Cá Dốc bản địa mở hướng sinh kế mới ở vùng cao Thanh Hóa

 Từ lợi thế tự nhiên

Dự án “Nuôi cá Dốc bản địa gắn với tiêu thụ sản phẩm” triển khai tại các xã Bá Thước, Hồi Xuân và Điền Quang, tỉnh Thanh Hóa, do Hợp tác xã Dịch vụ và Tư vấn Nông nghiệp Nhật Minh làm đơn vị chủ trì liên kết, được thực hiện trong giai đoạn 2024 - 2025. Dự án có tổng vốn ngân sách nhà nước giao thực hiện là 1.788,868 triệu đồng và đã giải ngân được 1.788.477.344 đồng. Dự án nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình từ người dân.

Tại xã Điền Quang, nước nguồn trong vắt từ các khe suối đá quanh năm chảy róc rách, liên tục bồi thêm sức sống cho những ao nuôi cá Dốc của bà con vùng cao. Nhờ sự tiếp sức từ dự án này, hơn 100 hộ nghèo và cận nghèo tại xã Điền Quang đã được trao cơ hội định hướng chăn nuôi theo hướng kinh tế thị trường với tổng số cá giống bàn giao toàn xã lên tới 47.080 con. Theo đó, mỗi hộ nghèo nhận được 550 con, hộ cận nghèo nhận được 440 con.

Không giấu được niềm phấn khởi khi đứng bên bờ ao ngắm đàn cá quẫy, ông Phạm Công Việt, một trong những hộ cận nghèo được cấp con giống từ dự án ở xã Điền Quang, chia sẻ rằng việc nuôi cá Dốc bản địa hoàn toàn thuận theo tự nhiên, không tốn chi phí mua cám công nghiệp vì cá chủ yếu ăn cỏ và các loại lá băm nhỏ. Dù thời gian nuôi kéo dài từ 4 đến 5 năm mới cho thu hoạch rộ, nhưng bù lại chất lượng thịt cá thơm, ngọt và dai, được thị trường ưa chuộng với mức giá cao khoảng 150 nghìn đồng/kg đối với loại cá 1 kg, còn cá lớn hơn có giá khoảng 250 nghìn đồng/kg, thậm chí có thời điểm giá cao hơn.

"Nguồn nước ở địa phương chủ yếu là nước mó tự nhiên chảy từ núi xuống nên quanh năm trong sạch, rất phù hợp để nuôi cá Dốc. Mặc dù là giống cá bản địa, nhưng loài cá này rất nhạy cảm với thời tiết và yêu cầu khắt khe về nguồn nước. Người dân nơi đây vẫn bảo nhau rằng cá Dốc khó tính, chỉ sống được ở nguồn nước sạch, yên tĩnh. Bởi vậy, muốn nuôi được cá phải biết giữ rừng, giữ nguồn nước", ông Việt chia sẻ thêm.

Bên cạnh đó, bà Phạm Thị Hằng tại xã Điền Quang bộc bạch rằng nhà tôi có khoảng 1.000 m² ao, trước đây gia đình chỉ quen nuôi các loại cá truyền thống mau lớn nhưng giá trị kinh tế bấp bênh, chủ yếu chỉ nuôi đủ ăn và bán lẻ xung quanh cho hàng xóm. Nay được hỗ trợ giống cá Dốc quý cùng sự hướng dẫn kỹ thuật tỉ mỉ từ cán bộ dự án, bà yên tâm đầu tư cải tạo ao, kỳ vọng đây sẽ là nguồn thu nhập lâu dài giúp kinh tế gia đình ngày một khấm khá hơn.

"Đặc biệt, giống cá này khi còn nhỏ thì nuôi riêng, nhưng khi lớn có thể thả chung cùng các loại cá khác. Cá giống nhận về có tỷ lệ hao hụt rất ít, thức ăn dễ kiếm nên dù cao tuổi nhưng tôi vẫn có thể dễ dàng tìm thức ăn cho cá", bà Hằng thông tin thêm.

Đến đồng hành của chính quyền

Trao đổi về ý nghĩa của chương trình tại cơ sở, ông Phạm Công Văn, trưởng thôn Thượng Tiến, xã Điền Quang, cho biết toàn thôn có 419 hộ với diện tích gần 2.000 ha, có 1 hộ nghèo và 86 hộ cận nghèo (giai đoạn 2020 - 2025). Việc đưa giống cá Dốc bản địa vào nuôi thả đã nhận được sự đồng thuận và hưởng ứng rất cao từ bà con nhân dân. Ông cũng bày tỏ sự phấn khởi khi thấy nguồn nước suối tự nhiên và diện tích ao hồ sẵn có được khai thác hiệu quả, giúp bà con có thêm sinh kế mới, từng bước vươn lên ổn định cuộc sống.

Đây không phải giống cá mới ở khu vực này, hiện có rất nhiều hộ dân đã nuôi, nhưng giá cá giống khá cao (cá bằng ngón tay có giá dao động từ 15.000- 20.000 đồng/con) nên các hộ dân chủ yếu nuôi vài chục con kèm với cá trắm và chỉ phục vụ bữa ăn hằng ngày hoặc bán số lượng ít, dẫn đến hiệu quả kinh tế không cao.

Mặc dù mô hình chưa có thành phẩm cá để bán, nhưng đàn cá phát triển khỏe mạnh, có nhiều hộ trong thôn đến tham quan và học hỏi từ các mô hình này. Quan trọng hơn là dự án đã mở ra cho người dân một định hướng kinh tế mới, thay đổi tư duy manh mún và sẵn sàng tham gia thị trường lớn hơn, ông Văn nhận định.

Cùng chung niềm vui, ông Phạm Hoàng Vân chia sẻ gia đình con cháu đi làm xa, chỉ có hai vợ chồng tuổi già, sức khỏe không còn như xưa để làm những việc nặng. Nhận được hỗ trợ cá giống khiến gia đình cảm thấy rất vui vì con giống này khá phù hợp với sức khỏe của hai vợ chồng khi công chăm sóc không phải là gánh nặng. "Nếu hướng đi mới này có thể đem lại hiệu quả kinh tế cao, đây cũng sẽ là cơ hội để người dân lập nghiệp tại quê hương, khi mà phần lớn thanh niên trong vùng chủ yếu đi làm công ty xa ở tận miền Nam, Bắc Ninh hoặc ở nhà làm nông nghiệp, trồng luồng, keo rất vất vả", ông Vân bày tỏ hy vọng.

Với đặc điểm của xã Điền Quang là một xã miền núi khó khăn, quy mô dân số 16.611 người trên diện tích tự nhiên 103,67 km², địa phương có tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số chiếm phần lớn. Tỷ lệ hộ nghèo khoảng 16,6%, chính quyền địa phương trăn trở với sinh kế của người dân.

Bà Lê Thị Thúy, Phó Chủ tịch UBND xã Điền Quang, cho biết xã Điền Quang đang triển khai mô hình nuôi thủy sản đặc sản tận dụng nguồn nước suối và ao hồ tự nhiên, mang lại hướng đi bền vững trong giảm nghèo. Nhờ sử dụng con giống tại địa phương, áp dụng kỹ thuật “cầm tay chỉ việc” cùng nguồn vốn hỗ trợ phù hợp, các hộ dân đang hướng tới hiệu quả chăn nuôi ổn định. Tuy nhiên, mô hình vẫn đối mặt với khó khăn về thời gian đánh giá khá dài hạn.

Về khâu tiêu thụ, bà Thúy khẳng định, doanh nghiệp liên kết sẽ bao tiêu toàn bộ sản phẩm theo cam kết. Chính quyền xã cũng sẵn sàng làm cầu nối với các doanh nghiệp, nhà hàng và khu du lịch sinh thái nhằm đảm bảo giá đầu ra cao, hướng tới sự phát triển bền vững của mô hình này.

Dù chặng đường phía trước vẫn còn những thử thách đòi hỏi sự đồng hành lâu dài từ chính quyền và các doanh nghiệp, nhưng những tín hiệu tích cực ban đầu đã cho thấy hiệu quả thiết thực của chính sách giảm nghèo. Sự chuyển mình này hứa hẹn sẽ đánh thức trọn vẹn tiềm năng vùng cao, mang lại cuộc sống ấm no, sung túc hơn cho người dân vùng cao xứ Thanh.

Phát triển hạ tầng tạo liên kết vùng để giảm nghèo bền vững tại Thanh Hóa

VOV.VN - Với nguồn vốn từ Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025, hàng loạt dự án phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội tại các xã nghèo, đặc biệt khó khăn tại tỉnh Thanh Hóa đã và đang được triển khai gấp rút, tạo liên kết vùng, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.