35 tuổi không phải “dấu chấm hết” của khả năng sinh con

Ngày càng nhiều phụ nữ lựa chọn sinh con muộn vì học tập, sự nghiệp và điều kiện kinh tế. Khi bước sang tuổi 35, liệu “cửa sổ sinh sản” có hẹp dần và đây có phải là mốc đáng lo ngại? Phóng viên VOV.VN đã trao đổi với bác sĩ Mai Xuân Phương, nguyên Phó Vụ trưởng Vụ Truyền thông và Giáo dục, Tổng cục Dân số, Bộ Y tế về vấn đề này.

Sau 35 tuổi, những nguy cơ nào khi mang thai?

PV: Thưa bác sĩ, những thay đổi về khả năng sinh sản đối với phụ nữ sau 30 tuổi và đặc biệt sau 35 tuổi là gì?

Bác sĩ Mai Xuân Phương: Trước hết, tôi muốn nhấn mạnh một điều: 35 tuổi không phải là một “vạch đỏ” để nói rằng phụ nữ qua tuổi này thì mang thai sẽ nguy hiểm. Đây là một mốc tuổi y khoa được sử dụng để nhận diện nhóm có nguy cơ tăng hơn so với phụ nữ trẻ tuổi, và mức độ nguy cơ còn phụ thuộc rất nhiều vào sức khỏe của từng người.

Về khả năng sinh sản, sự thay đổi đáng chú ý bắt đầu từ khoảng tuổi 30 và rõ hơn từ giữa tuổi 30. Phụ nữ sinh ra đã có một số lượng trứng hữu hạn; theo thời gian, số lượng trứng giảm dần và quan trọng hơn là chất lượng trứng cũng suy giảm theo tuổi. Vì vậy, khả năng thụ thai giảm, nguy cơ sảy thai tăng và nguy cơ bất thường nhiễm sắc thể của phôi cũng tăng theo tuổi người mẹ. Hiệp hội Y học Sinh sản Hoa Kỳ (ASRM) đánh giá tuổi của người phụ nữ là yếu tố dự báo quan trọng nhất đối với khả năng sinh sản.

Sau 35 tuổi, sự suy giảm này rõ hơn; sau 40 tuổi, tốc độ thay đổi càng đáng lưu ý. Tuy nhiên, không thể lấy tuổi để dự đoán chính xác khả năng sinh con của một cá nhân. Có phụ nữ 38 - 40 tuổi vẫn mang thai tự nhiên và thai kỳ hoàn toàn khỏe mạnh, trong khi một phụ nữ trẻ hơn có thể gặp khó khăn về sinh sản.

PV: Thưa bác sĩ, đâu là những biến chứng tăng rõ rệt theo tuổi của người mẹ và đâu là nguy cơ thường bị phụ nữ chủ quan?

Bác sĩ Mai Xuân Phương: Khi tuổi mẹ tăng, một số nguy cơ của thai kỳ có xu hướng tăng, trong đó đáng chú ý là: Khó thụ thai và vô sinh do tuổi; Sảy thai; Thai có bất thường nhiễm sắc thể, đặc biệt các trisomy như Down - trisomy 21, Edwards - trisomy 18 và Patau - trisomy 13; Đái tháo đường thai kỳ; Tăng huyết áp thai kỳ và tiền sản giật; Một số bất thường về nhau thai; Sinh non và một số vấn đề liên quan đến tăng trưởng thai; Tăng khả năng phải can thiệp sản khoa và mổ lấy thai trong một số trường hợp; Ở nhóm từ 40 tuổi trở lên, nguy cơ thai chết lưu cũng được quan tâm nhiều hơn và cần theo dõi sát hơn.

Nhưng theo tôi, nguy cơ phụ nữ thường chủ quan nhất không phải chỉ là bất thường nhiễm sắc thể mà còn là các bệnh của chính người mẹ. Ví dụ, một phụ nữ 38 - 40 tuổi có thể đã xuất hiện tăng huyết áp, thừa cân, béo phì, rối loạn đường huyết, bệnh tuyến giáp hoặc các bệnh mạn tính khác nhưng chưa được phát hiện. Khi mang thai, những vấn đề này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến mẹ và thai. Vì vậy, muốn sinh một đứa trẻ khỏe mạnh, trước hết hãy chuẩn bị một người mẹ khỏe mạnh.

Tuổi càng cao, càng cần chủ động kế hoạch sinh sản

PV: Xin bác sĩ cho biết phụ nữ sinh con đầu lòng sau tuổi 35 cần chuẩn bị gì khác so với người sinh con ở tuổi 25 - 30?

Bác sĩ Mai Xuân Phương: Tôi cho rằng, điểm khác biệt lớn nhất là không nên chờ có thai rồi mới bắt đầu chăm sóc sức khỏe.

Phụ nữ từ 35 tuổi trở lên có kế hoạch sinh con nên chủ động khám trước khi có thai (Tư vấn và khám sức khoẻ trước khi muốn có thai và sinh con). Bác sĩ sẽ đánh giá tiền sử bệnh tật, tiền sử sản khoa, thuốc đang sử dụng, huyết áp, cân nặng, đường huyết và những yếu tố nguy cơ khác; đồng thời tư vấn về dinh dưỡng, acid folic, tiêm chủng, thuốc lá, rượu bia và các vấn đề sức khỏe liên quan.

Ngoài ra, cần chú ý đến acid folic và dinh dưỡng; kiểm soát bệnh nền; đừng bỏ qua tư vấn di truyền và sàng lọc trước sinh; cần tuân thủ các mốc khám thai và siêu âm quan trọng.

PV: Nếu xét cả sức khỏe của mẹ, khả năng sinh sản và nguy cơ đối với em bé, xin bác sĩ cho biết đâu là độ tuổi thuận lợi nhất để sinh con?

Bác sĩ Mai Xuân Phương: Tôi muốn nhấn mạnh rằng, thông điệp “Phụ nữ phải sinh con trước 30 tuổi” không phù hợp với thực tế xã hội hiện nay. Bởi một độ tuổi sinh con “thuận lợi” không chỉ phụ thuộc vào buồng trứng. Nó còn phụ thuộc vào sức khỏe thể chất, sức khỏe tinh thần, sự trưởng thành, mối quan hệ vợ chồng, điều kiện kinh tế, môi trường sống và khả năng chăm sóc trẻ.

Nếu đưa ra thông điệp ngắn gọn, tôi sẽ nói: Khoảng 25 - 34 tuổi thường là khoảng thời gian khá thuận lợi về mặt sinh học cho việc sinh con; từ 35 tuổi trở đi, phụ nữ vẫn có thể sinh con khỏe mạnh nhưng cần chủ động hơn về kế hoạch sinh sản và chăm sóc thai kỳ; từ 40 tuổi trở lên càng không nên trì hoãn việc tư vấn chuyên khoa nếu đã có kế hoạch sinh con.

Điều quan trọng không phải là tìm một “con số vàng” cho tất cả phụ nữ mà là: Sinh con vào thời điểm người phụ nữ vừa có sức khỏe tốt, vừa có sự chuẩn bị tương đối đầy đủ và quan trọng nhất là chủ động với kế hoạch sinh sản của mình.

PV: Với phụ nữ muốn trì hoãn sinh con vì học tập, sự nghiệp hoặc tài chính, bác sĩ có lời khuyên thực tế nào để cân bằng giữa kế hoạch cá nhân và “cửa sổ sinh sản”?

Bác sĩ Mai Xuân Phương: Tôi hoàn toàn tôn trọng quyết định học tập, sự nghiệp và tài chính của mỗi phụ nữ. Không nên gây áp lực rằng phụ nữ phải sinh con sớm bằng mọi giá.

Tuy nhiên, tôi cũng có lời khuyên rằng đừng sinh con chỉ vì sợ “quá tuổi”. Nhưng cũng đừng để đến lúc thật sự muốn có con mới phát hiện ra rằng mình đã trì hoãn quá lâu.

Tôi nghĩ sinh con ở tuổi nào không chỉ là câu chuyện của tuổi tác, mà là câu chuyện của sự chuẩn bị. Tuổi càng cao, chúng ta càng cần chuẩn bị kỹ hơn - chứ không phải lo sợ hơn.

Hãy coi sức khỏe sinh sản cũng giống như học tập, nghề nghiệp và tài chính: có kế hoạch, có mốc thời gian và có phương án dự phòng. Bởi vì làm chủ sức khỏe sinh sản nghĩa là hiểu đúng khả năng sinh sản của mình để đưa ra quyết định đúng lúc.

Do đó, điều tôi muốn nhắn nhủ tới chị em phụ nữ là đừng sợ tuổi 35, nhưng cũng đừng chủ quan với tuổi 35. Tuổi không phải là bệnh, nhưng tuổi là một yếu tố nguy cơ mà chúng ta cần biết để chủ động hơn.

PV: Xin cảm ơn bác sĩ!

Cà Mau tìm giải pháp chăm sóc sức khỏe trong giai đoạn già hóa dân số

VOV.VN - Trước tốc độ già hóa dân số ngày càng nhanh, Cà Mau phối hợp các bệnh viện tuyến Trung ương tổ chức hội nghị khoa học nhằm đề xuất giải pháp nâng cao chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, phát triển lão khoa và tăng cường y tế cơ sở.