kinh dị với các thể loại khác".

Nhìn nhận một cách khách quan, Brandon Lee giải thích lý do vì sao phim kinh dị luôn được các nhà phát hành ưu tiên lựa chọn làm "cửa ngõ" để thâm nhập thị trường quốc tế: "Khi đưa phim ra thị trường quốc tế, phim kinh dị luôn là thể loại có rủi ro thấp hơn. Trong khi đó, phim hài hay phim chính kịch thường mang nhiều yếu tố văn hóa bản địa, vì vậy khi phát hành ở nước ngoài chưa chắc đã được khán giả đón nhận như tại thị trường gốc".

Dù vậy, để điện ảnh Việt có thể đi đường dài, nhà phát hành Hàn Quốc khẳng định không thể tiếp tục duy trì tư duy độc canh một thể loại: "Chúng tôi vẫn mong muốn mở rộng thêm nhiều thể loại phim Việt Nam có thể phát hành ra thị trường quốc tế, chứ không chỉ tập trung vào phim kinh dị".

Muốn đi xa phải thấu hiểu khán giả quốc tế

Đại diện cho một đơn vị có nhiều năm kinh nghiệm đưa các tác phẩm của Trấn Thành, Lý Hải ra thị trường quốc tế, ông Thien A. Pham (đại diện 3388 Films) mang đến góc nhìn chiến lược về việc định vị lại thương hiệu điện ảnh Việt Nam tại các thị trường lớn như Bắc Mỹ, châu Âu và châu Đại Dương.

"Tại 3388 Films, chúng tôi đã phát hành nhiều bộ phim Việt Nam ở ngoài lãnh thổ Việt Nam, tiêu biểu như các tác phẩm của Trấn Thành. Mong muốn lớn nhất của chúng tôi là đưa phim châu Á, đặc biệt là phim Việt Nam, đến với các thị trường lớn trên thế giới và kết nối khán giả quốc tế với điện ảnh Việt. Chúng tôi muốn thay đổi tình trạng trước đây, khi trong một thời gian dài chỉ có một vài bộ phim Việt có thể đến được thị trường Mỹ. Mục tiêu của chúng tôi là góp phần tái định vị phim Việt trên bản đồ điện ảnh toàn cầu".

Để đạt được mục tiêu thương mại hóa dài hạn tại các thị trường khắt khe này, ông Thien A. Pham cho biết khâu cốt lõi trước tiên phải là xây dựng cộng đồng. Đơn vị này đã kiên trì thực hiện lộ trình qua các dấu mốc nền tảng như tổ chức chuỗi chiếu phim Việt miễn phí ngoài trời tại California vào năm 2017, thành lập một giải thưởng dành cho phim Việt tại Mỹ năm 2019 và đưa phim Việt tham gia tranh giải tại giải thưởng danh giá Quả Cầu Vàng vào năm 2022.

Những nỗ lực đó đã chuyển hóa thành những cột mốc phát hành thương mại đầy ấn tượng qua từng năm. Năm 2021, Bố già đạt doanh thu 1,5 triệu USD tại Mỹ. Năm 2022, Bẫy ngọt ngào tạo tiếng vang khi phát hành tại hệ thống 50 rạp ở Mỹ. Năm 2023, Người vợ cuối cùng mở cánh cửa vào thị trường châu Âu khi phát hành truyền thống tại Cộng hòa Séc, đồng thời ra mắt cùng thời điểm tại Mỹ và Canada. Năm 2024, Lật mặt 7 xác lập kỷ lục trụ rạp liên tiếp bảy tuần tại Australia, đồng thời phim Mai thiết lập đỉnh doanh thu mới với 2,5 triệu USD tại Mỹ và châu Âu nhờ chiến lược phát hành đồng thời với thị trường trong nước. Đến năm 2025, Lật mặt 8: Vòng tay nắng trở thành bộ phim Việt đầu tiên được phát hành rộng rãi đồng thời tại cả bốn châu lục.

Theo ông Thien A. Pham, cộng đồng người Việt ở nước ngoài là điểm khởi đầu chiến lược, nhưng các nhà làm phim không thể lấy đó làm điểm dừng chân cuối cùng. Mục tiêu tối thượng là phải dịch chuyển tệp người xem sang khán giả bản địa:

"Nếu làm tốt điều đó, chính khán giả Việt ở hải ngoại sẽ trở thành những người giới thiệu phim cho bạn bè, đồng nghiệp và những khán giả bản địa khác. Họ sẽ là cầu nối để mở rộng tệp khán giả cho phim Việt".

Nhà phát hành này cũng nhấn mạnh, yếu tố quyết định thắng bại của một bộ phim khi xuất khẩu không chỉ nằm ở chất lượng nội dung tác phẩm, mà nằm ở năng lực nghiên cứu sâu sắc sự khác biệt trong hành vi tiêu dùng của người xem tại từng quốc gia để thay đổi chiến lược tiếp thị cho phù hợp:

"Tôi nghĩ thành công lớn nhất của chúng tôi là thấu hiểu cộng đồng. Không phải cứ mang một bộ phim từ Việt Nam sang nước ngoài là sẽ có khán giả đến xem. Chúng tôi buộc phải điều chỉnh chiến lược marketing cho phù hợp với từng thị trường.

Khán giả ở Mỹ và châu Âu có thói quen xem phim rất khác Việt Nam. Ở Việt Nam, các rạp chiếu phim thường nằm trong trung tâm thương mại nên việc đi xem phim khá thuận tiện. Trong khi đó, ở nhiều nước, rạp chiếu nằm khá xa nơi ở. Với họ, đi xem phim là một dịp rất đặc biệt. Họ chuẩn bị trang phục, lái xe một quãng đường dài, kết hợp với ăn uống và gặp gỡ bạn bè.

Trên thực tế, một khán giả ở nước ngoài có thể chi khoảng 200 USD cho cả một buổi tối, chứ không đơn thuần chỉ là bước ra ngoài và xem một bộ phim như ở Việt Nam. Vì vậy, nếu muốn đưa phim Việt ra thị trường quốc tế, chúng tôi phải hiểu hành vi của khán giả và xây dựng chiến lược tiếp cận phù hợp".

Nỗi lo đằng sau cơn sốt phim kinh dị đang càn quét phòng vé Việt

VOV.VN - Liên tiếp xuất hiện những bộ phim trăm tỷ, dòng phim kinh dị đang trở thành hiện tượng nổi bật của phòng vé Việt. Tuy nhiên, đằng sau những con số doanh thu ấn tượng là nỗi lo về tình trạng chạy theo công thức, lạm dụng yếu tố giật gân và nguy cơ bão hòa nếu chất lượng tác phẩm không được nâng lên tương xứng.