Khi trẻ tiếp cận môi trường số ngày càng sớm, với tần suất nhiều thì sẽ được bảo vệ đến đâu? Làm thế nào để có một môi trường số an toàn đúng nghĩa đối với trẻ em.

Bé Bơ, 3 tuổi, học mẫu giáo tại Hà Nội, đã quen với việc vừa ăn vừa xem điện thoại. Mỗi bữa ăn, nếu không được đưa điện thoại để xem hoạt hình hay ca nhạc, bé sẽ quấy khóc, đòi bằng được và nhất quyết không chịu ăn.

Trong khi đó, với bạn H.L, học sinh lớp 12 Trường THPT Lê Quý Đôn, Hà Nội, chiếc điện thoại gần như trở thành vật bất ly thân trong sinh hoạt hàng ngày: "Việc dùng điện thoại của con 1 ngày khá là nhiều, con cũng không biết đấy có phải là nghiện điện thoại không nữa nhưng mà con khó kiểm soát được. Làm việc gì cũng muốn kết thúc nhanh để dùng điện thoại. Đi trên đường dừng đèn đỏ thì cũng lôi điện thoại ra dùng".

Từ trẻ nhỏ đến học sinh trung học, điện thoại thông minh và mạng xã hội ngày càng hiện diện sâu trong đời sống, thậm chí có nhiều em rơi vào trạng thái lệ thuộc, khó kiểm soát thời gian sử dụng. Chị Nguyễn Hà, phường Hoàng Mai, Hà Nội tỏ ra lo lắng: "Tôi và con tôi rất nhiều lần xung đột, to tiếng quanh việc sử dụng điện thoại. Nó rất ảnh hưởng đến việc học tập, hạn chế việc giao lưu kết nối với mọi người. Nhiều nội dung đăng tải trên mạng không mang tính tích cực. Tôi mong các cơ quan chức năng sẽ có biện pháp kiểm soát nội dung hơn".

Theo Trung tâm Tâm lý và Phát triển con người NHC Việt Nam, số trẻ gặp vấn đề tâm lý liên quan đến điện thoại, mạng xã hội và trò chơi trực tuyến đang có xu hướng gia tăng rõ rệt. Hơn 60% học sinh, sinh viên tìm đến trung tâm liên quan đến việc sử dụng thiết bị điện tử trong thời gian dài, không ít trường hợp bị nghiện điện thoại, mạng xã hội hay game online. So với khoảng 3–4 năm trước, số ca liên quan đã tăng khoảng 20%.

Thạc sĩ Tâm lý Bùi Thị Hải Yến, Nhà sáng lập và điều hành Hệ thống Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam cho biết: "Việc lệ thuộc vào game, mạng xã hội hay các nội dung ngắn tác động rất lớn đến khả năng giao tiếp, học tập và sức khỏe tinh thần. Các bạn chìm đắm thế giới ảo, khó tập trung và mất đi động lực, hứng thú học hành, thậm chí tình trạng "thối não"; các bạn chán nản, mệt mỏi, uể oải, sinh ra những chứng ảo thanh, ảo giác, hoang tưởng, nghĩ là có người hại mình, có người đang theo dõi mình, hoặc là có người đang nói xấu mình…".

“Muốn trẻ rời xa những cám dỗ ảo, cần mang đến cho các em những giá trị thật, hấp dẫn hơn”. Tại trường THPT Tiên Hưng, tỉnh Hưng Yên, việc thấu hiểu tâm sinh lý lứa tuổi được xem là chìa khóa để dẫn dắt học sinh sử dụng mạng xã hội một cách thông minh.

Ông Phạm Anh Đức, Hiệu trưởng nhà trường chia sẻ: "Nhà trường tổ chức các hoạt động tập thể phù hợp với tâm lý lứa tuổi, các câu lạc bộ, hoạt động thể thao… Để các em được tham gia tương tác mạng xã hội bằng sự định hướng của các thầy cô, của hoạt động đoàn trường. Chú ý  tâm lý lứa tuổi để các em bày tỏ những quan điểm lối sống lành mạnh".

Ở một góc nhìn khác đầy lạc quan, thay vì lo lắng mỗi khi trẻ em cầm trên tay chiếc điện thoại thông minh, chúng ta hoàn toàn có thể chủ động tạo ra một 'thư viện số' đầy màu sắc và an toàn cho các em.

Đó chính là mục tiêu mà Liên minh Sáng tạo nội dung số Việt Nam cùng các đối tác đang hướng tới: dùng sự sáng tạo tử tế để đẩy lùi bóng tối của tin giả và nội dung độc hại. Bà Phạm Thị Quyên, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Liên minh Sáng tạo nội dung số Việt Nam nêu giải pháp: "Chúng tôi phối hợp cùng Tổ chức Tầm nhìn Thế giới tại VN thành lập “Mạng lưới sáng tạo Nội dung số vì trẻ em”, tập hợp các nhà sản xuất như sách, báo, phim, hoạt hình, âm nhạc, trò chơi giải trí… xây dựng cộng đồng sản xuất nội dung tốt đẹp, nhân văn; vận hành thư viện Văn hóa số với nhiều phiên bản sáng tạo, hấp dẫn.

Kết hợp các tổ chức quốc tế về giáo dục, trẻ em xây dựng bộ quy tắc ứng xử dành cho nhà sáng tạo nội dung. Thời gian tới, Liên minh sẽ phối hợp với các nền tảng số, chuyên gia giáo dục và cơ quan quản lý để phát triển hệ thống nhận diện, cảnh báo nội dung độc hại, tin giả và hành vi xâm hại trẻ em trên môi trường mạng".

Ở một diễn biến khác, theo Thượng tá Đỗ Thái Huy, Phó Trưởng phòng An ninh thông tin mạng, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, hoạt động phát tán thông tin xấu độc trên không gian mạng thời gian qua diễn biến rất phức tạp với nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi khác nhau.

Thượng tá Đỗ Thái Huy khuyến cáo: "Phụ huynh và trẻ em cần cập nhật thông tin thường xuyên về nguy cơ, phương thức thủ đoạn tội phạm qua các nguồn tin chính thống; Luôn giữ kết nối với phụ huynh, người thân, thầy cô giáo trong mọi tình huống; Luôn bảo vệ thông tin dữ liệu cá nhân của bản thân trên mạng; Không bao giờ chia sẻ hình ảnh nhạy cảm với bất kỳ ai.

Phụ huynh cần tin tưởng vào con em, xây dựng niềm tin vững chắc của con em vào chính mình, thấu hiểu và đồng hành, trở thành điểm tựa tin cậy nhất cho trẻ em. Cần nắm rõ các phương thức báo cáo xâm hại đến cơ quan chức năng như cơ quan công an sở tại, tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 để ngăn chặn các hành vi bạo lực và xâm hại trẻ em trên môi trường mạng".

Để trẻ em có một môi trường số an toàn rất cần có sự giám sát của gia đình, sự định hướng của nhà trường và những "lá chắn" pháp lý nghiêm khắc từ cơ quan chức năng. Chỉ khi được bảo vệ đúng cách, trẻ em mới có thể phát triển an toàn và toàn diện trong kỷ nguyên số.

Chuyên gia chỉ rõ những "lỗ hổng" làm khó phát hiện các vụ bạo hành trẻ em từ sớm

VOV.VN - Dư luận đang sục sôi trước hàng loạt vụ bạo hành trẻ em rúng động tại Hà Nội và TP.HCM. Dù pháp luật nghiêm minh, nhưng vì sao những "cơn ác mộng" này vẫn tiếp diễn?